Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με πλειοψηφία 35 ψήφων έναντι 12, έκρινε ότι ο τοκισμός επί της μηνιαίας δόσης ανταποκρίνεται στον σκοπό του νόμου, ο οποίος είναι η προστασία της κύριας κατοικίας και η διασφάλιση της βιωσιμότητας των δικαστικών ρυθμίσεων. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται οι υπέρμετρες αυξήσεις των δόσεων λόγω ανατοκισμού επί του συνολικού κεφαλαίου.

Μειώσεις στις δόσεις και επιστροφές χρημάτων

Η απόφαση αναμένεται να έχει άμεσο οικονομικό όφελος για χιλιάδες νοικοκυριά. Σε αρκετές περιπτώσεις οι μηνιαίες δόσεις εκτιμάται ότι θα μειωθούν ακόμη και κατά περισσότερα από 200 ευρώ, ενώ οι δανειολήπτες θα έχουν πλέον σαφή εικόνα για το πραγματικό ύψος των υποχρεώσεών τους.

Παράλληλα, τράπεζες και servicers υποχρεώνονται να προσαρμόσουν άμεσα τους υπολογισμούς τους, να εκδώσουν νέα δοσολόγια και να προχωρήσουν σε συμψηφισμό ή αντιλογισμό ποσών που έχουν εισπραχθεί αχρεωστήτως μέσω του λανθασμένου τρόπου υπολογισμού των τόκων τα προηγούμενα χρόνια.

Ο ρόλος της ΕΚΠΟΙΖΩ

Καθοριστική υπήρξε η παρέμβαση της καταναλωτικής οργάνωσης ΕΚΠΟΙΖΩ στην πιλοτική δίκη που πραγματοποιήθηκε ενώπιον της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου. Η οργάνωση ανέδειξε τις σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις που προκαλούσε ο υπολογισμός των τόκων επί του συνολικού κεφαλαίου, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούσε υπέρογκες και συχνά μη διαχειρίσιμες επιβαρύνσεις για τους δανειολήπτες.

Σύμφωνα με τα επιχειρήματα που παρουσιάστηκαν, η συγκεκριμένη πρακτική επέτρεπε σε ορισμένες εταιρείες διαχείρισης να εμφανίζουν σημαντικά διογκωμένες απαιτήσεις, ασκώντας έντονες πιέσεις στους οφειλέτες.

Περιορισμένες επιπτώσεις για τις τράπεζες

Παρά τη σημασία της απόφασης για τους δανειολήπτες, οι άμεσες επιπτώσεις στις συστημικές τράπεζες εκτιμάται ότι θα είναι περιορισμένες, καθώς μεγάλο μέρος των σχετικών δανείων έχει ήδη μεταβιβαστεί σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.

Σύμφωνα με στοιχεία που είχε παρουσιάσει η Ένωση Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις (ΕΕΔΑΔΠ), περίπου 197.000 δανειολήπτες με δάνεια μικτής λογιστικής αξίας 6,1 δισ. ευρώ εξακολουθούν να βρίσκονται στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των χαρτοφυλακίων διαχειρίζονται οι μεγαλύτεροι servicers της αγοράς.

Επιπτώσεις σε servicers, επενδυτές και τιτλοποιήσεις

Η απόφαση αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο τα επιχειρηματικά σχέδια και τις προβλέψεις ανάκτησης κεφαλαίων των servicers και των επενδυτών που κατέχουν τιτλοποιημένα χαρτοφυλάκια προβληματικών δανείων.

Καθώς οι τόκοι θα υπολογίζονται πλέον σε χαμηλότερη βάση, οι συνολικές χρηματοροές που αναμένονται από τα συγκεκριμένα δάνεια θα είναι μειωμένες. Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να απαιτηθούν αναθεωρήσεις στις αποτιμήσεις και στις προβλέψεις απόδοσης ορισμένων τιτλοποιήσεων, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν υψηλή έκθεση σε δάνεια του νόμου Κατσέλη.

Σύμφωνα με μελέτη της KPMG που είχε επικαλεστεί η ΕΕΔΑΔΠ, η συνολική επίπτωση στις αναμενόμενες χρηματοροές σχετικών τιτλοποιήσεων εκτιμάται ότι υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ. Ωστόσο, οι senior τίτλοι των τιτλοποιήσεων, οι οποίοι καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από τις εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής», θεωρείται ότι παραμένουν προστατευμένοι, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο για το Δημόσιο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Τι σημαίνει πρακτικά η απόφαση

Η απόφαση του Αρείου Πάγου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δικαστικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της διαχείρισης ιδιωτικού χρέους. Για τους δανειολήπτες σημαίνει χαμηλότερες δόσεις, μεγαλύτερη διαφάνεια και αποκατάσταση αδικιών που προέκυψαν από τον τρόπο υπολογισμού των τόκων. Για τις εταιρείες διαχείρισης και τους επενδυτές συνεπάγεται αναπροσαρμογή των οικονομικών παραδοχών και των προσδοκώμενων εισπράξεων, χωρίς όμως να δημιουργεί, σύμφωνα με τις έως τώρα εκτιμήσεις, συστημικό κίνδυνο για το τραπεζικό σύστημα.