|
Δύσκολα θα εύρισκε η Γερμανίδα
καγκελάριος
'Ανγκελα
Μέρκελ (Angela
Merkel)
καταλληλότερο σκηνικό για να
αναπτύξει τις πολιτικές της για την
Ελλάδα. Κάθεται σε μια φαρδιά
δερμάτινη πολυθρόνα στο
«νέο
μουσείο» του Βερολίνου,
όπου εκτίθενται οι αιγυπτιακοί
θησαυροί και οι κλασσικές
αρχαιότητες. Οι παλιές κολόνες που
στέκουν πίσω της δίνουν στο χώρο μια
αρχαιοπρεπή αίσθηση. Είναι Τρίτη 7/2
και η Μέρκελ είναι
προσκεκλημένη ως ομιλήτρια σε μια
συζήτηση για την Ευρώπη. Μια νεαρή
γυναίκα παίρνει το λόγο και δηλώνει
ξένη φοιτήτρια στη Γερμανία και «εκπρόσωπος
της απελπισμένης νεότερης γενεάς των
Ελλήνων». Δηλώνει πως φυσικά και θα
ήθελε να επιστρέψει στη γενέτειρά
της μετά την ολοκλήρωση των σπουδών
της. «Αλλά όποτε ψάχνω δουλειά στην
Αθήνα» λέει, «το μόνο που βρίσκω
είναι δουλειά στη Γερμανία».
Η Μέρκελ συγκατανεύει. Η
κατάσταση στην Ελλάδα είναι «εξαιρετικά
σοβαρή», λέει, προσθέτοντας πως δεν
μπορεί να φαντασθεί τη νομισματική
ένωση χωρίς το υπερχρεωμένο κράτος.
«Θέλω η Ελλάδα να διατηρήσει το ευρώ»,
λέει. Και μετά, απρόκλητα και με
σαφήνεια παρέχει στους Έλληνες ένα
είδος εγγυητικής επιστολής:
«δεν
πρόκειται να συμμετάσχω στην αποβολή
της Ελλάδα από το ευρώ»
δηλώνει. «Κάτι τέτοιο θα είχε
απροσδιόριστες επιπτώσεις».
Ήταν ένα σαφές μήνυμα στις απαρχές
μιας εβδομάδας κατά την οποία οι
επίδοξοι διασώστες του ευρώ φαινόταν,
για μια ακόμα φορά, να έχουν χάσει
τον έλεγχο της αποστολής τους. Οι
Ευρωπαίοι ηγέτες ήλπιζαν να
κατορθώσουν επιτέλους να
παρουσιάσουν στους σκεπτικιστές
υπηκόους τους ένα πειστικό και
βιώσιμο σχέδιο αποκατάστασης της
Ελλάδας και κατοχύρωσης της
πολιτικής τους βούλησης να
διατηρήσουν πάση θυσία το κοινό
νόμισμα στην σημερινή του μορφή.
Αυξανόμενες αμφιβολίες
Αντ' αυτού, μείναμε με ένα πλαίσιο
προγράμματος, στο οποίο δεν
πιστεύουν πια ούτε καν οι σχεδιαστές
του. Οι υπουργοί οικονομικών της
Ευρώπης γίνονται ολοένα και
περισσότερο σκεπτικιστές όσον αφορά
την ικανότητα της Ελλάδας να
μεταρρυθμιστεί, παρά την
υπερψήφιση, την Κυριακή (12/2) το
βράδυ στην Αθήνα, ενός εκτεταμένου
προγράμματος λιτότητας.
Οι προσπάθειες να συμμετάσχουν οι
ιδιώτες πιστωτές στην προσπάθεια
ανακούφισης της χώρας προφανώς
δυσκολεύτηκαν να καρποφορήσουν. Και
οι πολιτικοί του Βερολίνου αρχίζουν
να αμφιβάλλουν για την τρέχουσα
στρατηγική σωτηρίας της χώρας, όπως
το κάνουν και τα κόμματα στην Αθήνα.
Πριν λίγες μέρες το λαϊκιστικό κόμμα
ΛΑΟΣ,
το μικρότερο από τα τρία που
συμμετέχουν στον κυβερνητικό
συνασπισμό, ανακοίνωσε πως
παύει να
στηρίζει το πρόγραμμα ενίσχυσης της
Ελλάδας και τα συμπαρομαρτούντα
μέτρα λιτότητας.
Η Ευρώπη, μαζί με το «διεθνές
νομισματικό ταμείο» (ΔΝΤ)
και την διευθύντριά του
Κριστίν
Λαγκάρντ (Christine
Lagarde)
πληρώνουν πια την ανικανότητα των
ηγετών της να συμφωνήσουν ως σήμερα
σε μια αποτελεσματική αγωγή που θα
βελτίωνε την οικονομική υγεία της
Ελλάδας. Θεωρούν όλοι πως λόγω
των απρόβλεπτων συνεπειών που θα
είχε τυχόν έξοδος της Ελλάδας από το
ευρώ, αυτή πρέπει να αποσοβηθεί πάση
θυσία. Αλλά δεν είναι σαφές πώς
ακριβώς η ασθενής χώρα μπορεί να
ανακάμψει εντός της νομισματικής
ενότητας.
