|
Η
ακριβής ανάγνωση των
δεικτών όμως έχει και
πολιτική σημασία. Εξηγεί
γιατί συγκροτημένα
κοινωνικά τμήματα
στηρίζουν τη σημερινή
οικονομική πολική, ενώ
άλλα αποξενώνονται και
βιώνουν πίεση. Επιτρέπει
επίσης να σχεδιαστούν
μέτρα που στοχεύουν στις
πραγματικές εστίες
οικονομικής ανασφάλειας,
χωρίς υπεραπλουστεύσεις
που τροφοδοτούν την
κοινωνική πόλωση.
Εντοπίσαμε τέσσερις
κρίσιμες μεταβλητές που
θα μας βοηθήσουν στις
συγκρίσεις: Το ΑΕΠ, το
διαθέσιμο εισόδημα, τις
καταθέσεις των ιδιωτών
και τον καθαρό πλούτο
τους.
Το
έτος αφετηρίας επηρεάζει
αποφασιστικά την εικόνα.
Το 2010 ήταν το έτος
κατά το οποίο η κρίση
ξέσπασε, αλλά τα μεγέθη
της οικονομίας
διατηρούσαν ακόμη μέρος
της προηγούμενης
«δανειακής» δυναμικής.
Στην πραγματικότητα η
δραστηριότητα της
οικονομίας έφθασε στο
χαμηλότερο σημείο
λειτουργίας το 2013 ενώ
οι καταθέσεις έφθασαν
στο χαμηλότερο σημείο
τους το 2016. Οι δύο
διακριτές περίοδοι
οριοθετούν και δύο
διαφορετικά μοντέλα
ανάπτυξης των οποίων
τελικά συγκρίνεται η
αποτελεσματικότητα: το
πρώτο στηριζόταν στην
επέκταση της ζήτησης
μέσω δανεισμού κυρίως
ενώ το δεύτερο, το
δύσκολο σημερινό, στην
επέκταση της
απασχόλησης, της
εξαγωγής και την (όποια)
παραγωγικότητα.
Πόσο λοιπόν
αποτελεσματική υπήρξε η
μεταμνημονιακή ανάπτυξη
για την οικονομία και
την ευημερία των
πολιτών; Πόσο ανέκαμψε η
οικονομία;
Η
σειρά εισοδήματος είναι
η ενιαία σειρά του ΟΟΣΑ
(Real gross disposable
income per capita of
households and NPISH).
Οι καταθέσεις αφορούν
νοικοκυριά και μη
κερδοσκοπικά ιδρύματα
που εξυπηρετούν
νοικοκυριά.
Πηγές: ΟΟΣΑ και Τράπεζα
της Ελλάδος
Από
το 2010 έως το 2013 το
πραγματικό ΑΕΠ ανά
κάτοικο απώλεσε 18,14%
και το πραγματικό
διαθέσιμο εισόδημα ανά
κάτοικο 26,1%!!
Όμως το 2025 το
πραγματικό ΑΕΠ ανά
κάτοικο ήταν 24,26%
υψηλότερο από το 2013
και το πραγματικό
διαθέσιμο εισόδημα ανά
κάτοικο 33,25%
υψηλότερο!! Η δυσκολία
ανάκτησης του χαμένου
εδάφους (που πάντως έχει
σημαντική θετική
εξέλιξη) δείχνει και το
μέγεθος του προβλήματος
που αντιμετωπίζει και θα
αντιμετωπίζει η Ελληνική
οικονομία που προέρχεται
από το τραύμα της
μνημονιακής περιόδου.
Όταν ο αναλυτής
χρησιμοποιήσει τα ίδια
μεγέθη (σε σχέση με το
2010) χωρίς να είναι
«κατά κεφαλή»,
αποκομίζει μία
διαφορετική εικόνα. Το
πραγματικό ΑΕΠ έχει
αυξηθεί κατά 1,7% και το
πραγματικό διαθέσιμο
εισόδημα έχει μηδενική
σχεδόν μεταβολή. Οι
διαφορές είναι μεγάλες!
