Διότι υπάρχει η καθημερινότητα που ο πολίτης ιεραρχεί πάντοτε στο υψηλότερο σκαλί των απαιτήσεών του. Και όταν σχεδόν όλα τα ΜΜΕ σού λένε καθημερινά πόσο χάλια είναι η ζωή σου, στο τέλος, είναι δεν είναι, «γίνεται». Οι επιτυχίες στα μακροοικονομικά, όπως η σταθερή οικονομική ανάπτυξη, η δημοσιονομική πειθαρχία, η μείωση της ανεργίας και η ανάκτηση της εμπιστοσύνη των διεθνών αγορών μπορεί να είναι πολύ σημαντικές, αλλά ο πολίτης δεν αισθάνεται ότι τον αφορούν άμεσα διότι δεν βλέπει να του φέρνουν άμεσα ψωμί στο τραπέζι. Ειδικά σε μια εποχή όπου το ενεργειακό πρόβλημα προμηνύει υψηλότερο πληθωρισμό, ακριβότερο δανεισμό, χαμηλότερες επενδύσεις, μικρότερη κατανάλωση και τελικά ασθενέστερη ανάπτυξη. Και στο βάθος, προβλήματα ρευστότητας στις επιχειρήσεις και νέα  κόκκινα δάνεια. Και γι’ αυτό ο Κ. Μητσοτάκης ζητάει από την ΕΕ μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία. Θα του τη δώσει;

Την ίδια στιγμή κινδυνεύουν άμεσα οι πρωτοβουλίες της κυβέρνησης σε σχέση με τη μείωση των τιμών 1.740 προϊόντων που βρίσκονται στα ράφια των σουπερμάρκετ. H ενεργειακή κρίση αυξάνει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων και υπάρχει ενδεχόμενο για ένα μπαράζ ανατιμήσεων από τον Νοέμβριο. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η έλλειψη γάλακτος αυξάνει τις τιμές στα γαλακτοκομικά και κυρίως τη φέτα. Το τυρί του Έλληνα. 

Η κυβερνητική απάντηση φυσικά είναι τα παντός είδους επιδόματα που ήδη εξαγγέλθηκαν στη ΔΕΘ. Η επιστροφή ενοικίων σε ιατρούς και εκπαιδευτικούς, το επίδομα σε συνταξιούχους και ενοικιαστές, τα επιδόματα θέρμανσης των νοικοκυριών και οι επιδοτήσεις στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης. Και όλα αυτά μέσα στον δημοσιονομικό χώρο που είναι πάντοτε περιορισμένος. Και στο βάθος η οριζόντια μείωση του ΕΦΚ, μέτρο ιδιαίτερα επώδυνο για το κρατικό ταμείο αφού αφορά 4 δισ. ετησίως. Όλα αυτά είναι παρεμβάσεις που έχουν στόχο τον περιορισμό της δυσαρέσκειας στον δρόμο προς τις εκλογές, που δεν είναι πλέον μακρύς. Διότι μπορεί να μην υπάρχει ορατή εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης αλλά η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατρέψει την ψήφο σταθερότητας σε ψήφο διαμαρτυρίας. Αν μάλιστα βοηθήσουν και απρόβλεπτα γεγονότα.

Τα σκάνδαλα και οι εκκρεμότητες της κυβέρνησης

Ωστόσο, το αρνητικό δυναμικό έχει την πηγή του και σε άλλες ακίδες που δημιουργούν ανάλογα πεδία και αυτά με τη σειρά τους ασκούν αντίρροπες δυνάμεις στις κυβερνητικές επιδιώξεις. Γεγονότα ή και παραλείψεις που έγινα viral στο πρόσφατο παρελθόν καραδοκούν και παράγουν πολιτική. Αρνητική για την κυβερνητική εικόνα. Το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν έχει φύγει από την κοινωνική μνήμη διότι ποτέ δεν μάθαμε γιατί η ΕΥΠ παρακολουθούσε στελέχη της αντιπολίτευσης αλλά και υπουργούς της κυβέρνησης. Μια υπόθεση που αφορά την ποιότητα της Δημοκρατίας αλλά και την ασφάλεια της χώρας, η οποία μπορεί να έφυγε από το προσκήνιο αλλά αποτελεί μελανό σημείο της διακυβέρνησης Μητσοτάκη καθώς ξυπνά μνήμες παρελθόντος, υποδηλώνει παράκεντρα εξουσίας, φαλκιδεύει την ποιότητα της Δημοκρατίας και στιγματίζει το κράτος δικαίου.