Σε κάθε περίπτωση, το πρόγραμμα που
εκπόνησαν με τους Έλληνες ομολόγους
τους την προπερασμένη εβδομάδα
δύσκολα θα συμπληρώσει αυτό το κενό.
Αν και η χώρα θα λάβει το πελώριο
ποσό των 130 δις ευρώ, κανείς δεν
ξέρει αν τα χρήματα θα αρκέσουν να
διευκολύνουν την ανόρθωση της χώρας.
Φυσικά το δυσθεώρητο χρέος της χώρα
θα μικρύνει, αλλά από μόνο του αυτό
δεν αρκεί. Κι ενώ η Αθήνα θα
περικόπτει ακόμα περισσότερο τους
μισθούς, τις συντάξεις και τις
κρατικές δαπάνες, δεν υπάρχει ούτε
καν το σχέδιο για το πώς θα
επιστρέψει στην ανάπτυξη η χώρα.
Κοντολογίς, η ευρωπαϊκή στρατηγική
μπορεί να περιγραφεί ως εξής: μία
από τα ίδια!
Κι όμως, δύο σχεδόν χρόνια μετά την
εκστρατεία καταπολέμησης της
ελληνικής κρίσης, στην Αθήνα, στις
Βρυξέλλες ή το Βερολίνο δύσκολα θα
βρει κανείς κάποιον που να θεωρεί
πως αυτή η στρατηγική έχει
πιθανότητες να πετύχει. Ο Γερμανός
υπουργός οικονομικών
Βόλφγκανγκ Σόιμπλε (Wolfgang
Schäuble)
έχει από καιρό πάψει να παριστάνει
πως ενοχλείται από την δυσκινησία,
την απροθυμία και τις «καθυστερήσεις»
των κομμάτων στην Αθήνα. Το ίδιο
συμβαίνει και με τον
Ζαν-Κλοντ
Γιουνκέρ (Jean-Claude
Juncker),
τον πρωθυπουργό του Λουξεμβούργου
που προεδρεύει της «ευρωομάδας»
των 17 υπουργών οικονομίας των
κρατών-μελών της ευρωζώνης. Όταν
ρωτήθηκε αν η υπομονή των συναδέρφων
του με την Ελλάδα αρχίζει σιγά-σιγά
να εξαντλείται, έδωσε τη βραχύτερη
δυνατή απάντηση: «ναι».
Οι υπουργοί ενοχλούνται
Πριν μερικές εβδομάδες στην Αθήνα,
οι πολιτικοί αρχηγοί που είχε
προσκαλέσει στο γραφείο του ο
πρωθυπουργός
Λουκάς
Παπαδήμος έμοιαζαν να
έχουν ξαναβρεί την παλιά τους φόρμα:
αρχικά ο σχεδιασμός ήταν
να
προσυπογράψουν το νέο πρόγραμμα
περικοπών στις αρχές της εβδομάδας.
Αλλά την Πέμπτη (9/2) το απόγευμα,
ενώ οι υπόλοιποι υπουργοί της
ευρωζώνης είχαν ήδη ξεκινήσει για
τις Βρυξέλλες προκειμένου να
συζητήσουν το ζήτημα της βοήθειας
προς την Ελλάδα, αποφάσισαν πως
δεν
μπορούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία.
Οι υπουργοί -ιδίως ο Σόιμπλε-
ενοχλήθηκαν. Ο Γερμανός υπουργός
ζήτησε να ακυρωθεί εντελώς η σύνοδος,
αλλά οι συνάδερφοί του επέμεναν να
γίνει, όπως και να 'ναι. Σύντομα
ήταν σαφές πως δεν ήταν δυνατό να
αποφασισθεί τίποτα το ουσιαστικό.
«Μη χάνετε την ώρα σας, τίποτα δε
θα αποφασιστεί», ανακοίνωσε ο
Σόιμπλε στους δημοσιογράφους,
φτάνοντας στο κτίριο του ευρωπαϊκού
συμβουλίου στις Βρυξέλλες.
Όπως αποδείχθηκε, ο Σόιμπλε
είχε δίκιο. Οι υπουργοί δεν
μπορούσαν να προχωρήσουν σε
σημαντικές αποφάσεις, γιατί τους
έλειπαν ορισμένα σημαντικά χαρτιά:
το σχέδιο της συμφωνίας του «κουρέματος»
μεταξύ της Ελλάδας και των ιδιωτών
πιστωτών της και το νέο σχέδιο
λιτότητας. Επιπλέον, στην Αθήνα
οι ηγέτες των τριών κομμάτων του
κυβερνητικού συνασπισμού αρνούνταν
να υπογράψουν πως θα εφάρμοζαν τα
μέτρα και μετά τις εκλογές, που
προγραμματίζονται για τον Απρίλιο.
Αλλά το σημαντικότερο είναι πως οι
Έλληνες δεν είχαν υποβάλει καν
επισήμως αίτημα για νέα οικονομική
βοήθεια!
Η απόφαση για έγκριση του νέου
πακέτου διάσωσης της Ελλάδας
συνεχίζει να εκκρεμεί. Ακόμα και οι
υπουργοί οικονομικών της Ευρώπης
αμφιβάλουν αν θα αρκέσει το νέο,
δεύτερο στη σειρά, ελληνικό πακέτο
λιτότητας. Οι περισσότεροι
παραδέχονται πως η λύση του
ελληνικού προβλήματος θα χρειαστεί
μάλλον 20, παρά 10 χρόνια.
