Από τη χονδρική στη λιανική σε μόλις 1-3 μήνες

Οι χονδρεμπορικές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί περισσότερο από 140% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξετάζει η ΕΚΤ.

Η κρίσιμη αλλαγή αφορά πλέον τον χρόνο που απαιτείται ώστε αυτή η μεταβολή να φτάσει στον τελικό καταναλωτή.

Έρευνα της ΕΚΤ μεταξύ των εθνικών κεντρικών τραπεζών της Ευρωζώνης δείχνει ότι σε περισσότερες από τις μισές χώρες η μεταβολή στις τιμές χονδρικής μεταφέρεται πλέον στις τιμές φυσικού αερίου για τα νοικοκυριά μέσα σε μόλις 1 έως 3 μήνες.

Πρόκειται για σημαντική επιτάχυνση σε σχέση με το 2022.

Η εικόνα αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην κατανομή των χωρών:

Το τελευταίο ποσοστό είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό. Το 2022 σχεδόν 4 στις 10 χώρες χρειάζονταν 13 έως 24 μήνες για να μεταφερθούν οι μεταβολές των τιμών χονδρικής στους καταναλωτές. Σήμερα το αντίστοιχο ποσοστό έχει περιοριστεί περίπου στο 5%.

Με άλλα λόγια, η ενεργειακή αγορά έχει γίνει πολύ πιο «γρήγορη» ως προς τη μετάδοση των ανατιμήσεων.

Τι άλλαξε μετά την ενεργειακή κρίση

Η ΕΚΤ συνδέει την εξέλιξη με τις βαθιές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μετά τη δραστική μείωση των ρωσικών προμηθειών.

Η Ευρώπη αναγκάστηκε να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της, να αυξήσει τις εισαγωγές LNG και να προσαρμόσει τη λειτουργία της αγοράς.

Παράλληλα, αυξήθηκε η χρήση πιο ευέλικτων μηχανισμών τιμολόγησης και συμβολαίων μικρότερης διάρκειας.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι λιανικές τιμές αντιδρούν πλέον ταχύτερα στις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς.

Αυτό έχει δύο όψεις.

Σε μια περίοδο αποκλιμάκωσης των τιμών φυσικού αερίου, η ταχύτερη μετάδοση μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος των καταναλωτών. Σε ένα περιβάλλον όμως απότομης ανόδου των τιμών, όπως το σημερινό, σημαίνει ότι η ενεργειακή κρίση μεταφέρεται πολύ γρηγορότερα στην πραγματική οικονομία.

Το φυσικό αέριο παραμένει σημαντικό για το ρεύμα, αλλά λιγότερο από πριν

Η εικόνα είναι διαφορετική στην ηλεκτρική ενέργεια.

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά τις τιμές ηλεκτρισμού, καθώς οι μονάδες φυσικού αερίου συχνά λειτουργούν ως μονάδες οριακής τιμολόγησης.

Ωστόσο, η επίδρασή του στον τελικό λογαριασμό ηλεκτρικής ενέργειας έχει περιοριστεί σε σχέση με το παρελθόν.

Ο βασικός λόγος είναι η αυξημένη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα.

Η μεγαλύτερη παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά μειώνει την ανάγκη χρήσης φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή και, επομένως, περιορίζει τον βαθμό στον οποίο μια άνοδος του φυσικού αερίου μετατρέπεται σε αντίστοιχη αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Η ΕΚΤ εκτιμά έτσι ότι η μεταβολή των τιμών χονδρικής φυσικού αερίου θα μεταφέρεται πλέον ταχύτερα στον εναρμονισμένο δείκτη τιμών για το φυσικό αέριο, αλλά η επίδραση στον αντίστοιχο δείκτη για την ηλεκτρική ενέργεια θα είναι μικρότερη.

Νέος πονοκέφαλος για την ΕΚΤ

Το εύρημα της ΕΚΤ αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της σημερινής πληθωριστικής συγκυρίας.

Όταν οι αυξήσεις του φυσικού αερίου χρειάζονταν περισσότερο από έναν χρόνο για να περάσουν στον καταναλωτή, υπήρχε μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για την οικονομία και τη νομισματική πολιτική να απορροφήσουν το ενεργειακό σοκ.

Τώρα αυτό το περιθώριο έχει περιοριστεί δραστικά.

Μια απότομη άνοδος των τιμών φυσικού αερίου μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρηγορότερα στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και στις τιμές των επιχειρήσεων, δημιουργώντας άμεσες δευτερογενείς επιδράσεις σε αγαθά και υπηρεσίες.

Και αυτό περιπλέκει την εξίσωση για την ΕΚΤ.

Η κρίσιμη εξίσωση: ενέργεια, πληθωρισμός και επιτόκια

Σε ένα περιβάλλον όπου ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης βρίσκεται ήδη πάνω από τον στόχο του 2%, μια νέα ενεργειακή άνοδος μπορεί να καθυστερήσει την αποκλιμάκωση των τιμών.

Το σημαντικότερο για την ΕΚΤ δεν είναι μόνο το μέγεθος της αύξησης του φυσικού αερίου, αλλά και η ταχύτητα με την οποία αυτή περνά στην οικονομία.

Η νέα πραγματικότητα σημαίνει ότι ένα ενεργειακό σοκ μπορεί να γίνει πληθωριστικό σοκ σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, εάν η άνοδος του φυσικού αερίου διαρκέσει, αυξάνεται ο κίνδυνος να επηρεαστούν και οι λεγόμενες δεύτερες επιπτώσεις: κόστος παραγωγής, μεταφορές, τρόφιμα, υπηρεσίες και μισθολογικές απαιτήσεις.

Για την ΕΚΤ, επομένως, η αγορά φυσικού αερίου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η Ευρώπη έχει πλέον μια πιο διαφοροποιημένη ενεργειακή αγορά και μικρότερη εξάρτηση από τη Ρωσία. Έχει όμως ταυτόχρονα μια αγορά στην οποία οι μεταβολές της χονδρικής τιμής φτάνουν πολύ πιο γρήγορα στον καταναλωτή.

Και αυτό σημαίνει ότι, σε περίπτωση νέου ενεργειακού σοκ, ο χρόνος αντίδρασης της οικονομίας και της νομισματικής πολιτικής είναι πλέον πολύ μικρότερος.