Περίπου 100 εκατ. ευρώ για τον Οκτώβριο

Ο συνολικός σχεδιασμός για τον Οκτώβριο κινείται κοντά στα 100 εκατ. ευρώ.

Από το ποσό αυτό, περίπου 50 εκατ. ευρώ προορίζονται για την ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης. Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι δεν προβλέπεται αλλαγή στα υφιστάμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, γεγονός που σημαίνει ότι η βάση των δικαιούχων αναμένεται να παραμείνει περίπου στα 1,1 εκατ. νοικοκυριά.

Η πρόσθετη στήριξη θα δοθεί μέσω του υφιστάμενου μηχανισμού, ο οποίος λαμβάνει υπόψη τόσο τις κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής όσο και το είδος του καυσίμου που χρησιμοποιείται για θέρμανση.

Το δεύτερο σκέλος αφορά την επιδότηση στην αντλία. Εδώ το βάρος πέφτει κυρίως στο ντίζελ κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ μέχρι σήμερα δεν έχει διαμορφωθεί αντίστοιχη παρέμβαση για την αμόλυβδη βενζίνη.

Για το ντίζελ, ο σχεδιασμός προβλέπει συνέχιση της κρατικής επιδότησης και τον Οκτώβριο, ενώ το μεγάλο στοίχημα είναι η έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου.

Το όριο των 1,75 ευρώ στο πετρέλαιο θέρμανσης

Στο πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται πλέον το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής, καθώς η τιμή εκκίνησης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το κόστος που θα επωμιστούν τα νοικοκυριά τους επόμενους μήνες.

Ο στόχος είναι η τιμή στην έναρξη της περιόδου να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ ανά λίτρο.

Για να επιτευχθεί αυτό, εξετάζεται συνδυασμός δύο εργαλείων: επιδότησης στην αντλία και αυξημένου επιδόματος θέρμανσης.

Η τελική εξίσωση, ωστόσο, παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Μια αποκλιμάκωση των τιμών θα περιόριζε αυτομάτως την ανάγκη για κρατική παρέμβαση. Στον αντίποδα, μια νέα άνοδος λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, προβλημάτων στην παραγωγή, στις μεταφορές ή στη λειτουργία διυλιστηρίων θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά το κόστος.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το οικονομικό επιτελείο δεν επιθυμεί να δεσμεύσει από τώρα το σύνολο των διαθέσιμων πόρων.

Η «κρυφή» μεταβλητή: η συμμετοχή των διυλιστηρίων

Καθοριστικό παράγοντα για το τελικό κόστος του πακέτου αποτελεί η συμμετοχή των δύο μεγάλων διυλιστηρίων, Helleniq Energy και Motor Oil.

Οι δύο εταιρείες έχουν ήδη προχωρήσει σε εκπτώσεις και παρεμβάσεις στην αγορά καυσίμων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, η συνολική συνεισφορά τους έχει ξεπεράσει τα 30 εκατ. ευρώ τον μήνα και από τα μέσα Ιουλίου έχει φθάσει συνολικά περίπου στα 87 εκατ. ευρώ.

Το ζητούμενο τώρα είναι εάν και με ποιο ύψος θα συνεχιστεί η συγκεκριμένη συνεισφορά και στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Η παράμετρος αυτή έχει άμεση δημοσιονομική σημασία. Κάθε επιπλέον ποσό που θα καλυφθεί από τα διυλιστήρια μειώνει αντίστοιχα την ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης και επιτρέπει στην κυβέρνηση να κρατήσει μεγαλύτερο «μαξιλάρι» για τους επόμενους μήνες.

Και αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η ενεργειακή πίεση δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στα υγρά καύσιμα. Φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια εμφανίζουν επίσης ανοδικές πιέσεις, δημιουργώντας τον κίνδυνο να απαιτηθούν νέες παρεμβάσεις αργότερα μέσα στον χειμώνα.

Οι εφεδρείες των 100 εκατ. ευρώ

Στο οικονομικό επιτελείο θέλουν να διατηρήσουν διαθέσιμο ένα ποσό της τάξεως των 100 εκατ. ευρώ για πιθανές ανάγκες τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Η επιλογή αυτή αποτυπώνει και τη βασική δυσκολία του σχεδιασμού: η κυβέρνηση δεν γνωρίζει σήμερα εάν το ενεργειακό σοκ θα περιοριστεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες ή εάν θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη κρίση.