«Οι πολιτικές της τρόικα απέτυχαν»
Αποδεικνύεται πως το πρόγραμμα
διάσωσης της Ελλάδας βασίστηκε σε
παραδοχές που ήταν έωλες και αβάσιμα
υπεραισιόδοξες. Οι ηγέτες της
Ευρώπης υπέθεταν πως η Ελλάδα θα
επέστρεφε σύντομα στην ανάπτυξη.
Αλλά η δριμύτητα των απαιτητών
μέτρων λιτότητας υπονομεύει αυτή την
προοπτική. Οι περικοπές στους
μισθούς και τις κοινωνικές δαπάνες
έπληξαν καίρια τη ζήτηση, πράγμα που
επιτάχυνε τη συρρίκνωση της
οικονομίας. Τα φορολογικά έσοδα
συμπαρασύρθηκαν προς τα κάτω, πράγμα
που οδήγησε στην ανάγκη για
περισσότερες περικοπές.
Αλλά αυτός ο δρόμος δύσκολα μπορεί
να θεωρηθεί διέξοδος στο πρόβλημα
χρέους της Ελλάδας, ιδίως εφόσον
εξακολουθεί να μην είναι σαφής η
έκταση της ανάμειξης των
ιδιωτιών-πιστωτών στο νέο πρόγραμμα
ενίσχυσης της χώρας. Το «ινστιτούτο
διεθνούς χρηματοοικονομικής»
(IIF),
που εκπροσωπεί τους ιδιώτες κατόχους
ελληνικών ομολόγων, έχει φθάσει
σε μια συμφωνία εθελούσιας
ανταλλαγής ομολόγων, αλλά τη Δευτέρα
(13/2) ανακοινώθηκε πως αυτή θα
ολοκληρωθεί... μέσα στο Μάρτιο.
Πολλές λεπτομέρειες παραμένουν
αδιευκρίνιστες κι ο Γερμανός
υπουργός οικονομίας πλέον δηλώνει
πως η Γερμανία δεν πρόκειται να
συμφωνήσει στην παροχή νέας βοήθειας
προς την Ελλάδα πριν αποσαφηνιστούν
όλα τα ασαφή σημεία.
Σύμφωνα με τη συμφωνία με τους
ιδιώτες-πιστωτές της Ελλάδας, αυτοί
αποδέχονται να χάσουν μεταξύ 70% και
75% της ονομαστικής αξίας των
χρεογράφων που κατέχουν. Σε
αντάλλαγμα θα λάβουν νέα ομόλογα, με
μεγαλύτερη περίοδο ωρίμανσης και
σημαντικά χαμηλότερα επιτόκια. Τα
νέα ομόλογα θα τα εγγυηθεί το
ευρωπαϊκό ταμείο σταθερότητας,
πράγμα που αποτελεί για τους
επενδυτές σημαντικό κίνητρο ώστε να
συμμετάσχουν στην ανταλλαγή.
Αυτό όμως που παραμένει ασαφές,
είναι αν τελικά θα συμμετάσχει
επαρκής αριθμός κατόχων ελληνικών
ομολόγων. Για να επιτευχθεί ο στόχος
της ελάφρυνσης του ελληνικού χρέους
κατά 100 δις, θα χρειαστεί να
συμμετάσχει στην ανταλλαγή
τουλάχιστο το 90% των ιδιωτών
πιστωτών της Ελλάδας. Σύμφωνα με
παράγοντες της χρηματοπιστωτικής
αγοράς, η μεγαλύτερη αντίσταση στη
συμφωνία ανταλλαγής ομολόγων
προέρχεται από ορισμένα
κερδοσκοπικά κεφάλαια (hedge
funds),
που έχουν ήδη ασφαλιστεί ενάντια στο
ενδεχόμενο χρεοκοπίας της χώρας και
στην πραγματικότητα θα κερδίσουν από
τυχόν κατάρρευση της συμφωνίας.
Κι άλλες περικοπές στις συντάξεις
Κι ενώ οι διεθνείς επενδυτές
διστάζουν, ο ελληνικός λαός φαίνεται
πως έχει εκδώσει την ετυμηγορία του:
όλα δείχνουν πως οι Έλληνες δεν
επιθυμούν πια να διασώζονται, αν
αυτό σημαίνει περισσότερες περικοπές
στους μισθούς και τις συντάξεις τους.
Η αριστερίζουσα εφημερίδα των Αθηνών
«το βήμα» ζήτησε την προηγούμενη
εβδομάδα από την ελληνική κυβέρνηση
να διακόψει «αμέσως» τις συνομιλίες
της με την Ευρώπη και να αναζητήσει
εναλλακτική λύση στις Ηνωμένες
Πολιτείες. Η εφημερίδα τόνισε πως η
Ελλάδα «εξακολουθεί να τινάξει τα
πάντα στον αέρα» και πως «αυτός
είναι ο μόνος δρόμος που της έχει
απομείνει». Λες κι ήθελαν να
ενισχύσουν αυτή τη ριζοσπαστική
παρότρυνση, δεκάδες χιλιάδες Έλληνες
συμμετείχαν το περασμένο
Σαββατοκύριακο (11 και 12/2) σε
μαζικές πορείες διαμαρτυρίας στο
κέντρο των Αθηνών. «Αρκετά! Δεν
σας παίζουμε άλλο!», μπορούσε
κανείς να διαβάσει σε ένα πανό που
ήταν κρεμασμένο από ένα μικρό δέντρο
της πλατείας Συντάγματος, απέναντι
από το ελληνικό κοινοβούλιο.
