| Ειδήσεις | Ο Κυνηγός | Λεωφόρος Αθηνών | "Κουλου - Βάχατα" | +/- | "Μας ακούνε" | Fundamentalist | Marx - Soros |

 
 

Κυριακή, 15/11/2026

   

 

Σε μια εντελώς διαφορετική φάση σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία βρίσκονται πλέον οι ελληνικές τράπεζες. Από την προσπάθεια εξυγίανσης των ισολογισμών τους και τη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων, έχουν περάσει σε μια περίοδο ισχυρής κερδοφορίας, υψηλής ρευστότητας και αποδόσεων ιδίων κεφαλαίων που συγκρίνονται με τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη.

Οι εκτιμήσεις για το 2026 τοποθετούν τα συνολικά κέρδη του κλάδου πάνω από τα 5 δισ. ευρώ, ενώ οι προοπτικές για το 2027 παραμένουν θετικές. Ωστόσο, η διατήρηση αυτών των επιδόσεων δεν είναι δεδομένη. Η άνοδος του κόστους χρηματοδότησης, η πιθανή επιδείνωση της ποιότητας των δανείων, η συγκέντρωση μεγάλων πιστοδοτήσεων σε περιορισμένο αριθμό επιχειρηματικών ομίλων και η αυξανόμενη παρουσία των fintech δημιουργούν ένα νέο σύνολο προκλήσεων.

Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό ένα βασικό ζήτημα για την ελληνική οικονομία: κατά πόσο η βελτίωση των τραπεζικών αποτελεσμάτων μεταφράζεται σε ουσιαστική χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Η πιστωτική επέκταση εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ η στεγαστική πίστη παραμένει σχετικά αδύναμη.

 

Την εικόνα του κλάδου και τις προϋποθέσεις για την επόμενη φάση αναβάθμισής του περιγράφει ο Andrea Costanzo, αντιπρόεδρος του τομέα Ευρωπαϊκών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων της Morningstar DBRS. Όπως επισημαίνει, οι ελληνικές τράπεζες έχουν πλέον ισχυρότερες βάσεις κερδοφορίας και σημαντικά βελτιωμένη πιστοληπτική εικόνα, αλλά η διατήρηση αυτής της δυναμικής θα εξαρτηθεί από την αντοχή τους σε ένα λιγότερο ευνοϊκό οικονομικό περιβάλλον.

Κερδοφορία με ισχυρότερες βάσεις, αλλά όχι χωρίς κινδύνους

Η βελτίωση των αποτελεσμάτων δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά προϊόν των υψηλών επιτοκίων. Σύμφωνα με τον Andrea Costanzo, τα έσοδα των ελληνικών τραπεζών έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη διαφοροποίηση, η λειτουργική αποδοτικότητα έχει ενισχυθεί και το κόστος πιστωτικού κινδύνου έχει περιοριστεί σημαντικά.

Τα στοιχεία του εννεαμήνου του 2026 επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα. Τα συνολικά καθαρά κέρδη αυξήθηκαν κατά 8% σε ετήσια βάση, ενώ χωρίς την επίδραση έκτακτων στοιχείων η άνοδος έφτασε το 13%. Η μέση ετησιοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) διαμορφώθηκε κοντά στο 13%, παραμένοντας περίπου στα επίπεδα της αντίστοιχης περιόδου του 2025.

Σημαντική είναι και η συμβολή των εσόδων από προμήθειες, τα οποία ενισχύθηκαν κατά περίπου 18% σε ετήσια βάση. Την ίδια στιγμή, τα καθαρά έσοδα από τόκους επανήλθαν σε ανοδική τροχιά, με τη στήριξη της πιστωτικής επέκτασης και των υψηλότερων επιτοκίων. Ο δείκτης κόστους προς έσοδα διατηρήθηκε κοντά στο 35%, ενώ το κόστος πιστωτικού κινδύνου υποχώρησε κάτω από τις 50 μονάδες βάσης.

Η Morningstar DBRS θεωρεί ότι οι διψήφιες αποδόσεις ιδίων κεφαλαίων μπορούν να διατηρηθούν βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, σε βάθος χρόνου οι τράπεζες θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος άντλησης κεφαλαίων, πιθανή επιβράδυνση των νέων χορηγήσεων και σταδιακή επιστροφή του πιστωτικού κινδύνου σε πιο κανονικά επίπεδα.

