Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δοθεί κίνητρο στους ιδιοκτήτες να αποκαταστήσουν τις ανακρίβειες πριν από την πλήρη ενεργοποίηση του νέου συστήματος διασταυρώσεων. Η ρύθμιση λειτουργεί ουσιαστικά ως περίοδος οικειοθελούς συμμόρφωσης, αλλά με σαφώς καθορισμένα όρια ως προς το ποιοι μπορούν να επωφεληθούν.

Η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στα λιγότερα τετραγωνικά και στο αδήλωτο ακίνητο

Η νομοθετική πρόβλεψη διαχωρίζει δύο εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις. Από τη μία βρίσκονται οι ιδιοκτήτες που έχουν δηλώσει ένα ακίνητο, αλλά έχουν καταχωρίσει λανθασμένα τα τετραγωνικά του. Από την άλλη, όσοι δεν το έχουν εμφανίσει καθόλου στις φορολογικές τους δηλώσεις.

Στη δεύτερη κατηγορία δεν παρέχεται πλήρης φορολογική απαλλαγή. Οι ιδιοκτήτες που είχαν αποκρύψει την ύπαρξη ακινήτου θα πρέπει να καταβάλουν τον ΕΝΦΙΑ που αναλογεί στα προηγούμενα χρόνια, με αναδρομικότητα έως και δέκα έτη. Η ελάφρυνση περιορίζεται στην απαλλαγή από τις προσαυξήσεις λόγω εκπρόθεσμης καταβολής, όχι όμως από τον ίδιο τον φόρο.

Η διάκριση αυτή αποτελεί τον πυρήνα της ρύθμισης. Η κυβέρνηση επιλέγει να αντιμετωπίσει ευνοϊκότερα την ανακριβή αποτύπωση ενός ήδη δηλωμένου ακινήτου, χωρίς να εξισώνει την περίπτωση αυτή με την πλήρη απόκρυψη περιουσιακού στοιχείου από την Εφορία.

Όπως έχει επισημάνει ο Κυριάκος Πιερρακάκης, διαφορετική είναι η περίπτωση ενός ιδιοκτήτη που έχει δηλώσει το ακίνητό του με λιγότερα τετραγωνικά και διαφορετική εκείνη κάποιου που δεν έχει δηλώσει καθόλου την ύπαρξή του.

Εκτός ρύθμισης τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης

Η δυνατότητα διόρθωσης χωρίς φορολογικές κυρώσεις δεν επεκτείνεται σε τράπεζες και εταιρείες που διαχειρίζονται απαιτήσεις από μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Τα συγκεκριμένα νομικά πρόσωπα εξαιρούνται ρητά από την ευνοϊκή διάταξη και δεν δικαιούνται απαλλαγή ούτε από τον αναλογούντα φόρο ούτε από τις προσαυξήσεις, ακόμη και αν προχωρήσουν σε διορθώσεις των στοιχείων των ακινήτων που έχουν καταχωρίσει στο Ε9.

Πρόκειται για μια σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με τους ιδιώτες ιδιοκτήτες, καθώς η ρύθμιση δεν προβλέπει αντίστοιχη περίοδο χάριτος για τα ακίνητα που βρίσκονται στην κατοχή τραπεζικών ιδρυμάτων, funds ή servicers.

Οι διορθώσεις δεν σημαίνουν μόνιμη απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ

Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι ότι η απαλλαγή από τις αναδρομικές επιβαρύνσεις και τις κυρώσεις δεν καταργεί τις φορολογικές υποχρεώσεις που θα προκύπτουν από τα πραγματικά χαρακτηριστικά του ακινήτου στο εξής.

Εάν, για παράδειγμα, ένας ιδιοκτήτης εμφανίζει μικρότερη επιφάνεια από την πραγματική, η διόρθωση θα οδηγήσει στην ορθή αποτύπωση του ακινήτου και στον αντίστοιχο υπολογισμό του φόρου για τις επόμενες περιόδους. Αυτό που προβλέπεται να αποφευχθεί, εφόσον η διόρθωση γίνει μέσα στο ειδικό τετράμηνο, είναι η αναδρομική επιβολή φόρων και κυρώσεων για τις συγκεκριμένες αποκλίσεις.

Η ουσία της παρέμβασης βρίσκεται στην προετοιμασία για τη λειτουργία του ΜΙΔΑ, το οποίο φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο σύστημα πληροφορίες που σήμερα είναι κατανεμημένες σε διαφορετικές υπηρεσίες και βάσεις δεδομένων. Τα στοιχεία του Ε9, του Κτηματολογίου, των Υποθηκοφυλακείων και άλλων μητρώων δεν παρουσιάζουν πάντοτε πλήρη συμφωνία, δημιουργώντας κενά και ασυμφωνίες ως προς την πραγματική εικόνα κάθε ακινήτου.

Με τη λειτουργία του νέου μητρώου, η φορολογική διοίκηση θα έχει τη δυνατότητα να συγκρίνει τα διαθέσιμα δεδομένα και να εντοπίζει περιπτώσεις στις οποίες η δηλωμένη επιφάνεια, η χρήση ή το ιδιοκτησιακό καθεστώς ενός ακινήτου δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη διαδικασία ως την τελευταία ευκαιρία για διορθώσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν προβλέπεται να ακολουθήσει νέα περίοδος χάριτος.

Πέρα από την εκκαθάριση των φορολογικών εκκρεμοτήτων, η δημιουργία του ΜΙΔΑ έχει ευρύτερη σημασία για την αγορά ακινήτων. Η συγκέντρωση αξιόπιστων στοιχείων για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας, τις πραγματικές χρήσεις των ακινήτων και τα χαρακτηριστικά τους μπορεί να αποτελέσει τη βάση για αποτελεσματικότερους φορολογικούς ελέγχους, αλλά και για τον σχεδιασμό πολιτικών που αφορούν τη στέγαση και την αξιοποίηση της περιουσίας.