Με άλλα λόγια, πλέον περισσότερα από τέσσερα στα δέκα ευρώ του ασφαλιστικού χρέους δεν αφορούν την αρχική οφειλή, αλλά προσαυξήσεις και πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Μεγάλο το απόθεμα των παλαιών οφειλών

Η μεγάλη συσσώρευση παλαιών χρεών ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η νέα ρύθμιση δημιούργησε προσδοκίες.

Συνολικά 48,60 δισ. ευρώ αφορούσαν οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και το 2023, δηλαδή χρέη που βρίσκονται εντός της χρονικής περιόδου την οποία καλύπτει η ρύθμιση των 72 δόσεων.

Ωστόσο, το γεγονός ότι ένα χρέος είναι παλαιό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να ενταχθεί στη νέα ρύθμιση. Στο συνολικό απόθεμα περιλαμβάνονται οφειλές που ήδη εξυπηρετούνται μέσω άλλων διακανονισμών, ενώ για την ένταξη απαιτείται να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ο «κόφτης» για τις 72 δόσεις

Ένας από τους βασικότερους περιορισμούς αφορά τους οφειλέτες που βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση.

Για να υπαχθεί κάποιος στις 72 δόσεις, οι συγκεκριμένες παλαιές οφειλές δεν θα πρέπει να βρίσκονταν σε ενεργό διακανονισμό στις 21 Απριλίου 2026, ούτε να έχουν ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση μέχρι την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.

Έτσι, ένας επαγγελματίας που εξακολουθεί να εξυπηρετεί μια παλαιότερη ρύθμιση, αλλά δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στη μηνιαία δόση, δεν μπορεί απλώς να μεταφέρει το υπόλοιπό του στο νέο σχήμα.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η δυσκολία για όσους έχουν δημιουργήσει και νεότερες οφειλές. Τα χρέη που αφορούν την περίοδο από το 2024 και μετά δεν μπορούν να ενταχθούν στις 72 δόσεις και θα πρέπει είτε να εξοφληθούν είτε να υπαχθούν ξεχωριστά στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων.

Στην πράξη, επομένως, ένας οφειλέτης μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με δύο διαφορετικές ρυθμίσεις ταυτόχρονα, παράλληλα με τις τρέχουσες ασφαλιστικές εισφορές.

Οι 72 δόσεις δεν λύνουν από μόνες τους το πρόβλημα

Η επέκταση του χρόνου αποπληρωμής προσφέρει μεγαλύτερη ανάσα στους οφειλέτες, δεν σημαίνει όμως ότι το συνολικό μηνιαίο κόστος γίνεται αυτομάτως διαχειρίσιμο.

Η ελάχιστη δόση των 30 ευρώ δεν αποτελεί αντιπροσωπευτικό μέγεθος για όλους, καθώς η πραγματική μηνιαία επιβάρυνση εξαρτάται από το ύψος της οφειλής και τον αριθμό των δόσεων.

Επομένως, το γεγονός ότι ένα χρέος μπορεί να αποπληρωθεί σε διάστημα έξι ετών δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι έχουν δικαίωμα ένταξης διαθέτουν και την απαιτούμενη ταμειακή δυνατότητα για να τηρήσουν τη ρύθμιση.

Η εικόνα των υφιστάμενων διακανονισμών είναι ενδεικτική. Στο τέλος Ιουνίου βρίσκονταν σε ισχύ στο ΚΕΑΟ 285.193 ρυθμίσεις, έναντι 290.749 στο τέλος Μαρτίου.

Μέσα σε ένα τρίμηνο, δηλαδή, οι ενεργές ρυθμίσεις μειώθηκαν κατά 5.556, την ίδια στιγμή που το συνολικό χρέος αυξήθηκε.

Οι μικροί είναι πολλοί, οι μεγάλοι κρατούν μεγάλο μέρος του χρέους

Η κατανομή των οφειλών δείχνει επίσης τη μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ των οφειλετών.

Περίπου 1,48 εκατ. μητρώα οφειλετών εμφανίζουν χρέος έως 15.000 ευρώ. Πρόκειται για τη μεγάλη μάζα των οφειλετών, με σχετικά μικρότερες ατομικές οφειλές.

Στον αντίποδα, μόλις 3.029 μητρώα με οφειλές άνω του 1 εκατ. ευρώ συγκεντρώνουν σχεδόν το ένα τέταρτο του συνολικού χρέους.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα έχει δύο διαφορετικές διαστάσεις: από τη μία πλευρά, υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός μικρών οφειλετών και, από την άλλη, ένας περιορισμένος αριθμός μεγάλων οφειλετών που συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος του συνολικού χρέους.

Το στοίχημα μέχρι το τέλος του έτους

Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου, συνεπώς ο αριθμός των 12.000 εντάξεων δεν αποτελεί τον τελικό απολογισμό της ρύθμισης.

Αποτελεί όμως μια πρώτη ένδειξη για την περιορισμένη μέχρι σήμερα ανταπόκριση, ιδιαίτερα αν συγκριθεί με το τεράστιο ύψος των ασφαλιστικών οφειλών που εξακολουθούν να παραμένουν στο ΚΕΑΟ.

Το ζητούμενο πλέον είναι εάν τους επόμενους μήνες η ρύθμιση θα αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική ή εάν οι περιορισμοί ένταξης και η πραγματική αδυναμία αρκετών οφειλετών να ανταποκριθούν στις μηνιαίες υποχρεώσεις θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως βασικό εμπόδιο.