Μερίσματα και κεφαλαιακή επάρκεια: Η ισορροπία που πρέπει να διατηρηθεί

Η αυξανόμενη κερδοφορία έχει επιτρέψει στις ελληνικές τράπεζες να ενισχύσουν τις διανομές προς τους μετόχους, συγκλίνοντας σταδιακά με την πρακτική των μεγάλων ευρωπαϊκών ομίλων. Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι υψηλότερες επιστροφές κεφαλαίου μπορούν να συνδυαστούν με τη διατήρηση επαρκών αποθεμάτων και τη χρηματοδότηση της οικονομίας.

Κατά την εκτίμηση του Costanzo, οι αυξημένες διανομές είναι συμβατές με την κεφαλαιακή ισχύ του συστήματος, καθώς οι τράπεζες εξακολουθούν να παράγουν σημαντικά εσωτερικά κεφάλαια. Η δημιουργία αυτών των κεφαλαίων επιτρέπει να καλύπτονται ταυτόχρονα οι ανάγκες για νέες χορηγήσεις και οι αποδόσεις προς τους μετόχους.

Δεν βρίσκονται, ωστόσο, όλα τα πιστωτικά ιδρύματα στην ίδια θέση. Ορισμένες τράπεζες διαθέτουν μεγαλύτερα κεφαλαιακά περιθώρια, ενώ άλλες έχουν μικρότερη ευελιξία. Επιπλέον, αυξάνεται η αξιοποίηση κεφαλαίων για εξαγορές και για την επιτάχυνση της απόσβεσης των αναβαλλόμενων φορολογικών πιστώσεων (DTCs).

Το βασικό κριτήριο για τη διατήρηση μιας βιώσιμης πολιτικής μερισμάτων είναι, σύμφωνα με τη Morningstar DBRS, να παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με την πραγματική κερδοφορία και να μην περιορίζει τη δυνατότητα των τραπεζών να αντιμετωπίσουν μια ενδεχόμενη οικονομική επιδείνωση.

Οι τρεις βασικοί κίνδυνοι της επόμενης διετίας

Παρά τη σημαντική πρόοδο, το τραπεζικό σύστημα δεν είναι πλέον αντιμέτωπο με τους κινδύνους που κυριαρχούσαν την περίοδο της κρίσης, αλλά με νέες προκλήσεις που συνδέονται περισσότερο με το μακροοικονομικό περιβάλλον και την ποιότητα της ανάπτυξης των δανειακών χαρτοφυλακίων.

Ο πρώτος κίνδυνος αφορά την πιθανότητα επιβράδυνσης της οικονομίας υπό την πίεση του ενεργειακού κόστους και του πληθωρισμού. Η αύξηση των τιμών και τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν τα περιθώρια των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, με πιθανές συνέπειες στην ικανότητά τους να εξυπηρετούν τις δανειακές υποχρεώσεις τους.

Ο δεύτερος σχετίζεται με το κόστος χρηματοδότησης των τραπεζών. Η αύξηση των επιτοκίων μπορεί αρχικά να ενισχύσει τα έσοδα από τόκους, ωστόσο η σταδιακή άνοδος του κόστους των καταθέσεων και των υπόλοιπων πηγών χρηματοδότησης ενδέχεται να περιορίσει τα επιτοκιακά περιθώρια. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να απορροφήσει μέρος των ωφελειών που έχουν καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια.

Ο τρίτος κίνδυνος αφορά την ποιότητα του ενεργητικού. Μετά από αρκετά χρόνια βελτίωσης, το κόστος πιστωτικού κινδύνου ενδέχεται να κινηθεί υψηλότερα, καθώς οι οικονομικές συνθήκες ομαλοποιούνται και τα νέα δάνεια περνούν σταδιακά από τη δοκιμασία ενός λιγότερο ευνοϊκού κύκλου.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της πρόσφατης πιστωτικής επέκτασης δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε συνθήκες ύφεσης. Παρ' όλα αυτά, οι ελληνικές τράπεζες έχουν βελτιώσει αισθητά τα συστήματα αξιολόγησης των δανειοληπτών, τις διαδικασίες διαχείρισης κινδύνου και τους μηχανισμούς ανάκτησης απαιτήσεων, στοιχεία που αναμένεται να περιορίσουν τις πιθανές απώλειες.