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ υποχώρησε, αφού οι περισσότερες υποθέσεις παρεμβάσεων υπουργών και βουλευτών της ΝΔ στις αγροτικές επιδοτήσεις θεωρήθηκαν ήσσονος σημασίας από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και μπήκαν στο αρχείο. Ωστόσο, το τεράστιο σκάνδαλο πολλών εκατομμυρίων κοινοτικών ευρώ που δόθηκαν παρανόμως σε αγρότες και μη είναι ακόμα εδώ. Διότι τα χρήματα δόθηκαν και είναι πολύ αμφίβολο αν θα επιστραφούν. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ διαλύθηκε αλλά το πάρτι έγινε και η ευθύνη της κυβέρνησης είναι ακέραια. Τα χρήματα βεβαίως ήταν κοινοτικά αλλά τα πρόστιμα είναι ελληνικά και αυτό θα αποτυπωθεί στις επόμενες εκλογές ειδικά σε περιοχές, όπως η Κρήτη και η Θεσσαλία που είχαν βαφτεί γαλάζιες με τσάμπα χρήμα. Που τώρα στέρεψε, εν μέρει.

Υπάρχουν όμως και οι παραλείψεις που είναι σημαντικές. Αφορούν βεβαίως κλάσματα της κοινωνίας, αλλά και αυτά ψηφίζουν. Το success story των μη κρατικών ΑΕΙ αμαυρώθηκε μετά την παρέμβαση ενός τμήματος του ΣτΕ και την ακύρωση των αδειών. Μια ιστορία που φάνηκε να τελειώνει αλλά σίγουρα θα έχει συνέχεια μιας και νέες προσφυγές ετοιμάζονται. Για την αντιπολίτευση και τις σχετικές συντεχνίες τα μη κρατικά ΑΕΙ είναι ταμπού και δεν θα το αφήσουν έτσι. Θα επανέλθουν ίσως δριμύτεροι. Και εδώ αποκαλύφθηκε μια αδικαιολόγητη προχειρότητα σε ένα πολύ ευαίσθητο θέμα για την Ελλάδα που θέλει δυστυχώς να υπερηφανεύεται ότι είναι η μόνη χώρα του ελεύθερου κόσμου που δεν έχει μη κρατικά ΑΕΙ. Και αυτό η κυβέρνηση το ήξερε και έπρεπε να είναι προετοιμασμένη.

Μένοντας στον χώρο της Παιδείας θα σημειώσουμε την απαράδεκτη καθυστέρηση στην εφαρμογή των νέων προγραμμάτων σπουδών στη σχολική εκπαίδευση και στη χρήση του νέου πολλαπλού βιβλίου και των ανάλογων ψηφιακών αντικειμένων, τα οποία  είναι έτοιμα από καιρό. Και εδώ θα σημειώσουμε τον δισταγμό της κυβέρνησης για τη γρήγορη εφαρμογή τους, στο μέτρο που κάτι τέτοιο ενδεχομένως να προξενούσε προβλήματα στην ευρύτερη κοινή γνώμη αλλά και σε ειδικές κοινωνικές ομάδες. Και ο φόβος δεν φυλάει μόνο τα έρημα αλλά καθυστερεί και τις μεταρρυθμίσεις.

