|
Σκοπός της χρήσης αυτών
των λέξεων είναι η
απεικόνιση της
πραγματικότητας και δεν
πρέπει να τρομάζουν.
Η
σημαντικότερη συνεισφορά
του Μαρξ στην Οικονομική
Θεωρία ήταν αυτή του
προσδιορισμού της πηγής
της αξίας των αγαθών και
του κέρδους του
κεφαλαιοκράτη, η οποία
στην πρώτη περίπτωση
είναι η εργασία και στη
δεύτερη η υπεραξία της
εργασίας-απλήρωτη
εργασία του
μισθωτού-εργάτη.
Η
σκέψη πίσω από την
υπεραξία της εργασίας
είναι η εξής: αφού η
πηγή της δημιουργίας
αξίας ενός αγαθού είναι
μόνο η εργασία που
ενσωματώνεται σε αυτό
και ο κεφαλαιοκράτης δεν
εργάζεται, παρά μόνο
παρέχει το διαθέσιμο
κεφάλαιό του, τότε το
κέρδος του προκύπτει από
την παρακράτηση μέρους
της αξίας που παράγει ο
εργαζόμενος (π.χ. ενώ ο
εργαζόμενος σε μία
επιχείρηση παράγει 10
καρέκλες λαμβάνει μισθό
που αντιστοιχεί σε 5, η
διαφορά είναι το κέρδος
του επιχειρηματία).
Και
τα μηχανήματα που
παράγονται αποκλειστικά
από άλλα μηχανήματα
έχουν ενσωματωμένη
κάποια αξία εργασίας η
οποία χρειάστηκε για να
παραχθούν τα προηγούμενα
μηχανήματα.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό
περί αμοιβής του
κεφαλαιοκράτη (δεν
ισχυρίζομαι ότι δεν
πρέπει να υπάρχει) λόγω
του ρίσκου που
αναλαμβάνει (ρίσκο το
οποίο μειώνεται μέσω της
νομοθεσίας, π.χ.
πτωχευτικός κώδικας,
κώδικες νομικών
προσώπων, κρατικές
επενδυτικές
επιδοτήσεις), θέτω τον
εξής προβληματισμό:
ρισκάρει ο
κεφαλαιοκράτης
περισσότερα από τον
εργάτη σε εργοστάσιο
λιπασμάτων ο οποίος
κινδυνεύει από καρκίνο ή
από τον εργάτη σε
κατασκευαστική
επιχείρηση ο οποίος
ρισκάρει την αρτιμέλεια
του ή ακόμα και την ζωή
του;
Γίνεται προφανές ότι ο
μισθός του εργάτη δεν
ανταποκρίνεται στο
αναλαμβανόμενο ρίσκο,
αφού παρόλο που το
μέγεθος του ρίσκου
απώλειας χρημάτων είναι
χαμηλότερο από αυτό της
απώλειας υγείας ή της
ζωής, η αμοιβή του
κεφαλαίου είναι
πολλαπλάσια της αμοιβής
της εργασίας.
Τί
σχέση έχει λοιπόν ο Μαρξ
με το συνταχθέν από
τεχνητή νοημοσύνη άρθρο;
Με την ευρεία χρήση της
τεχνητής νοημοσύνης
δημιουργούνται οι
συνθήκες στον
καπιταλισμό ώστε ο
εργαζόμενος να ανακτήσει
σε ένα στάδιο παραγωγής
μέρος της παραγόμενης
υπεραξίας. Εύλογα
τίθεται το ερώτημα με
ποιόν μηχανισμό
συντελείται αυτό.
Ο
μηχανισμός λειτουργεί ως
εξής: ο αρθρογράφος έχει
συνάψει μία συμφωνία με
την εφημερίδα (ως
μισθωτός) για τη
συγγραφή άρθρων για
συγκεκριμένη αμοιβή,
προσυμφωνημένη στη
συναφθείσα σύμβαση
εργασίας. Ο εργαζόμενος
αντί να συγγράψει ο
ίδιος το άρθρο
ενσωματώνοντας τη
συμφωνημένη αξία
εργασίας του σε αυτό,
αναθέτει σε πρόγραμμα
τεχνητής νοημοσύνης τη
συγγραφή του.
Το
αποτέλεσμα αυτού είναι ο
αρθρογράφος να λάβει
αμοιβή που έμμεσα
αντιστοιχεί και σε τμήμα
της υπεραξίας που
παρήγαγε πριν τη χρήση
της τεχνητής νοημοσύνης.