Ο αριθμός όσων νιώθουν έτσι αυξάνει,
ακόμα και ανάμεσα στους υποστηρικτές
της μεταρρύθμισης της χώρας, σαν το
Δημήτρη
Δασκαλόπουλο, τον πρόεδρο
του «συνδέσμου
επιχειρήσεων και βιομηχανιών»
(ΣΕΒ). Ο Δασκαλόπουλος υπέστη
προσωπικά επιθέσεις με βόμβες βαφής
από διαδηλωτές. Αλλά σήμερα,
καθώς κάθεται στο προστατευμένο από
πόρτες ασφαλείας και κωδικούς
εισόδου γραφείο του, όχι μακριά
από την πλατεία Συντάγματος,
ομολογεί: «οι πολιτικές της
τρόικα απέτυχαν». Αναφέρεται στους
εκπροσώπους του ΔΝΤ, της «ευρωπαϊκής
επιτροπής» (Κομισιόν)
και της «ευρωπαϊκής
κεντρικής τράπεζας» (ΕΚΤ),
που επέβαλαν στην Αθήνα αυστηρά
μέτρα λιτότητας σε αντάλλαγμα με ένα
δεύτερο πακέτο διάσωσης. Κάτι
αδιανόητο πριν λίγο καιρό, ο
σύνδεσμός του βρίσκεται να
υποστηρίζει ανάλογες θέσεις με τα
συνδικάτα στο ζήτημα της
περικοπής των μισθών. Σύμφωνα με το
νέο «μνημόνιο», οι Έλληνες
δεσμεύονται να περικόψουν το βασικό
μηνιαίο μισθό κατά 22%, από τα 751
στα 568 ευρώ. Συζητείται
παράλληλα η κατάργηση του 13ου και
του 14ου μισθού και στον ιδιωτικό
τομέα.
Στραγγαλίζοντας ό,τι απομένει
ζωντανό στην ελληνική οικονομία
Αλλά ο Δασκαλόπουλος επιμένει
πως το πρόβλημα της ελληνικής
οικονομίας δεν είναι το ύψος των
αμοιβών ή των μισθών. Είναι οι δομές
της χώρας. Και η τρόικα απέτυχε, μας
λέει, να πείσει τους Έλληνες
πολιτικούς να αποδεχθούν τις
αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.
Πράγματι, καμία ουσιαστική πρόοδος
δεν έγινε στο άνοιγμα της αγοράς
εργασίας, και το πρόγραμμα
ιδιωτικοποιήσεων παρουσιάζει
σημαντικές καθυστερήσεις σε σχέση με
τους συμπεφωνημένους στόχους. Ενώ
υποτίθεται πως οι ιδιωτικοποιήσεις
θα είχαν αποφέρει 5 δις ευρώ μέσα
στο 2011, τελικά δεν εισπράχτηκαν
παρά 1.7 δις. Πράγμα που καθόλου
δεν επηρέασε την τρόικα, όσον αφορά
την επιδίωξη φιλόδοξων στόχων για το
2012: σύμφωνα με το πρόγραμμά της,
το 2012 θα εισπραχθούν 10 δις από
ιδιωτικοποιήσεις, εκ των οποίων τα
μισά μέσα στο πρώτο τρίμηνο του
έτους!
Κι ενώ οι βουλευτές ψηφίζουν τον ένα
νομοθετικό νόμο μετά τον άλλο, οι
Έλληνες φορολογούμενοι συνεχίζουν να
μην έχουν καταβάλλει στο κράτος τους
βεβαιωμένους φόρους ύψους 42 δις
ευρώ!
Το νέο «μνημόνιο» της τρόικας
προγραμματίζει επίσης την περικοπή
150,000 θέσεων εργασίας από τον
πολυπληθή δημόσιο τομέα της χώρας,
εκ των οποίων 15,000 θα καταργηθούν
εντός του έτους. Το 2011 ο σχετικός
στόχος ήταν ακόμα υψηλότερος, αλλά
τελικά απολύθηκαν μόλις 6,000
δημόσιοι υπάλληλοι, οι περισσότεροι
εκ των οποίων θα συνταξιοδοτούνταν
ούτως ή άλλως.
Αλλά αντί να επιμένουν στην εφαρμογή
των μεταρρυθμίσεων εκεί όπου αυτές
συναντούν την ισχυρότερη αντίσταση,
οι διεθνείς πιστωτές της Ελλάδας και
τα μέτρα λιτότητάς τους κινδυνεύουν
να στραγγαλίσουν ό,τι απομένει
ζωντανό στην ελληνική οικονομία,
προειδοποιεί ο πρόεδρος του ΣΕΒ
Δασκαλόπουλος. «Αν
συνεχίσουμε έτσι, δε θα μας μείνει
ούτε καν βάση από την οποία να
προσπαθήσουμε να επιχειρήσουμε την
οικονομική μας ανάκαμψη».