Ένα πολύ γενναιόδωρο πακέτο τον Οκτώβριο θα μπορούσε να περιορίσει άμεσα την επιβάρυνση, αλλά ταυτόχρονα θα μείωνε σημαντικά τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια για το υπόλοιπο του έτους.

Αντίθετα, μια πιο στοχευμένη παρέμβαση αφήνει μεγαλύτερη ευελιξία για την περίπτωση που οι διεθνείς τιμές παραμείνουν υψηλές ή κινηθούν ακόμη υψηλότερα.

Στο τραπέζι και το περιθώριο κέρδους στα πρατήρια

Παράλληλα, ανοικτό παραμένει το θέμα του περιθωρίου κέρδους στην αλυσίδα εμπορίας καυσίμων.

Η συζήτηση αφορά τόσο τα προϊόντα που θα καλύπτει το ενδεχόμενο πλαφόν όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζεται και θα εφαρμόζεται.

Ο στόχος είναι να περιοριστούν πιθανές υπερβολικές αυξήσεις στην τελική τιμή χωρίς να δημιουργηθούν στρεβλώσεις στην αγορά ή προβλήματα βιωσιμότητας για τις επιχειρήσεις του κλάδου.

Οι πρατηριούχοι έχουν εκφράσει αντιρρήσεις απέναντι σε ένα αυστηρό πλαφόν, επισημαίνοντας ότι οι μικρότερες επιχειρήσεις και ιδιαίτερα τα πρατήρια της περιφέρειας θα μπορούσαν να δεχθούν μεγαλύτερη πίεση.

Από την άλλη πλευρά, μέχρι στιγμής δεν έχει προκύψει αντίστοιχος σχεδιασμός για επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των διυλιστηρίων.

Η ευρωπαϊκή παράμετρος

Σημαντικό μέρος της εξίσωσης βρίσκεται πλέον και στις Βρυξέλλες.

Η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερο περιθώριο για προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς αυτές να μετατραπούν σε μόνιμη δημοσιονομική επιβάρυνση.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει αφήσει ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο νέας τηλεδιάσκεψης του Eurogroup, εφόσον οι εξελίξεις στην ενεργειακή αγορά το καταστήσουν αναγκαίο.

Ιδιαίτερη δυσκολία παρουσιάζει, πάντως, το ενδεχόμενο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα. Μέχρι σήμερα δεν φαίνεται να υπάρχει η απαιτούμενη ευρωπαϊκή πλειοψηφία για μια γενικευμένη χαλάρωση των κανόνων που θα επέτρεπε τέτοιου τύπου παρεμβάσεις.

Στο ευρωπαϊκό τραπέζι προστίθεται και η πρωτοβουλία του Emmanuel Macron για έκτακτη συζήτηση σχετικά με το ενεργειακό κόστος και τις τιμές καυσίμων, με τη Σλοβακία να έχει ήδη εκφράσει τη στήριξή της.

Το πραγματικό στοίχημα είναι ο χειμώνας

Το χρονοδιάγραμμα πλέον είναι συγκεκριμένο. Τα μέτρα για τα καύσιμα θα πρέπει να ενεργοποιηθούν από την 1η Οκτωβρίου, ενώ στις 15 Οκτωβρίου ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης.

Το πακέτο που θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες θα αποτελέσει ουσιαστικά την πρώτη φάση μιας ευρύτερης άσκησης διαχείρισης του ενεργειακού κόστους.

Το κρίσιμο δεν είναι μόνο το ύψος της επιδότησης του Οκτωβρίου. Είναι το πόσο από το διαθέσιμο δημοσιονομικό «πυρομαχικό» θα χρησιμοποιηθεί τώρα και πόσο θα παραμείνει στην άκρη για τον Νοέμβριο, τον Δεκέμβριο και τους πρώτους μήνες του 2027.

Με δεδομένη την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας, η κυβέρνηση καλείται να βρει την ισορροπία ανάμεσα στην άμεση ανακούφιση και στη διατήρηση επαρκών εφεδρειών. Και σε αυτή την εξίσωση, η τιμή του πετρελαίου, η συμμετοχή των διυλιστηρίων και οι αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα καθορίσουν τελικά το πραγματικό κόστος της παρέμβασης.