Όμως τα ποσοστά της
πτώσης και της ανόδου
εφαρμόζονται σε
ανισομερείς
βάσεις-επίπεδα. Γι’ αυτό
και έχουμε δρόμο ακόμα.
Όταν πάντως διερευνούμε
την κατάσταση των
Ελλήνων (μία χώρα που
βιώνει συνεχή μείωση του
πληθυσμού, άρα
λιγότερους εργαζομένους
κ.τ.λ.), τότε πρέπει να
χρησιμοποιήσεις τα «κατά
κεφαλή» μεγέθη.
Οτιδήποτε άλλο
ελέγχεται! Ιδίως εάν τα
συγκρίνεις με το 2010
και την «δανειακή»
προβληματικότητά του.
Οι
καταθέσεις ακολούθησαν
διαφορετική πορεία και
με βάση το 2016, το 2025
ήταν +54,8%. Μία πολύ
θετική μεταβολή.
Ο
καθαρός πλούτος ισούται
με το σύνολο των
πραγματικών και
χρηματοοικονομικών
περιουσιακών στοιχείων
των νοικοκυριών μείον
τις υποχρεώσεις τους. Τα
στοιχεία προέρχονται από
τους Distributional
Wealth Accounts της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας, οι οποίοι
συνδυάζουν τους
τριμηνιαίους τομεακούς
λογαριασμούς.
Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα Distributional
Wealth Accounts
Ο
συνολικός ονομαστικός
καθαρός πλούτος αυξήθηκε
με βάση το 2016 κατά
35,8%. Ο καθαρός πλούτος
ανά νοικοκυριό αυξήθηκε
από 158,11 χιλ. ευρώ σε
202,92 χιλ. ευρώ
αυξημένος κατά 28,3%. Η
βελτίωση προήλθε από την
ανάκαμψη των καταθέσεων
και, κυρίως, από την
άνοδο της αξίας του
οικιστικού πλούτου.
Η
εξέλιξη αυτή δεν
ισοδυναμεί πάντοτε με
αντίστοιχη αύξηση της
ρευστότητας ή του
εισοδήματος. Ένα ακίνητο
μπορεί να ενισχύει τη
λογιστική καθαρή θέση
του νοικοκυριού, χωρίς
να χρηματοδοτεί τις
τρέχουσες ανάγκες του.
Όμως υπάρχει το λεγόμενο
(wealth effect): οι
άνθρωποι «αισθάνονται»
το καλό υπόβαθρό τους
και επηρεάζεται θετικά η
καταναλωτική τους
συμπεριφορά αλλά από την
άλλη διατηρούν εύλογες
προσδοκίες βελτίωσης της
ρευστότητάς τους.
Τα
συνολικά μεγέθη δεν
αναδεικνύουν τα ζητήματα
διανομής. Αυτό θα το
κάνουμε στο επόμενο
σημείωμά μας.
Οι
αντικειμενικοί δείκτες
οδηγούν σε σαφές
συμπέρασμα. Η παραγωγή
και το πραγματικό
διαθέσιμο εισόδημα ανά
κάτοικο έχουν κατά πολύ
υπερβεί το επίπεδο του
2013. Οι καταθέσεις
ανέκαμψαν από τη βαθιά
πτώση της προηγούμενης
δεκαετίας και ο καθαρός
πλούτος των νοικοκυριών
βρίσκεται επίσης αρκετά
υψηλότερα.
Η
Ελλάδα και οι πολίτες
έχουν ανακάμψει. Το
επόμενο ερώτημα είναι αν
αυτή η βελτίωση έχει
μεταφερθεί με ανάλογη
ένταση στην εμπειρία των
ίδιων των πολιτών. Αυτό
κάνουμε στο μεθεπόμενο
σημείωμα με τίτλο
«Ικανοποίηση από τη Ζωή
και Υποκειμενική
Ευημερία».
Π.Ε. Πετράκης
Ομ.
Καθηγητής ΕΚΠΑ
Οι
απόψεις που
διατυπώνονται δεν
αποτελούν απόψεις του
ΚΕΠΕ
Πρώτη δημοσίευση στον
Ο.Τ.
|
