Η Ευρώπη παρακολουθεί τις εξελίξεις αδύναμη και υποτακτική. Σύγχρονοι διανοητές αναλύουν με τις μελέτες τους τα φαινόμενα των καιρών και διευκολύνουν τη σκέψη μας, προσφέροντας συγχρόνως την δυνατότητα υπομονής και μιας αισιόδοξης προσμονής.

Δύο σημαντικά ερωτήματα προκαλούν τα φαινόμενα στα οποία αναφέρθηκα: Υπάρχει Δύση χωρίς την Αμερική; Πώς αντιδρά η Ευρώπη;

Ο καθηγητής της Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κουίν Μέρι του Λονδίνου, Γιώργος Βαρουξάκης, συγγραφέας του βιβλίου The West: The History of an Idea, σε συνέντευξη στο «Βήμα» ανταποκρίθηκε στα παραπάνω ερωτηματικά λέγοντας ότι η ιστορία της Δύσης προσέγγισε πολλές φορές το τέλος της, και είναι πιθανό να πρόκειται τώρα για μια άλλη τέτοια περίπτωση.

Υπάρχουν αναμφισβήτητα επαναπροσδιορισμοί και ανακατατάξεις. Στην Ευρώπη η ζωή είναι πιο ελεύθερη και πιο ελκυστική, καθώς υπάρχει μια αντιπολεμική και αντι-ιμπεριαλιστική στόχευση και προτεραιότητα. Η Ελλάδα, μάλιστα, λόγω της σημασίας της αρχαίας Ελλάδας για τη Ρώμη, υπήρξε σημαντικό κομμάτι σε αυτό που η Ευρώπη έγινε τελικά. Δεν είμαι αισιόδοξος – πρόσθεσε ο ίδιος – για τη Δύση με την έννοια ότι τα πράγματα θα πάνε οπωσδήποτε καλά. Είμαι, όμως, αισιόδοξος ότι υπάρχει ακόμη στη Δύση η δυνατότητα να αλλάξει πορεία και να ανέλθουν άλλοι πολιτικοί στην εξουσία. Η δύναμη της Δύσης ήταν πάντα η δυνατότητα αλλαγής πλεύσης. Αν η τωρινή κατάσταση οδηγήσει την Ευρώπη στο να εξαρτάται λιγότερο από την Αμερική σε στρατιωτικό επίπεδο και να γίνει πιο αυτόνομη, τότε μπορούμε να γίνουμε ισότιμοι εταίροι αντί για δορυφόροι. Εξάλλου, η Δύση υπήρχε και πριν προσχωρήσει η Αμερική σε αυτήν. Μπορεί, επομένως, η Δύση να υπάρξει ξανά και χωρίς αυτήν. Ο πυρήνας της Αμερικής είναι η Δυτική Ευρώπη.

Ο γνωστός μελετητής της νεοαντιδραστικής σκέψης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο SciencesPo στο Παρίσι Αρνό Μιραντά, σε συνέντευξή του στο «Βήμα» για τον «σκοτεινό διαφωτισμό» σύμφωνα με το σχετικό βιβλίο του Les Lumières sombres: comprendre la pensée neoréactionnaire απαντά στο ερώτημα για την αλλοπρόσαλλη και με ιδεολογική ένδεια πολιτική του Τραμπ.

Θεωρεί ότι κατά την περασμένη δεκαετία αναδύθηκε στο διαδίκτυο μια αντι-κουλτούρα, που εξελίχθηκε σε ακροδεξιό ρεύμα που επέδρασε και στον Λευκό Οίκο. Επιδίωξή του είναι η κατάργηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και η σύσταση νεοαντιδραστικού αυταρχικού κράτους.

Ορισμένες αποφάσεις της κυβέρνησης Τραμπ είναι εμπνευσμένες από τις νεοαντιδραστικές αυτές ιδέες, όπως η μείωση του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού στο μισό, καθώς και η ιδέα της Γάζας ως εταιρείας.

Σύμφωνα, εξάλλου, με το ρεύμα του αντιδραστισμού ο σωστός τρόπος για να βλέπουμε τα κράτη είναι να τα βλέπουμε ως εταιρείες, χωρίς όραμα και καμία έννοια κοινωνικού συμβολαίου.

Ο «τραμπισμός», λοιπόν, κατά τον Αρνό Μιραντά, στερείται συγκεκριμένης ιδεολογίας, διαθέτει όμως δυναμική.

Με βάση τις αναλύσεις των επιφανών αυτών επιστημόνων μπορούμε κατά κάποιον τρόπο να αισιοδοξούμε, προσδοκώντας βέβαια την αλλαγή πολιτικής της Ευρώπης αλλά και το τέλος των νεοαντιδραστικών ρευμάτων και του «τραμπισμού», που ελπίζω ότι δε θα έχει μέλλον. Ομως η περίοδος αυτή της παγκόσμιας αναταραχής, που έχει ήδη οδυνηρές συνέπειες για την ανθρωπότητα, θα μείνει στην ιστορία ως η πλήρης ανατροπή της αριστοτέλειας λογικής!

Η κυρία Στέλλα Πριόβολου είναι ομότιμη καθηγήτρια, πρόεδρος Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών ΕΚΠΑ, έφορος Σχολών Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός.

Πρώτη δημοσίευση στο Βήμα