Όσο για τους πολιτικούς, αυτό που
κυρίως προσπαθούν είναι να σώσουν το
μόνο που, από όσο τουλάχιστο
φαίνεται, δεν μπορεί πλέον να
διασωθεί: την εξουσία τους.
Μετά τη λήξη της μαραθώνιας,
διαρκείας 13 ωρών, συνόδου των
πολιτικών αρχηγών υπό τον
πρωθυπουργό, ο ηγέτης του
συντηρητικού κόμματος της Νέας
Δημοκρατίας
Αντώνης
Σαμαράς δήλωσε στις
τηλεοπτικές κάμερες πως δεν ήταν
δυνατό να αποδεχθεί τις περικοπές
στις συντάξεις που απαιτούσε το νέο
πρόγραμμα· αλλά λίγο αργότερα
τις αποδέχτηκε.
Η ημερομηνία των επομένων εκλογών
δεν έχει καθοριστεί ακόμα, αλλά ένα
είναι ήδη σαφές: οι εξαγριωμένοι
ψηφοφόροι θα κατεδαφίσουν τα
κατεστημένα κόμματα. Το
σοσιαλιστικό κόμμα ΠΑΣΟΚ, που ως το
Νοέμβριο του 2011 κατείχε την
πρωθυπουργία στο πρόσωπο του
Γιώργου
Παπανδρέου, λαμβάνει
σήμερα στις δημοσκοπήσεις... 8%. Ο
Σαμαράς της Νέας Δημοκρατίας
προσπαθεί ακόμα να υλοποιήσει το
μεγάλο του όνειρο, να γίνει
πρωθυπουργός. Το κόμμα του
εξακολουθεί να έχει 30% στις
δημοσκοπήσεις, αλλά με πτωτικές
τάσεις.
Αύξηση της απογοήτευσης στο Βερολίνο
Η σημερινή κατάσταση ωφελεί εντέλει
μόνο τα μικρά αριστερίστικα κόμματα,
που βλέπουν τις τάξεις τους να
πυκνώνουν γρήγορα. Πάνω-κάτω, το
σύνθημά τους είναι κοινό: «όχι
στην ξένη κατοχή!». Το παράξενο
με την κρίση του ευρώ είναι πως
πολλοί που ανήκουν στις λεγόμενες «κατοχικές»
δυνάμεις νιώθουν ακριβώς το ίδιο.
Μετά από δύο χρόνια ατελεύτητων
διαπραγματεύσεων με τους Έλληνες,
όλο και περισσότεροι πολιτικοί στη
Γερμανία, το βασικό χρηματοδότη
της επιχείρησης διάσωσης της Ελλάδας,
αναγνωρίζουν πως τα πράγματα δεν
είναι δυνατό να συνεχιστούν με τον
ίδιο τρόπο.
Τη περασμένη Παρασκευή (10/2) το
πρωί, η Γερμανίδα καγκελάριος και ο
υπουργός οικονομικών της είχαν την
ευκαιρία να διαπιστώσουν ιδίοις
όμμασι την αυξανόμενη δυσαρέσκεια
στις τάξεις του ιδίου του κόμματός
τους, της συντηρητικής «χριστιανικής
δημοκρατικής ένωσης» (CDU).
Οι Μέρκελ και Σόιμπλε
συγκάλεσαν μια σύνοδο της
κοινοβουλευτικής ομάδας (ΚΟ) της
CDU
για να συζητήσουν την επικείμενη
ψηφοφορία για την έγκριση του νέου
πακέτου στήριξης της Ελλάδας, που
έχει προγραμματισθεί για τις 27
Φεβρουαρίου. Το κλίμα της
συνεδρίασης ήταν παγωμένο, καθώς
πολλοί βουλευτές έχουν κουρασθεί να
ασχολούνται με την Ελλάδα. Πριν
από κάθε ανάλογη ψηφοφορία, τους
υπόσχονται πως τούτη τη φορά η Αθήνα
είναι αποφασισμένη να εφαρμόσει τις
προβλεπόμενες μεταρρυθμίσεις. Αλλά
μετά, όταν συγκατανεύσουν στη
χρηματοδότησή της, μαθαίνουν πως οι
μεταρρυθμίσεις δεν προχωρούν.
Ο
Γκίντερ
Κριχμπάουμ (Gunther
Krichbaum),
ο χριστιανοδημοκράτης πρόεδρος της
επιτροπής ευρωπαϊκών υποθέσεων του
γερμανικού κοινοβουλίου, που εν
γένει είναι νομιμόφρων στην
κυβέρνηση, βομβάρδισε το Σόιμπλε
με επιθετικές ερωτήσεις. Ο
Κριχμπάουμ ζήτησε να του
εγγυηθούν πως τα 130 δις ευρώ θα
είναι πράγματι τα τελευταία που θα
ζητηθεί να εγκρίνουν οι Γερμανοί
βουλευτές για την Ελλάδα και ζήτησε
να μάθει πώς θα εξαναγκασθούν οι
Έλληνες ώστε να καταβάλουν τους
φόρους τους. Ο Σόιμπλε
απάντησε χιουμοριστικά: «αυτό
είναι δύσκολο ακόμα και στη Γερμανία»
είπε, σκορπίζοντας το γέλιο.
