Η Ελλάδα ως φυσική πύλη της Ευρώπης

Ο διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY, Ανδρέας Σιάμισιης, έδωσε το στίγμα της ελληνικής στρατηγικής, χαρακτηρίζοντας την Ελλάδα φυσική ενεργειακή πύλη προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

Το ζητούμενο, όπως προκύπτει από τη συζήτηση, δεν είναι απλώς η ανάπτυξη μεμονωμένων ενεργειακών έργων.

Είναι η δημιουργία ενός δικτύου υποδομών που θα επιτρέπει την κίνηση ενεργειακών προϊόντων από την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη προς τις ευρωπαϊκές αγορές, μέσω αγωγών, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, λιμενικών εγκαταστάσεων και θαλάσσιων μεταφορών.

Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας της δίνει σημαντικό πλεονέκτημα σε αυτή τη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική.

Βρίσκεται στο σταυροδρόμι της Ανατολικής Μεσογείου, των Βαλκανίων και της ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ διαθέτει ήδη υποδομές και ενεργειακές επιχειρήσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως κρίκοι μιας ευρύτερης αλυσίδας.

Από τους πόρους στις υποδομές

Η ύπαρξη ενεργειακών κοιτασμάτων ή διαθέσιμων φορτίων LNG δεν αρκεί από μόνη της.

Για να μετατραπούν οι πόροι σε πραγματική οικονομική αξία χρειάζονται αγωγοί, τερματικοί σταθμοί, αποθήκευση, δίκτυα μεταφοράς και διασυνδέσεις με τις τελικές αγορές.

Αυτό ακριβώς ήταν ένα από τα βασικά θέματα της διοργάνωσης.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι ενεργειακοί διάδρομοι και τα έργα προτεραιότητας, οι υποδομές LNG, οι αγωγοί, η αποθήκευση και οι διασυνδέσεις, αλλά και το πώς ένα έργο μπορεί να περάσει από το στάδιο του σχεδιασμού στην τελική επενδυτική απόφαση.

Το τελευταίο στοιχείο είναι κρίσιμο.

Σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες για επενδύσεις στην ενέργεια είναι τεράστιες, οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερη βεβαιότητα ως προς τη ζήτηση, τις ρυθμιστικές συνθήκες και την απόδοση των έργων.

Γι' αυτό και η ωρίμανση των έργων και η προσέλκυση κεφαλαίων αποτελούν πλέον δύο πλευρές του ίδιου προβλήματος.

Το κεφάλαιο είναι ο κρίσιμος παράγοντας

Η Ανατολική Μεσόγειος διαθέτει ενεργειακούς πόρους και στρατηγική θέση.

Αυτό που χρειάζεται είναι να δημιουργηθεί το κατάλληλο επενδυτικό περιβάλλον ώστε τα έργα να μπορέσουν να υλοποιηθούν.

Στην Αθήνα συζητήθηκαν έτσι ζητήματα όπως η διασυνοριακή ρυθμιστική εναρμόνιση, η ταχύτητα των αδειοδοτήσεων και οι μηχανισμοί κατανομής του εμπορικού κινδύνου.

Πρόκειται για παράγοντες που συχνά καθορίζουν εάν ένα μεγάλο ενεργειακό έργο θα παραμείνει στα σχέδια ή θα οδηγηθεί σε τελική επενδυτική απόφαση.

Η λογική είναι πλέον σαφής:

χωρίς διασυνδέσεις δεν υπάρχει περιφερειακή αγορά, χωρίς σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν έρχεται κεφάλαιο και χωρίς κεφάλαιο δεν μπορούν να υλοποιηθούν οι ενεργειακοί διάδρομοι.

Η HELLENiQ ENERGY σε ρόλο περιφερειακού παίκτη

Η HELLENiQ ENERGY αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια ελληνική ενεργειακή εταιρεία μπορεί να αποκτήσει περιφερειακό αποτύπωμα.

Ο όμιλος δραστηριοποιείται σε οκτώ χώρες και σε διαφορετικά σημεία της ενεργειακής αλυσίδας, γεγονός που του επιτρέπει να συμμετέχει όχι μόνο στην παραγωγή και εμπορία αλλά και στη διαμόρφωση των περιφερειακών ενεργειακών ροών.

Ιδιαίτερο παράδειγμα αποτελεί ο αγωγός Vardax, ο οποίος επαναλειτούργησε στις αρχές του έτους και συνδέει τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY στη Θεσσαλονίκη με τις εγκαταστάσεις του ομίλου στα Σκόπια.