Ένας πρόσθετος παράγοντας που χρειάζεται παρακολούθηση είναι η ενδεχόμενη διεύρυνση των αποδόσεων των ελληνικών κρατικών ομολόγων έναντι των αντίστοιχων ευρωπαϊκών. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την κεφαλαιακή θέση των τραπεζών, λόγω της στενής σύνδεσης του πιστοληπτικού κινδύνου του Δημοσίου με εκείνον του τραπεζικού συστήματος.

Η μεγάλη εξάρτηση από τους επιχειρηματικούς ομίλους

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η σύνθεση της νέας πιστωτικής επέκτασης. Η αύξηση των δανείων προέρχεται κυρίως από μεγάλες επιχειρήσεις, με ισχυρή δραστηριότητα στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, της ναυτιλίας και του τουρισμού.

Αντίθετα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά δεν έχουν συμμετάσχει στον ίδιο βαθμό στην πιστωτική ανάκαμψη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνεται η συγκέντρωση των πιστωτικών ανοιγμάτων σε συγκεκριμένους μεγάλους δανειολήπτες.

Η συγκεκριμένη τάση δημιουργεί έναν κίνδυνο που δεν πρέπει να υποτιμάται. Εάν ένας μεγάλος επιχειρηματικός όμιλος αντιμετωπίσει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι αισθητές για την τράπεζα ή τις τράπεζες που τον χρηματοδοτούν.

Υπάρχουν, βέβαια, μηχανισμοί περιορισμού αυτής της έκθεσης. Τα ισχυρά έσοδα πριν από τις προβλέψεις, τα εποπτικά όρια για τα μεγάλα πιστοδοτικά ανοίγματα και η συμμετοχή περισσότερων τραπεζών σε κοινοπρακτικά δάνεια επιτρέπουν την κατανομή του κινδύνου.

Ωστόσο, η ουσιαστικότερη μακροπρόθεσμη απάντηση βρίσκεται στη διεύρυνση της πελατειακής βάσης και στην αύξηση των χρηματοδοτήσεων προς μικρότερες επιχειρήσεις και ιδιώτες.

Η τραπεζική διαμεσολάβηση δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως

Παρά την ισχυρή ρευστότητα και τη σημαντική αύξηση των επιχειρηματικών χορηγήσεων, η λειτουργία του τραπεζικού συστήματος ως βασικού χρηματοδότη της ελληνικής οικονομίας παραμένει ανολοκλήρωτη.

Ο μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις διαμορφώνεται περίπου στο 70%, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι τράπεζες διαθέτουν ακόμη σημαντικά περιθώρια για νέες χρηματοδοτήσεις. Η πιστωτική επέκταση προς τις επιχειρήσεις είναι ισχυρή, αλλά η στεγαστική πίστη και ο δανεισμός των νοικοκυριών εξακολουθούν να κινούνται με χαμηλότερους ρυθμούς, παρά τις ενδείξεις βελτίωσης.

Για τη Morningstar DBRS, η πλήρης αποκατάσταση της τραπεζικής διαμεσολάβησης προϋποθέτει πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών στη χρηματοδότηση. Δεν αρκεί, δηλαδή, η αύξηση των συνολικών δανειακών χαρτοφυλακίων, εάν η επέκταση παραμένει συγκεντρωμένη σε έναν περιορισμένο αριθμό μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.

Οι εξαγορές μεταφέρονται πέρα από τον στενό τραπεζικό κλάδο

Σε ό,τι αφορά την περαιτέρω συγκέντρωση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος, η εκτίμηση είναι ότι δεν υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για νέες συγχωνεύσεις μεταξύ των βασικών παικτών, δεδομένου του ήδη υψηλού βαθμού συγκέντρωσης της αγοράς.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ο κύκλος των εξαγορών έχει ολοκληρωθεί. Αντίθετα, οι τράπεζες αναζητούν πλέον ευκαιρίες σε γειτονικούς χρηματοοικονομικούς τομείς, όπως οι ασφαλίσεις, η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και η επενδυτική τραπεζική. Παράλληλα, εξετάζουν την ενίσχυση της παρουσίας τους σε περιφερειακές αγορές, με την Κύπρο να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στη διαφοροποίηση των πηγών εσόδων και στη μείωση της εξάρτησης από τις παραδοσιακές τραπεζικές εργασίες. Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι οι κινήσεις αυτές θα συνεχιστούν, εφόσον οι κεφαλαιακοί δείκτες παραμείνουν ισχυροί και οι τράπεζες διατηρήσουν την ικανότητά τους να απορροφούν ενδεχόμενες αναταράξεις.