Εξάλλου, σε κάθε
περίπτωση η αξία της
εργασίας με χρήσης της
τεχνητής νοημοσύνης
είναι σημαντικά
χαμηλότερη από την αξία
εργασίας συγγραφής ενός
άρθρου χωρίς αυτήν,
καθώς η δεύτερη απαιτεί
περισσότερο χρόνο και
δεξιότητες.
Για
να γίνω κατανοητός,
παραθέτω ένα παράδειγμα.
Έστω πριν τη χρήση της
τεχνητής νοημοσύνης από
τον αρθρογράφο, η
εφημερίδα έχει έσοδα από
ένα άρθρο 1.000,00 ευρώ
από τα οποία τα 600,00
ευρώ είναι ο μισθός του
αρθρογράφου και τα
400,00 ευρώ η υπεραξία
της εργασίας του.
Μετά την χρήση της
τεχνητής νοημοσύνης από
τον αρθρογράφο τα έσοδα
της εφημερίδας
παραμένουν 1.000,00 αφού
βραχυχρόνια δεν
μεταβάλλεται η
τιμολογιακή πολιτική της
επιχείρησης και ο μισθός
του αρθρογράφου
παραμένει αμετάβλητος,
αφού τα δύο μέρη
δεσμεύονται από την
σύμβαση εργασίας.
Τί
μεταβλήθηκε όμως; Η
αναγκαία προσπάθεια για
την ολοκλήρωση του έργου
από τον αρθρογράφο για
την είσπραξη του
συμφωνημένου μισθού.
Δημιουργείται έτσι ένας
συμψηφισμός της
υπεραξίας της εργασίας
με τον πιο εύκολα
αποκτηθέντα μισθό.
Το
εύλογο ερώτημα είναι, αν
θα συνεχιστούν αυτές οι
«ευνοϊκές» συνθήκες για
τον εργαζόμενο.
Φυσικά και όχι, για τον
απλούστατο λόγο ότι το
δεδομένο αυτό θα
ενσωματωθεί στο
οικονομικό σύστημα (με
την ραγδαία εξέλιξη της
τεχνητής νοημοσύνης δεν
υπάρχει στην παρούσα
φάση ο αναγκαίος χρόνος
προσαρμογής) και οι
επιχειρηματίες κάποια
στιγμή θα ζητήσουν είτε
παραγωγή περισσότερου
προϊόντος στον ίδιο
χρόνο, είτε μείωση του
μισθολογικού κόστους,
είτε μείωση των θέσεων
εργασίας.
Τέλος, όσον αφορά την
κατάσταση που θα
δημιουργηθεί στο μέλλον,
προβλέψεις που
ισχυρίζονται ότι οι
άνθρωποι θα απολαμβάνουν
υλικά αγαθά χωρίς να
εργάζονται είναι εκτός
πραγματικότητας.
Σε
ένα σύστημα όπου οι
εταιρείες μολύνουν το
περιβάλλον, πετούν
τόνους τροφίμων ή
ρούχων, πατεντάρουν για
χρόνια φάρμακα
καθιστώντας το κόστος
αγοράς τους δυσβάσταχτο
για να διατηρήσουν τα
κέρδη τους, ενώ υπάρχουν
εκατοντάδες εκατομμύρια
ανθρώπων που
υποσιτίζονται, είναι
ρακένδυτοι και ασθενείς,
είναι αστείο να πιστεύει
κάποιος τον συγκεκριμένο
ισχυρισμό.
Η
ιστορία της ανθρωπότητας
εξάλλου έχει αποδείξει
ότι σε όλα τα οικονομικά
συστήματα ποτέ οι
κάτοχοι του
κεφαλαίου-εξουσίας δεν
παραχώρησαν δωρεάν σε
άλλους μέρος της
ευημερίας-αγοραστικής
δύναμής τους.
Συνεπώς, στο υπάρχον
οικονομικό σύστημα είναι
απολύτως απαραίτητη η
συμμετοχή των ανθρώπων
στην παραγωγική
διαδικασία ώστε να έχουν
την προϋπόθεση να
διεκδικήσουν μέρος της
παραγόμενης αξίας και
άρα να έχουν μια σχετική
ευημερία.
Ο
κύριος Ιωάννης
Παπαγιάννης είναι
οικονομολόγος.
Πρώτη δημοσίευση στο
Βήμα
|
