Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία στην Oxfam ότι το Ταμείο μπορεί να επιστρέφει σε ένα μοντέλο οικονομικής πολιτικής που εφαρμόστηκε σε αρκετές χώρες κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 και το οποίο, σύμφωνα με την οργάνωση, συνέβαλε στην επιδείνωση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.

Περισσότερες περικοπές, λιγότερη κοινωνική προστασία

Η Oxfam υποστηρίζει παράλληλα ότι η αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική συνοδεύεται από αποδυνάμωση των μηχανισμών προστασίας των κοινωνικών δαπανών στα προγράμματα χρηματοδότησης του ΔΝΤ.

Στο επίκεντρο βρίσκονται δαπάνες που αφορούν τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών, την υγεία, την παιδεία και την κοινωνική στέγαση, δηλαδή τομείς που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.

Η βασική κριτική της Oxfam είναι ότι οι περικοπές σε αυτούς τους τομείς μπορεί να περιορίζουν την ικανότητα των κρατών να προστατεύουν τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες ακριβώς την περίοδο κατά την οποία αντιμετωπίζουν σοβαρή οικονομική κρίση.

Η οργάνωση προειδοποιεί μάλιστα για το ενδεχόμενο το ΔΝΤ να ενισχύσει περαιτέρω την πρακτική της «εμπροσθοβαρούς δημοσιονομικής προσαρμογής», ζητώντας από τις χώρες που εντάσσονται σε προγράμματα να εφαρμόζουν σημαντικές περικοπές ήδη από τα πρώτα στάδια της συμφωνίας.

Ο φόβος για μια νέα «θεραπεία σοκ»

Για την Oxfam, η συγκεκριμένη κατεύθυνση θυμίζει την οικονομική προσέγγιση της «θεραπείας σοκ» που εφαρμόστηκε σε προηγούμενες δεκαετίες.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι τότε οι χώρες που βρίσκονταν σε οικονομική δυσκολία υποχρεώθηκαν σε βαθιές και γρήγορες περικοπές, με σημαντικές κοινωνικές συνέπειες και περιορισμένη δυνατότητα των πολιτών να αξιολογήσουν εγκαίρως τις επιπτώσεις των οικονομικών πολιτικών.

Ο Νάμπιλ Αμπντο προειδοποιεί ότι μια αντίστοιχη πολιτική σήμερα θα μπορούσε να αφήσει τις κοινωνίες περισσότερο εκτεθειμένες σε μελλοντικές κρίσεις.

Όπως υποστηρίζει, το πρόβλημα είναι ότι οι χώρες μπορεί να κληθούν να αντιμετωπίσουν το επόμενο οικονομικό ή κοινωνικό σοκ έχοντας λιγότερους γιατρούς, λιγότερους εκπαιδευτικούς και ασθενέστερο κοινωνικό δίχτυ προστασίας.

Η θέση της Oxfam είναι ότι η οικονομική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να ενισχυθεί μέσω της αποδυνάμωσης των ίδιων των δημόσιων δομών που λειτουργούν ως μηχανισμός προστασίας της κοινωνίας σε περιόδους κρίσης.

Η πρόταση για εναλλακτική στη λιτότητα

Ενόψει της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου του ΔΝΤ, η Oxfam καλεί τα μέλη του Ταμείου να απορρίψουν την επιστροφή σε μοντέλα δημοσιονομικής προσαρμογής του παρελθόντος.

Παράλληλα ζητά να ενισχυθούν οι δικλίδες προστασίας των κοινωνικών δαπανών, ώστε τα προγράμματα χρηματοδότησης να μην οδηγούν σε περαιτέρω διεύρυνση των ανισοτήτων.

Η οργάνωση προτείνει, αντί για αποκλειστική έμφαση στις περικοπές δαπανών, να αξιοποιηθούν περισσότερο πολιτικές αύξησης των δημοσίων εσόδων.

Στο πλαίσιο αυτό, τάσσεται υπέρ της προοδευτικής φορολογίας, με μεγαλύτερη επιβάρυνση των υψηλότερων εισοδημάτων και των υπερκερδών μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.

Κατά την Oxfam, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να εξασφαλίσει πιο σταθερή και βιώσιμη ροή εσόδων για τα κράτη που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικές πιέσεις, χωρίς να μεταφέρεται το κύριο βάρος της προσαρμογής στα χαμηλότερα εισοδήματα.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν το ΔΝΤ θα συνεχίσει να κινείται προς αυστηρότερους δημοσιονομικούς στόχους ή αν θα επιδιώξει μια διαφορετική ισορροπία μεταξύ της δημοσιονομικής σταθερότητας και της προστασίας των κοινωνιών. Για την Oxfam, η επιστροφή σε ένα μοντέλο σκληρής λιτότητας θα αποτελούσε βήμα προς τα πίσω, με τον κίνδυνο να επαναληφθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις προηγούμενων προγραμμάτων προσαρμογής.