| Ειδήσεις | Ο Κυνηγός | Λεωφόρος Αθηνών | "Κουλου - Βάχατα" | +/- | "Μας ακούνε" | Fundamentalist | Marx - Soros |

 
 

Δευτέρα, 00:01 - 16/11/2026

 

 

Όταν τον Ιανουάριο του 2021 ο Ντόναλντ Τραμπ αποχωρούσε από τον Λευκό Οίκο, υποστήριζα ότι, παρά τις αμφιλεγόμενες οικονομικές του επιλογές και την κρίση της πανδημίας, η συνολική οικονομική επίδοση της πρώτης προεδρικής θητείας του ήταν θετική. Η εκλογική του ήττα τον Νοέμβριο του 2020 δεν μπορούσε, επομένως, να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως αποδοκιμασία της οικονομικής του διαχείρισης.

Έξι χρόνια αργότερα, η ιστορία παρουσιάζει έναν ενδιαφέροντα παραλληλισμό, αν και οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις δεν είναι απολύτως συγκρίσιμες. Τον Νοέμβριο του 2026, οι Ρεπουμπλικανοί υπέστησαν βαριά ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές, χάνοντας τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Αν και ο Τραμπ δεν ήταν ο ίδιος υποψήφιος, το αποτέλεσμα ερμηνεύθηκε ευρέως ως αποδοκιμασία της προεδρίας του. Όπως όμως και το 2020, η εκλογική αποδοκιμασία δεν συνοδεύεται από μια εικόνα συνολικά αρνητικών οικονομικών επιδόσεων.

Παρά την ενεργειακή κρίση που προέκυψε από τον πόλεμο στο Ιράν, η αμερικανική οικονομία διατήρησε ισχυρή ανάπτυξη. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,8% το τρίτο τρίμηνο του 2026, που αντιστοιχεί σε ετησιοποιημένο ρυθμό 3,4%. Η ανάπτυξη της Ευρωζώνης ήταν πολύ βραδύτερη, με ετησιοποιημένη αύξηση του ΑΕΠ περίπου 1,6%. Επίσης η ανεργία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, διαμορφούμενη στο 4,2% τον Σεπτέμβριο, ενώ συγκριτικά η ανεργία στην Ευρωζώνη ήταν στο 6,5%.

 

Ωστόσο, η θετική αυτή εικόνα συνυπάρχει με δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ έφθασε το 3,7% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, με τον ενεργειακό δείκτη να αυξάνεται κατά 20,4% ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν.

Ενώ η πανδημία ήταν εξωγενής, η ενεργειακή κρίση του 2026 συνδέεται με μια πολεμική εμπλοκή στην οποία η αμερικανική κυβέρνηση έχει ενεργό ρόλο. Επομένως, η πολιτική αξιολόγηση αφορά τόσο τη διαχείριση των οικονομικών συνεπειών όσο και τις επιλογές που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της κρίσης. Στην πραγματικότητα, και οι δύο κρίσεις που αντιμετώπισε ο Τραμπ αναδεικνύουν την ευθύνη μιας κυβέρνησης να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις συνέπειες, ακόμη και όταν δεν ευθύνεται για την κρίση όπως το 2020.

Η σύγκριση των δύο εκλογικών ηττών του Ντόναλντ Τραμπ προσφέρει, συνεπώς, μια ευρύτερη αφορμή για προβληματισμό σχετικά με τη σχέση οικονομίας και εκλογικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με έρευνα της Associated Press, σχεδόν 9 στους 10 ψηφοφόρους θεωρούσαν το κόστος ζωής σημαντικό παράγοντα της ψήφου τους. Περίπου 7 στους 10 θεωρούσαν ότι η οικονομία ευνοεί κυρίως τους ευπόρους. Η θετική εικόνα των χρηματιστηριακών αγορών, των επενδύσεων και των εταιρικών κερδών δεν μεταφράζεται άρα απαραίτητα σε θετική αντίληψη για την οικονομία στο σύνολό της.

Και, φυσικά, η εκλογική συμπεριφορά δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την οικονομία. Επηρεάζεται και από την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, την ποιότητα της διακυβέρνησης, και τις επιλογές στην εξωτερική πολιτική. Η εκλογική έρευνα υποδεικνύει ότι η δυσαρέσκεια αφορούσε επίσης ζητήματα διαφθοράς, προσωπικού πλουτισμού και προτεραιοτήτων του προέδρου.

Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι η νίκη των Δημοκρατικών δεν συνιστά κατ’ ανάγκη επιδοκιμασία του κόμματός τους, αλλά σε σημαντικό βαθμό έκφραση δυσαρέσκειας απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ. Ενδεικτικό είναι ότι περίπου 7 στους 10 ψηφοφόρους θεωρούσαν πως το Κογκρέσο, ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς, δεν ασκούσε επαρκή έλεγχο στην προεδρική εξουσία.

Αναδεικνύεται συνεπώς ένα ευρύτερο ζήτημα πολιτικής οικονομίας που υπερβαίνει τα όρια της αμερικανικής πολιτικής και έχει βαρύτητα για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Οι οικονομικές επιδόσεις, όπως αποτυπώνονται στους δείκτες της ανάπτυξης, της απασχόλησης, και της παραγωγικότητας, δεν ταυτίζονται αναγκαστικά με την αντίληψη των πολιτών για την οικονομική τους κατάσταση. Η εκλογική επιτυχία ή αποτυχία μιας κυβέρνησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι συμμετέχουν στα οφέλη της ανάπτυξης. Εξίσου σημαντική είναι η αξιολόγηση της διακυβέρνησης, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, η διαφάνεια στη λειτουργία του κράτους και η αίσθηση ότι οι κυβερνητικές προτεραιότητες ανταποκρίνονται στις κοινωνικές ανάγκες.

Το συμπέρασμα αυτό έχει σημασία και για την Ελλάδα. Η ελληνική οικονομία καταγράφει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, έχει μειώσει σημαντικά την ανεργία και έχει βελτιώσει τη δημοσιονομική της θέση. Ωστόσο, οι τιμές των βασικών αγαθών, το κόστος στέγασης και η υστέρηση των εισοδημάτων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο εξακολουθούν να αποτελούν πηγές δυσφορίας.

Το ζητούμενο είναι η πρόοδος στα μακροοικονομικά μεγέθη να μεταφράζεται σε ανάλογη βελτίωση στην οικονομική πραγματικότητα που βιώνουν ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Παράλληλα, εξίσου σημαντική είναι η αναβάθμιση της ποιότητας των δημοσίων υπηρεσιών και η ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς. Η ανάπτυξη δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολιτικό μπόνους. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να συνοδεύεται από μια ευρύτερα αντιληπτή βελτίωση της ευημερίας και από την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ποιότητα της διακυβέρνησης. Αυτό είναι ίσως ένα σημαντικό δίδαγμα της αμερικανικής εμπειρίας και ένα σημείο προβληματισμού για την ελληνική πολιτική σκηνή ενόψει των εκλογών του 2027.

 Ο Αριστομένης Βαρουδάκης είναι Οικονομολόγος, Πρώην τακτικός Καθηγητής Πανεπιστημίου του Στρασβούργου και ανώτερο στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΟΟΣΑ.

Πρώτη δημοσίευση στο Money Review

 

Greek Finance Forum Team

 
 
 
GFF Feed

Loading...

 
 
 
 
 
 
 

Αποποίηση Ευθύνης.... 

© 2016-2026 Greek Finance Forum