Μέσω του Vardax μεταφέρονται καύσιμα κίνησης προς τη Βόρεια Μακεδονία και από εκεί προς γειτονικές αγορές των Βαλκανίων.

Η σημασία του έργου ξεπερνά επομένως τα στενά όρια μιας εμπορικής δραστηριότητας.

Αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα ολόκληρης της περιοχής.

Από την Ελλάδα στα Βαλκάνια και από εκεί στην Ευρώπη

Ο Vardax αποτελεί μικρότερο, αλλά χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ευρύτερης στρατηγικής.

Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης δεν εξαρτάται πλέον μόνο από την ύπαρξη εναλλακτικών προμηθευτών.

Εξαρτάται και από την ύπαρξη εναλλακτικών διαδρομών.

Όσο περισσότερες είναι οι συνδέσεις μεταξύ των εθνικών αγορών, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα ενός συστήματος να απορροφήσει μια διακοπή εφοδιασμού ή μια γεωπολιτική κρίση.

Για την Ελλάδα αυτό δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία.

Η χώρα μπορεί να αποτελέσει τον νότιο κόμβο ενός δικτύου που θα συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με τα Βαλκάνια και την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Η Ανατολική Μεσόγειος αλλάζει ρόλο

Η περιοχή διαθέτει πλέον όλες τις προϋποθέσεις για να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.

Υπάρχουν κοιτάσματα φυσικού αερίου, δυνατότητα εισαγωγής και διακίνησης LNG, υφιστάμενες και σχεδιαζόμενες υποδομές, αλλά και αυξημένο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας.

Το επόμενο βήμα είναι η σύνδεση όλων αυτών σε ένα λειτουργικό σύστημα.

Αυτό σημαίνει περισσότερες υποδομές, μεγαλύτερη διασύνδεση των αγορών και κοινό σχεδιασμό μεταξύ των χωρών της περιοχής.

Το East Mediterranean Gas Forum αποκτά σε αυτό το πλαίσιο ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως πλατφόρμα συντονισμού μεταξύ κυβερνήσεων, επιχειρήσεων και επενδυτών.

Η ανθρώπινη διάσταση της ενεργειακής μετάβασης

Στη διοργάνωση τέθηκε και μια διαφορετική αλλά κρίσιμη παράμετρος: το ανθρώπινο δυναμικό.

Η ανάπτυξη μεγάλων ενεργειακών διαδρόμων απαιτεί μηχανικούς, τεχνικούς, στελέχη διαχείρισης έργων, ειδικούς στις νέες τεχνολογίες και ανθρώπους με βαθιά γνώση των ενεργειακών αγορών.

Στο πλαίσιο ειδικής ενότητας με τη συμμετοχή του EmpowerMed Women Network συζητήθηκαν η ανάπτυξη ηγετικών δεξιοτήτων και η ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής των γυναικών στον ενεργειακό κλάδο.

Η ενεργειακή μετάβαση επομένως δεν είναι μόνο θέμα κεφαλαίων και υποδομών.

Είναι και θέμα ανθρώπινου κεφαλαίου.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η υλοποίηση

Το βασικό μήνυμα της συνάντησης στην Αθήνα δεν ήταν η ανακοίνωση ενός μεμονωμένου νέου έργου.

Ήταν κάτι ευρύτερο: η ανάγκη να περάσει η Ανατολική Μεσόγειος από τη συζήτηση για τις δυνατότητές της στη δημιουργία ενός πραγματικά διασυνδεδεμένου ενεργειακού συστήματος.

Για την Ελλάδα, η ευκαιρία είναι σημαντική.

Η χώρα διαθέτει γεωγραφικό πλεονέκτημα, ενεργειακές επιχειρήσεις με περιφερειακή παρουσία, λιμενικές και ενεργειακές υποδομές και πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.

Το ζητούμενο πλέον είναι η μετατροπή αυτών των πλεονεκτημάτων σε επενδύσεις.

Εάν αυτό επιτευχθεί, η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους της Ευρώπης και η Ελλάδα να αποτελέσει έναν από τους βασικούς κόμβους του.

Η ενεργειακή ασφάλεια της επόμενης δεκαετίας δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος διαθέτει τους πόρους.

Θα κριθεί από το ποιος μπορεί να τους μεταφέρει, να τους διασυνδέσει και να τους διοχετεύσει με ασφάλεια στις αγορές.