Ο φόβος για έναν νέο «συνωστισμό» ή για θέματα που αφορούν διαφορετικά μοντέλα οικογένειας έπαιξε τον ρόλο του. Μια πραγματική εποποιία που αφορά 230 διδακτικά πακέτα και 440 βιβλία για την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μέχρι την Α’ Λυκείου στην πρώτη φάση, μένει να γίνει πράξη το σχολικό έτος 2027-28, όταν δεν ξέρουμε ούτε ποια κυβέρνηση θα έχουμε τότε, αλλά ούτε ποιος/α θα είναι υπουργός Παιδείας. Και η ελληνική παράδοση γράφει ότι η αλλαγή ακόμα και υπουργού μπορεί να αποτελεί μια άλλη εποχή, ειδικά στην εκπαίδευση. 

Η μεταρρύθμιση του Εθνικού Απολυτηρίου ήταν κορυφαία στις προγραμματικές εξαγγελίες της παρούσας κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας. Αλλά δεν προχώρησε. Παρά το γεγονός ότι και επιτροπές ειδικών συστάθηκαν και σοβαρά πορίσματα παρήχθησαν. Και εδώ θα συναντήσουμε τον φόβο τού «κάτσε καλά, Γεράσιμε». Και φυσικά την ανάδειξη κάποιου νέου Αλέξη. Φόβος για καταλήψεις και σχολικά κινήματα στο μέτρο που στο προτεινόμενο μοντέλο ο βαθμός του απολυτηρίου του Λυκείου και ο βαθμός πρόσβασης στα ΑΕΙ θα παράγονταν από αξιόπιστες πανελλαδικές εξετάσεις τόσο στη Β’ όσο και στη Γ’ Λυκείου. Αλλά και φόβος για τη φαλκίδευση του αδιάβλητου της εισαγωγής. Στην ουσία ήταν ο φόβος του άγνωστου, ο φόβος μια γενναίας μεταρρύθμισης που θα έκανε τη βαθμίδα του Λυκείου ουσιαστική και θα άλλαζε εκ βάθρων τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αλλά και που θα προσέφερε στα παιδιά μας πραγματική γνώση και φυσικά πραγματική και σε βάθος αξιολόγηση.

Η εφαρμογή της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης σχολικών μονάδων και η αξιολόγηση εκπαιδευτικών και στελεχών εκπαίδευσης προχώρησε παρά τα εμπόδια, λόγω της αντίδρασης των συνδικαλιστών. Ωστόσο, όπως φαίνεται και από τις εκθέσεις της ΑΔΙΠΠΔΕ, τα αποτελέσματα είναι αμφίβολα. Και η αμφιβολία έγκειται στο κατά πόσο η όλη διαδικασία είναι ουσιαστική και όχι τυπική και προσχηματική. Τα θέματα ουσίας για την πραγματική  απόδοση εκπαιδευτικών και σχολικών μονάδων είναι ανοικτά και μάλλον θα παραμείνουν. Τέλος, αναμένουμε μια σοβαρή μεταρρύθμιση - αναδιάρθρωση - εκσυγχρονισμό όλης της δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης, αυτού του τόσο σημαντικού πλην όμως και φτωχού συγγενή της σχολικής εκπαίδευσης. Και μάλλον θα αναμένουμε πολύ.

Η πορεία της Νέας Δημοκρατίας προς μια τρίτη θητεία

Αυτά είναι μόνο κάποια από τα προβλήματα που έχει στην πλάτη της η παρούσα κυβέρνηση, η οποία αλλού τόλμησε και αλλού όχι να επιφέρει μια σημαντική αλλαγή στην ελληνική κοινωνία και το κράτος. Είτε υπάρχει είτε όχι, μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, τα 8 χρόνια σχεδόν πέρασαν αλλά πολλά προβλήματα παραμένουν. Κάποια, μάλιστα, είναι και πληγές. Ο ελληνικός λαός έχει το μαχαίρι, έχει και το καρπούζι. Η Ελλάδα προχωράει διότι προχωράει η ζωή. Οι προκλήσεις αλλά και οι κίνδυνοι θα είναι πάντοτε μπροστά μας. Στο χέρι μας είναι να τους ξεπεράσουμε. 

Λεωνίδας Καστανάς (Athens Voice)