Τα business plans χρειάζονται επανεκτίμηση

Στα τελευταία επιχειρηματικά τους σχέδια, οι ελληνικές τράπεζες είχαν υπολογίσει ότι το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων θα διαμορφωνόταν στο τέλος του 2026 μεταξύ 2,25% και 2,50%.

Οι νέες εξελίξεις καθιστούν αυτές τις παραδοχές ξεπερασμένες. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτούν οι ανακοινώσεις των αποτελεσμάτων του τρίτου τριμήνου του 2026.

Οι διοικήσεις των τραπεζών αναμένεται να παρουσιάσουν στους αναλυτές επικαιροποιημένες προβλέψεις για τα έσοδα από τόκους, την πιστωτική επέκταση, το κόστος χρηματοδότησης και την ποιότητα του δανειακού χαρτοφυλακίου.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι νέες εκτιμήσεις της ΕΚΤ θα οδηγήσουν σε αναθεώρηση των στόχων για την κερδοφορία και τις χορηγήσεις των επόμενων ετών.

Το θετικό αποτέλεσμα στα έσοδα από τόκους

Η άνοδος των επιτοκίων της ΕΚΤ αναμένεται να λειτουργήσει αρχικά υπέρ των τραπεζικών εσόδων. Ο λόγος είναι ότι σημαντικό τμήμα του υφιστάμενου δανειακού χαρτοφυλακίου συνδέεται με τους δείκτες Euribor.

Ήδη οι διατραπεζικοί δείκτες έχουν κινηθεί ανοδικά, ενώ η αγορά προεξοφλεί ότι η τάση αυτή μπορεί να συνεχιστεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς ενισχύονται οι προσδοκίες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική στην Ευρωζώνη.

Εάν το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων κινηθεί τελικά προς το 2,75% ή το 3%, τα έσοδα από τόκους των τραπεζών θα μπορούσαν να ενισχυθούν, ιδιαίτερα από τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετη στήριξη στην κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών και να οδηγήσει σε βελτίωση των επιχειρησιακών τους στόχων.

Ωστόσο, η επίδραση των υψηλότερων επιτοκίων δεν είναι μονοδιάστατη.

Ο κίνδυνος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις

Η αύξηση του κόστους χρήματος μπορεί να επιβαρύνει τους δανειολήπτες που έχουν επιλέξει κυμαινόμενα επιτόκια. Οι υψηλότερες μηνιαίες δόσεις ενδέχεται να περιορίσουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και τη ρευστότητα των επιχειρήσεων.

Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να αυξήσει τον πιστωτικό κίνδυνο και, κατ’ επέκταση, τις προβλέψεις των τραπεζών για επισφαλή δάνεια.

Τραπεζικές πηγές, πάντως, εκτιμούν ότι δεν διαφαίνεται προς το παρόν κίνδυνος μεγάλης επιδείνωσης της ποιότητας του χαρτοφυλακίου. Όπως επισημαίνουν, κατά την προηγούμενη περίοδο υψηλών επιτοκίων, από την άνοιξη του 2023 έως τις αρχές του 2025, οι καθυστερήσεις στις αποπληρωμές παρέμειναν σε διαχειρίσιμα επίπεδα.

Η ισχυρή κερδοφορία των τραπεζών λειτούργησε, παράλληλα, ως «μαξιλάρι» για την απορρόφηση τυχόν επιβαρύνσεων.

Στο τραπεζικό σύστημα θεωρούν επίσης ότι υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης στοχευμένου μηχανισμού προστασίας για φυσικά πρόσωπα που εξυπηρετούν κανονικά στεγαστικά δάνεια. Η σχετική τεχνογνωσία, όπως αναφέρουν, έχει ήδη αναπτυχθεί από προηγούμενες παρεμβάσεις.

Η πιστωτική επέκταση στο επίκεντρο

Ο δεύτερος σημαντικός κίνδυνος αφορά τη ζήτηση για νέα δάνεια.

Όσο αυξάνεται το κόστος χρηματοδότησης, τόσο περισσότερα νοικοκυριά και επιχειρήσεις ενδέχεται να αναβάλλουν την υλοποίηση επενδυτικών ή καταναλωτικών σχεδίων. Αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τον ρυθμό νέων εκταμιεύσεων και να επηρεάσει τις προβλέψεις των τραπεζών για την πιστωτική επέκταση.

Καθοριστικός παράγοντας θα είναι το πότε θα σταματήσει η άνοδος των επιτοκίων και, κυρίως, πότε θα ξεκινήσει η αποκλιμάκωσή τους.

Εφόσον η νέα κορυφή των επιτοκίων περιοριστεί στο 2,75% ή στο 3%, οι τράπεζες εκτιμάται ότι θα έχουν τη δυνατότητα να απορροφήσουν μέρος της αύξησης του κόστους χρήματος, ώστε να διατηρήσουν τους υψηλούς ρυθμούς χορηγήσεων.

Αν, όμως, τα επιτόκια κινηθούν σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα ή παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε αυτά τα επίπεδα, τότε θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση ο στόχος για μέση ετήσια πιστωτική επέκταση 7%–8% κατά την επόμενη τριετία.

Η επενδυτική βαθμίδα προσφέρει περιθώρια άμυνας

Σημαντικό πλεονέκτημα για τους ελληνικούς τραπεζικούς ομίλους αποτελεί η επιστροφή τους στην επενδυτική βαθμίδα.

Η εξέλιξη αυτή διευκολύνει την πρόσβασή τους στις αγορές και επιτρέπει την άντληση ρευστότητας με ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με το παρελθόν. Με αυτόν τον τρόπο, οι τράπεζες μπορούν να περιορίσουν μέρος των πιέσεων που προκαλεί η άνοδος του κόστους χρήματος.

Παράλληλα, μέχρι στιγμής δεν καταγράφεται αντίστοιχη έντονη πίεση για αύξηση των επιτοκίων στις καταθέσεις. Αυτό επιτρέπει στις τράπεζες να διατηρούν σχετικά χαμηλό το κόστος άντλησης καταθετικής ρευστότητας και να προστατεύουν σε έναν βαθμό τα περιθώρια κέρδους τους.

Το τραπεζικό σύστημα διαθέτει, επομένως, ορισμένα περιθώρια άμυνας. Η πρόκληση θα είναι να ισορροπήσει ανάμεσα στην αξιοποίηση των υψηλότερων επιτοκίων για την ενίσχυση των εσόδων και στην ανάγκη να μην επιβαρυνθεί υπερβολικά η ζήτηση για νέα δάνεια.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια του νέου κύκλου αυξήσεων, την αντοχή των δανειοληπτών και την ικανότητα των τραπεζών να διατηρήσουν ανταγωνιστικούς όρους χρηματοδότησης.