|
Η
σύγκριση με το 2000
είναι χρήσιμη για να
κατανοήσουμε τον κίνδυνο
των αποτιμήσεων, όχι για
να προβλέψουμε επανάληψη
της ίδιας πτώσης. Τότε ο
Nasdaq έχασε περίπου 78%
από τον Μάρτιο του 2000
έως τον Οκτώβριο του
2002, παρά τις μειώσεις
επιτοκίων της Fed και
την πτώση των αποδόσεων
των ομολόγων. Υπήρχε,
όμως, σημαντική διαφορά:
το 2000 οι ΗΠΑ είχαν
δημοσιονομικό πλεόνασμα
237 δισ. δολαρίων, ή
2,4% του ΑΕΠ, και το
δημόσιο χρέος που
κατείχε το κοινό
περιοριζόταν στο 34,8%
του ΑΕΠ. Για το
δημοσιονομικό έτος 2026,
το έλλειμμα εκτιμήθηκε
σε περίπου 2 τρισ.
δολάρια.
Διαφέρει και το
πληθωριστικό περιβάλλον.
Ο ετήσιος πληθωρισμός
CPI έφθασε το 3,7% τον
Σεπτέμβριο του 2026, ενώ
η μηνιαία αύξηση ήταν
0,6%, με σημαντική
συμβολή της ενέργειας. Ο
δομικός δείκτης
διαμορφώθηκε στο 2,6%.
Επίμονος πληθωρισμός
περιορίζει την
πραγματική απόδοση των
ονομαστικών Treasuries
και κάνει λιγότερο
βέβαιο ότι τα ομόλογα θα
αντισταθμίσουν τις
απώλειες των μετοχών. Σε
ύφεση ή αποπληθωριστικό
σοκ, ωστόσο, μπορούν να
παραμείνουν καταφύγιο.
Κρίσιμο είναι αν οι
μετοχές πέφτουν μαζί με
τις πληθωριστικές
προσδοκίες και τις
αποδόσεις ή ενώ αυτές
παραμένουν υψηλές.
Η
πολιτική αβεβαιότητα
προσθέτει έναν ακόμη
δίαυλο κινδύνου. Η
εκλογική ήττα
αποδυναμώνει τον Trump
στο εσωτερικό, χωρίς να
αφαιρεί τις εξουσίες του
στην εξωτερική πολιτική.
Ένα ισχυρότερο Κογκρέσο
μπορεί να περιορίσει
συμφωνίες εις βάρος της
Ουκρανίας και της
ευρωπαϊκής ασφάλειας· η
αίσθηση αστάθειας,
αντίθετα, μπορεί να
ενθαρρύνει τη Μόσχα να
δοκιμάσει τη δυτική
ενότητα. Πρόκειται για
σενάρια, όχι βέβαιη
πρόβλεψη. Νέες
πλειοψηφίες και τοπικές
αντιδράσεις μπορεί
επίσης να καθυστερήσουν
άδειες data centers,
συνδέσεις δικτύου και
εγκρίσεις νερού,
αυξάνοντας το κόστος
χωρίς να συνεπάγονται
οριζόντια απαγόρευση.
Η
συνέχεια θα εξαρτηθεί
από την απόδοση και τη
χρηματοδότηση των
επενδύσεων, καθώς και
από την αντοχή των
πιστωτικών αγορών.
Αυξάνεται η προσφορά
ομολόγων, αλλά δεν
προεξοφλείται κρίση
εφόσον οι δημοπρασίες
απορροφώνται. Το
Treasury δεν βλέπει
ακόμη εκτόπιση της
ζήτησης, παρά τις νέες
εκδόσεις AI. Αν οι
επενδύσεις δεν παράγουν
έσοδα ή η πίστωση
ακριβύνει, περικοπές σε
chips, cloud, κατασκευές
και ενέργεια θα δείξουν
μετάδοση πέρα από τις
μετοχές.
Η
Fed διατήρησε το
επιτόκιο στο 3,75%-4,00%
στις 28 Οκτωβρίου,
επισημαίνοντας τον
αυξημένο πληθωρισμό.
Επομένως, η άμεση μείωση
επιτοκίων ως απάντηση
στην πτώση των μετοχών
δεν πρέπει να θεωρείται
δεδομένη. Αν οι
επιχειρήσεις διατηρήσουν
τα σχέδια επενδύσεων, τα
κέρδη αντέξουν και τα
πιστωτικά περιθώρια
μείνουν σταθερά, η αγορά
μπορεί να σταθεροποιηθεί
μετά την ανατιμολόγηση.
Αν η απόδοση της AI
καθυστερήσει, είναι
πιθανή παρατεταμένη
διαφοροποίηση ανάμεσα σε
εταιρείες με πραγματικά
έσοδα και σε όσες
στηρίζονται κυρίως σε
προσδοκίες. Αν, τέλος,
οι hyperscalers
περιορίσουν τις δαπάνες,
η χρηματοδότηση
ακριβύνει και ο
πληθωρισμός εμποδίσει
την πτώση των αποδόσεων,
η διόρθωση μπορεί να
μεταφερθεί στην
απασχόληση, στην πίστωση
και στην οικονομία.
Άρα, η αγορά βρίσκεται
σε σημείο ελέγχου της
ποιότητας της ανάπτυξης
που αποδίδεται στην AI.
Πτώση μετοχών με
ανθεκτικά κέρδη,
λειτουργικές πιστωτικές
αγορές και χαμηλότερες
αποδόσεις θα σήμαινε
ανατιμολόγηση. Αν
συνοδευτεί από περικοπές
επενδύσεων, διεύρυνση
πιστωτικών περιθωρίων,
επίμονο πληθωρισμό και
γεωπολιτική κλιμάκωση,
το σοκ θα περνά στην
πραγματική οικονομία.
Όπως υπενθυμίζει το
2000, η μείωση επιτοκίων
δεν αρκεί όταν οι
προσδοκίες κερδών
αναθεωρούνται προς τα
κάτω.
*Π.
Ε. Πετράκης, Ομότιμος
Καθηγητής ΕΚΠΑ – Οι
απόψεις που
διατυπώνονται δεν
αποτελούν απόψεις του
ΚΕΠΕ
|