Fintech: Ανταγωνισμός σε συγκεκριμένες δραστηριότητες, όχι άμεση απειλή για το σύνολο των κερδών

Η επέκταση των εταιρειών χρηματοοικονομικής τεχνολογίας και των ψηφιακών τραπεζών δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στο παραδοσιακό τραπεζικό μοντέλο. Ο ανταγωνισμός είναι ήδη αισθητός σε υπηρεσίες πληρωμών, στην καταναλωτική πίστη και στα προϊόντα αποταμίευσης, όπου οι νέοι παίκτες μπορούν να προσφέρουν ευέλικτες και συχνά χαμηλότερου κόστους λύσεις.

Ωστόσο, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Οι μεγάλες καταθετικές βάσεις, οι μακροχρόνιες σχέσεις με τους πελάτες, οι οικονομίες κλίμακας και η ισχυρή θέση στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων αποτελούν σημαντικά εμπόδια για την ταχεία υποκατάστασή τους.

Επιπλέον, οι ίδιες οι τράπεζες επενδύουν στον ψηφιακό μετασχηματισμό, αναπτύσσοντας νέες υπηρεσίες και αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την εξυπηρέτηση των πελατών και τη βελτίωση της λειτουργικής τους αποτελεσματικότητας.

Η εκτίμηση της Morningstar DBRS είναι ότι οι fintech θα συνεχίσουν να πιέζουν τα περιθώρια κέρδους σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, χωρίς όμως να συνιστούν, τουλάχιστον σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ουσιαστική απειλή για τη συνολική κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών.

Τι θα ανοίξει τον δρόμο για νέες πιστοληπτικές αναβαθμίσεις

Η πιστοληπτική εικόνα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Η κερδοφορία είναι ισχυρή και πιο διαφοροποιημένη, η ποιότητα του ενεργητικού έχει προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η ρευστότητα παραμένει άφθονη και τα κεφαλαιακά αποθέματα βρίσκονται σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Παρά την πρόοδο, δύο παράγοντες εξακολουθούν να περιορίζουν την πιστοληπτική εικόνα των τραπεζών. Ο πρώτος είναι η ποιότητα των εποπτικών κεφαλαίων, καθώς σημαντικό μέρος τους εξακολουθεί να συνδέεται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις (DTCs). Ο δεύτερος αφορά την αξιολόγηση του ελληνικού Δημοσίου, η οποία εξακολουθεί να επηρεάζει την πιστοληπτική αξιολόγηση των τραπεζών.

Σύμφωνα με τον Andrea Costanzo, η δημοσιονομική εικόνα της χώρας παρουσιάζει σταθερή βελτίωση, χάρη στη διατήρηση πρωτογενών πλεονασμάτων και στην αποτελεσματικότερη είσπραξη των φορολογικών εσόδων. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την ανθεκτικότητα του Δημοσίου και, κατ' επέκταση, δημιουργούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τις τράπεζες.

Για να υπάρξουν νέες αναβαθμίσεις, θα χρειαστεί να συνεχιστεί η βελτίωση της πιστοληπτικής θέσης του ελληνικού κράτους, να επιταχυνθεί η μείωση της συμμετοχής των DTCs στα εποπτικά κεφάλαια και να ενισχυθεί περαιτέρω η διαφοροποίηση των τραπεζικών δραστηριοτήτων. Εξίσου σημαντικό θα είναι να αποδειχθεί ότι η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων παραμένει ανθεκτική, ακόμη και όταν το κόστος πιστωτικού κινδύνου επιστρέψει σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.

Το επόμενο κεφάλαιο για τις ελληνικές τράπεζες δεν θα κριθεί, επομένως, μόνο από το ύψος των κερδών ή των μερισμάτων. Η πραγματική πρόκληση είναι να μετατρέψουν την ισχυρή κεφαλαιακή και ρευστή θέση τους σε ευρύτερη χρηματοδότηση της οικονομίας, να περιορίσουν τις συγκεντρώσεις κινδύνου και να διατηρήσουν την κερδοφορία τους σε ένα περιβάλλον με αυξημένες απαιτήσεις. Αυτά θα αποτελέσουν και τα βασικά κριτήρια για την επόμενη φάση της πιστοληπτικής τους αναβάθμισης.

 

Greek Finance Forum Team

 
 
 
GFF Feed

Loading...

 
 
 
 
 
 
 

Αποποίηση Ευθύνης.... 

© 2016-2026 Greek Finance Forum