Αλλά η ευθυμία στη συνεδρίαση
σταμάτησε εκεί.
«Ως εδώ»
Ακόμα κι αν το γερμανικό κοινοβούλιο
συμφωνήσει στις 27 Φεβρουαρίου να
συγκατανεύσει στο δεύτερο πακέτο
βοήθειας στην Ελλάδα, στις τάξεις
της
CDU
η απογοήτευση έχει προ πολλού φθάσει
στα ανώτατα επίπεδα του κόμματος. «Αν
όσοι έχουν αναλάβει να φέρουν εις
πέρας τις μεταρρυθμίσεις πιστέψουν
πως ό,τι κι αν κάνουν θα τους
δίνουμε χρήματα, η ευρωζώνη ουδέποτε
πρόκειται να σταθεροποιηθεί»,
προειδοποιεί ο
Χορστ
Σιχόφερ (Horst
Seehofer),
επικεφαλής της «χριστιανικής
κοινωνικής ένωσης» (CSU)
του αδερφού κόμματος της
CDU
στη Βαυαρία. Ο Σιχόφερ
υποστηρίζει την πολιτική στήριξης
των εταίρων της Γερμανίας της κ.
Μέρκελ, αλλά δεν προτίθεται
να δαπανεί άπειρα δισεκατομμύρια σε
αυτές. «Συνολικά η Γερμανία
συνεισέφερε ως σήμερα 211
δισεκατομμύρια ευρώ» δηλώνει.
«Ως εδώ».
Ο χριστιανοδημοκράτης
Βόλφγκανγκ Μπόσμπαχ (Wolfgang
Bosbach),
ένας από τους εσωκομματικούς
αντιπάλους αυτής της πολιτικής, δε
θεωρεί πως η Ελλάδα έχει πολύ μέλλον
εντός της ευρωζώνης. «Δεν μπορώ
να στηρίξω το δεύτερο πακέτο
στήριξης διότι η χώρα αυτή στερείται
της οικονομικής ισχύος, της
ανταγωνιστικότητας και της
αποτελεσματικής διοίκησης που είναι
απαραίτητες ώστε να κατορθώσει να
αυτοχρηματοδοτηθεί, τουλάχιστο στο
ορατό μέλλον», υποστηρίζει. Ο
Τόμας
Σίλμπερχορν (Thomas
Silberhorn),
ο χριστιανοκοινωνιστής βουλευτής που
ειδικεύεται στα ευρωπαϊκά θέματα,
συμφωνεί μαζί του: «εγκαταλείπουμε
τους όρους μας, τον ένα μετά τον
άλλο», τονίζει.
Οι ηγέτες του «κόμματος
των ελευθέρων δημοκρατών»
(FDP),
του ελάσσονος κυβερνητικού εταίρου
της Μέρκελ στηρίζουν την
πολιτική της καγκελαρίου, αλλά το
FDP
δε θεωρεί εαυτόν υπεύθυνο αν
αποτύχει το πρόγραμμα στήριξης της
Ελλάδας. «Περιμένουμε
αποτελέσματα από την Ελλάδα, αμέσως»,
δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο
ηγέτης του κόμματος
Φίλιπ
Ρέσλερ (Philipp
Rösler),
προσπαθώντας να πείσει το κόμμα του
να συμφωνήσει με το πρόγραμμα.
Πάντως οι ηγέτες του κόμματος
φοβούνται την απογοήτευση των
βουλευτών τους. Στο εσωτερικό του
κόμματος, πολλοί βουλευτές έχουν
διαμηνύσει πως δεν είναι βέβαιοι πως
μπορούν να συναινέσουν σε περαιτέρω
βοήθεια προς την Ελλάδα.
Ακόμα και το κεντροαριστερό «σοσιαλδημοκρατικό
κόμμα Γερμανίας» (SPD)
συναντά αυξανόμενες δυσχέρειες με
την επιχείρηση διάσωσης της Ελλάδας.
Από τη μια οι βουλευτές του ως τώρα
υποστήριζαν τις πολιτικές
πρωτοβουλίες της Μέρκελ, από
την άλλη όμως διαφωνούν με τη
μονομέρειά τους και τη λιτότητα.
Η κοινοβουλευτική ομάδα συνεδρίασε
εκτάκτως για το ζήτημα την Παρασκευή
(10/2).
Το κόστος για τη Γερμανία
Ο ηγέτης της κοινοβουλευτικής ομάδας
του κόμματος
Φρανκ
Βάλτερ Σταϊνμάγερ (Frank-Walter
Steinmeier),
που θεωρεί πως το κόμμα του οφείλει
να στηρίξει το πακέτο ενίσχυσης της
Ελλάδας, θεωρούσε πως η συνεδρίαση
θα περιοριζόταν στην ανακοίνωση της
κομματικής θέσης προς τους βουλευτές,
αλλά τα στελέχη του
SPD
επιθυμούσαν μια πολύ διεξοδικότερη
συζήτηση για το θέμα.
Τοποθετήθηκαν πολυάριθμα μέλη της ΚΟ,
κι αναδείχθηκε το ζήτημα πως
πολιτικές λιτότητας σαν κι αυτές που
εφαρμόζονται στην Ελλάδα είναι
ανόητες από οικονομική άποψη.
Αγχωμένος, ο Σταϊνμάγερ
αναγκάστηκε να διακόψει τη
συνεδρίαση για να ρωτήσει τους
βουλευτές αν οι τοποθετήσεις τους
σημαίνουν πως σκοπεύουν να
καταψηφίσουν το πακέτο στήριξης στην
Ελλάδα.
Οι Γερμανοί ηγέτες βρίσκονται σε
άμυνα. Η κοινή γνώμη στρέφεται
κατά ενός νέου προγράμματος στήριξης
της Ελλάδας, αλλά εκείνοι γνωρίζουν
πόσο φοβερά ριψοκίνδυνη είναι κάθε
εναλλακτική λύση: σύμφωνα με το
χειρότερο σενάριο, αν η Ελλάδα
χρεοκοπήσει, η γερμανική κυβέρνηση
θα χάσει δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
-
Μέχρι σήμερα, τα κράτη-μέλη της
ευρωζώνης και το ΔΝΤ έχουν ήδη
δαπανήσει 70 δις ευρώ για την
Ελλάδα, με τη μορφή διμερών
δανείων. Η
Γερμανία
μόνη
της
έχει
δώσει
15
δις.
-
Οι Γερμανοί φορολογούμενοι
επίσης επωμίζονται μέρος των
εγγυήσεων στα ελληνικά κρατικά
ομόλογα που χορηγεί η ΕΚΤ,
ομόλογα που η αξία τους θα
εκμηδενισθεί σε περίπτωση
πτώχευσης της Ελλάδας. Το
«ινστιτούτο
οικονομικών ερευνών
IFO»
που εδρεύει στο Μόναχο, εκτιμά
πως αν χρεοκοπήσει η Ελλάδα,
μόνο οι εγγυήσεις της ΕΚΤ θα
κοστίσουν 13 δις στους Γερμανούς
φορολογουμένους.
-
Η ελληνική κεντρική τράπεζα έχει
αναλάβει από την ΕΚΤ καταθέσεις
ύψους 108 δις για την
ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών
τραπεζών. Αν η Ελλάδα
εγκαταλείψει την νομισματική
ενότητα αυτό το ποσό επίσης θα
εξανεμιστεί και θα χρειαστεί να
αναπληρωθεί από τις κεντρικές
τράπεζες των εναπομεινάντων
κρατών-μελών. Το
IFO
εκτιμά πως αυτό θα κοστίσει στη
Γερμανία άλλα 30 δις ευρώ.
-
Αλλά ο λογαριασμός δε τελειώνει
εδώ. Σε περίπτωση πτώχευσης
της Ελλάδας, ολόκληρη η χώρα θα
βυθιστεί στο χάος. Οι
δημόσιοι υπάλληλοι θα
σταματήσουν να πληρώνονται και
οι συνταξιούχοι θα μείνουν χωρίς
εισόδημα. Οι ελληνικές
τράπεζες, που και σήμερα ακόμα
δυσκολεύονται να επιβιώσουν, θα
κινδυνεύσουν με άμεση χρεοκοπία
και το ίδιο θα συμβεί με πολλές
επιχειρήσεις. Η τυχόν κατάρρευση
της ελληνικής οικονομίας θα
επηρεάσει και το ευρωπαϊκό
τραπεζικό σύστημα. Οι γερμανικές
και γαλλικές τράπεζες δε θα
αναγκασθούν απλά να ξεγράψουν τα
ελληνικά κρατικά χρεόγραφα, αλλά
και πολλά από τα δάνεια που
έχουν παράσχει στον ελληνικό
ιδιωτικό τομέα. Μόνο στις
γερμανικές τράπεζες εξαιτίας
αυτού «βρίσκονται στον αέρα» 14
δις ευρώ. Ο ανάλογος αριθμός
είναι υψηλότερος για τις
γαλλικές ανταγωνίστριές τους και
υπολογίζεται στα 35 δις ευρώ.
Μερικές τράπεζες δε θα είναι εις
θέση να καλύψουν μόνες τους τις
ζημιές αυτές -και θα χρειαστούν
κρατική βοήθεια.
«Το ελαφρύτερο δυνατό σενάριο τρόμου»
Κοντολογίς, το κόστος της χρεοκοπίας
της Ελλάδας θα είναι τεράστιο για
τους εταίρους της. Μολοταύτα, οι
φωνές που ζητούν να μπει αμέσως ένα
τέλος στην ελληνική τραγωδία δεν
παύει να δυναμώνουν. Ο
επικεφαλής του
IFO
Χανς-Βέρνερ Σιν (Hans-Werner
Sinn)
επί παραδείγματι, πιστεύει πως η
χρεοκοπία της Ελλάδας θα είναι «το
ελαφρύτερο δυνατό σενάριο τρόμου»
για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Αλλά τι θα συμβεί σε περίπτωση που
μετά τη χρεοκοπία της η Ελλάδα
εγκαταλείψει και την ευρωζώνη;
Από την άποψη της ανάκαμψης της
ελληνικής οικονομίας, το να μπει ένα
σαφές τέλος στην ευρωπαϊκή
περιπέτεια της χώρας θα είναι το
επόμενο λογικό βήμα. Αν η Ελλάδα
επαναφέρει μια (βαριά υποτιμημένη)
νέα δραχμή, τα αγαθά και οι
υπηρεσίες της χώρας θα φτηνύνουν
κατά πολύ. Ο ελληνικός τουρισμός π.χ.
θα αποκτήσει φοβερό ανταγωνιστικό
πλεονέκτημα σε σχέση με ανταγωνιστές
του σαν την Ισπανία. «Αυτός είναι
ο περισσότερο δοκιμασμένος και
πραγματοποιήσιμος τρόπος να
ξεπερνιούνται κρίσεις σαν κι αυτή
στην Ελλάδα» εξήγησε πριν λίγες
μέρες σε μια διάλεξή του στο
Βερολίνο ο Αμερικανός οικονομολόγος
Κένεθ
Ρόγκοφ (Kenneth
Rogoff).
Αλλά ενώ αυτή η εξέλιξη θα βοηθούσε
την Ελλάδα, θα είχε απροσδιόριστες
επιπτώσεις στην υπόλοιπη ευρωζώνη. «Κανείς
δεν μπορεί να γνωρίζει σήμερα πόσο
μεταδοτικό θα ήταν κάτι τέτοιο»,
λέει ο οικονομολόγος της Οξφόρδης
Κλέμενς
Φίεστ (Clemens
Fuest).
Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί έσπευσαν να
τονίσουν πως η Ελλάδα είναι «ειδική
περίπτωση», αλλά είναι πολύ αμφίβολο
κατά πόσο αυτές τους οι
διαβεβαιώσεις πείθουν τους πολίτες
της ΕΕ και τους διεθνείς επενδυτές.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης της
ευρωζώνης έχουν διαψευσθεί πάμπολλες
φορές.
Αν εμπεδωθεί μια αίσθηση πως η
Ελλάδα είναι η πρώτη μόνο από μια
σειρά από χώρες που θα αποχωρήσουν
από το ευρώ, κινδυνεύει να
πυροδοτηθεί μια ολέθρια αλυσιδωτή
αντίδραση. Οι τράπεζες, οι
ασφαλιστικές εταιρείες και τα
επενδυτικά κεφάλαια θα προσπαθήσουν
να ξεφορτωθούν τα προβληματικά
κρατικά τους ομόλογα όσο το δυνατό
γρηγορότερα. Εντωμεταξύ, οι
καταθέτες από τη Λισαβόνα ως τη
Μαδρίτη πιθανότατα θα αρχίσουν να
μεταφέρουν τις καταθέσεις στη βόρεια
Ευρώπη. Η σταδιακή φυγή κεφαλαίων
των τελευταίων μηνών θα μετατραπεί
σε πανικό, που θα οδηγήσει το σύνολο
της νομισματικής ενότητας στα όρια
αντοχής της
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιμετωπίζουν
ένα σχεδόν άλυτο δίλημμα: αν
συνεχίσουν όπως σήμερα, η Ελλάδα δεν
πρόκειται να βγει από την κρίση. Αν
εκδιώξουν την Αθήνα από το ευρώ, θα
απειληθεί ολόκληρη η ευρωζώνη. Κι
έτσι μένει μία μόνο βιώσιμη (αλλά
δαπανηρή) επιλογή: η πτώχευση της
Ελλάδας εντός της ευρωζώνης. Αυτή θα
επιτρέψει να μειωθεί το δημόσιο
χρέος της Ελλάδας σε βιώσιμα επίπεδα
και θα δώσει στη χώρα το περιθώριο
να πραγματοποιήσει μια νέα αρχή,
τόσο οικονομικά, όσο και πολιτικά,
με σκληρές διαρθρωτικές αλλαγές και
αναπτυξιακή στρατηγική για τις
επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες της.
Κι αυτό μπορεί να είναι το «σχέδιο
Β'» που αναζητούν εδώ και καιρό τόσο
οι Βρυξέλλες, όσο και το Βερολίνο.
Δεν είναι ακόμα σαφές αν θα βρουν το
πολιτικό θάρρος που απαιτεί αυτό το
αναπόφευκτο επόμενο βήμα, αλλά όσοι
το προετοιμάζουν από τώρα αναζητούν
ήδη πώς να το δικαιολογήσουν
καλύτερα την εγκατάλειψη της
τρέχουσας πορείας τους, τόσο στο
εσωτερικό τους όσο και διεθνώς. «Τυχόν
αποτυχία της Ελλάδας», τόνισε ο
υπουργός οικονομίας Σόιμπλε
στην ΚΟ της
CDU
της Παρασκευής (10/2), «δεν
πρέπει επ' ουδενί να χρεωθεί στη
Γερμανία».
Οι
Sven Böll,
Martin Hesse,
Amalia Heyer,
Christoph Hickmann,
Peter Müller,
Ralf Neukirch,
Christian Reiermann,
Michael Sauga
και
Anne Seith
είναι συντάκτες του
«Σπίγκελ» |
