Τα χρήματα δεν θα παραμένουν απλώς σε έναν καταθετικό λογαριασμό, αλλά θα επενδύονται σε συγκεκριμένα χρηματοπιστωτικά μέσα. Το σύστημα θα προβλέπει διαφορετικά επενδυτικά προφίλ, περιορισμούς στις αναλήψεις και ειδική φορολογική μεταχείριση, με στόχο τη δημιουργία ενός κεφαλαίου που θα μπορεί να αξιοποιηθεί μετά την ενηλικίωση του δικαιούχου.

Ποια παιδιά θα δικαιούνται λογαριασμό και πώς θα λειτουργεί η κρατική ενίσχυση

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις, στο σύστημα θα μπορούν να εντάσσονται παιδιά που γεννιούνται στην Ελλάδα ή πληρούν τις λοιπές προβλεπόμενες προϋποθέσεις υπαγωγής. Για κάθε δικαιούχο θα δημιουργείται ένας μόνο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων.

Η διαδικασία θα κινείται με αίτηση του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια, υπό την προϋπόθεση ότι το παιδί δεν έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του. Η δημιουργία του λογαριασμού θα γίνεται μέσω ηλεκτρονικής διασύνδεσης των αρμόδιων δημόσιων υπηρεσιών, ενώ η ταυτοποίηση του δικαιούχου θα βασίζεται στον μοναδικό αριθμό φορολογικής ή κοινωνικοασφαλιστικής ταυτοποίησης.

Στον λογαριασμό θα μπορούν να καταβάλλουν χρήματα τόσο οι γονείς όσο και τρίτα φυσικά πρόσωπα. Το συνολικό ανώτατο όριο των ιδιωτικών εισφορών θα ανέρχεται σε 10.000 ευρώ ετησίως ανά λογαριασμό, ανεξάρτητα από τον αριθμό των προσώπων που συνεισφέρουν.

Το σημαντικότερο κίνητρο είναι η συμμετοχή του Δημοσίου, η οποία θα αντιστοιχεί στο 100% της επιλέξιμης ιδιωτικής εισφοράς, με ανώτατο ποσό τα 1.200 ευρώ τον χρόνο.

Έτσι, εάν καταβληθούν 600 ευρώ στον λογαριασμό ενός παιδιού και πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, το Δημόσιο θα προσθέσει άλλα 600 ευρώ. Αντίστοιχα, για ιδιωτική εισφορά 1.200 ευρώ ή μεγαλύτερη, η κρατική συμμετοχή θα περιορίζεται στο ανώτατο ετήσιο όριο των 1.200 ευρώ.

Το όριο της κρατικής ενίσχυσης προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Παράλληλα, η καταβολή της ενίσχυσης θα μπορεί να πραγματοποιείται σε μηνιαία βάση, με ανώτατο ποσό τα 100 ευρώ τον μήνα. Στο τέλος του έτους θα γίνεται εκκαθάριση έως τις 31 Δεκεμβρίου, ώστε να υπολογίζεται η τελική κρατική συμμετοχή βάσει των εισφορών που έχουν πραγματοποιηθεί.

Σε ποια επενδυτικά προϊόντα θα τοποθετούνται τα χρήματα

Ο ΑΕΛΑ θα έχει σαφή επενδυτικό χαρακτήρα. Τα κεφάλαια θα μπορούν να τοποθετούνται σε επιλέξιμα χρηματοπιστωτικά μέσα, μεταξύ των οποίων αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που διαπραγματεύονται σε ρυθμιζόμενες αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Αντίθετα, θα αποκλείονται συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων υψηλού κινδύνου ή αυξημένης πολυπλοκότητας, όπως ορισμένα παράγωγα, κρυπτοστοιχεία και χρηματοπιστωτικά μέσα με μόχλευση. Η προσέγγιση αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της έκθεσης των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις που δεν θεωρούνται κατάλληλες για έναν λογαριασμό με μακροχρόνιο ορίζοντα και δικαιούχο έναν ανήλικο.

Το νομοσχέδιο προβλέπει τέσσερα επενδυτικά προφίλ, τα οποία θα διαφοροποιούνται ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου και τη σύνθεση του χαρτοφυλακίου.

Συντηρητικό προφίλ: Το σύνολο των κεφαλαίων θα επενδύεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος.

Ισορροπημένο προφίλ: Το 70% θα κατευθύνεται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 30% σε μετοχές.

Αναπτυξιακό προφίλ: Το 30% θα τοποθετείται σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος και το 70% σε μετοχές.

Δυναμικό προφίλ: Το σύνολο των επενδυόμενων κεφαλαίων θα μπορεί να τοποθετείται σε μετοχικά προϊόντα.

Η επιλογή θα γίνεται από το πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια. Στην περίπτωση αυτοδιαχείρισης, θα επιτρέπεται αλλαγή επενδυτικού προφίλ έως δύο φορές κατά τη διάρκεια λειτουργίας του λογαριασμού, εφόσον έχουν παρέλθει τουλάχιστον πέντε χρόνια από την προηγούμενη επιλογή.

Εάν δεν δηλωθεί συγκεκριμένη στρατηγική, θα εφαρμόζεται προκαθορισμένη μακροχρόνια συντηρητική επιλογή, η οποία θα προσαρμόζεται όσο το παιδί πλησιάζει στην ενηλικίωση. Για αυτή την επιλογή, το συνολικό ετήσιο κόστος δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της αξίας του ενεργητικού που σχηματίζεται από ιδιωτικές και κρατικές εισφορές.

Παρά τους περιορισμούς και τους κανόνες διασποράς, οι αποδόσεις δεν θα είναι εγγυημένες. Η αξία των επενδύσεων θα εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις διακυμάνσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών, επομένως το τελικό κεφάλαιο μπορεί να διαφέρει ανάλογα με την πορεία των επενδύσεων.

Πότε θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα

Βασική προϋπόθεση του νέου συστήματος είναι η μακροχρόνια διατήρηση των κεφαλαίων. Κατά κανόνα, οι ιδιωτικές εισφορές, η κρατική ενίσχυση και οι επενδυτικές αποδόσεις δεν θα μπορούν να αναληφθούν πριν από τη συμπλήρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιούχου.

Πρόωρη πρόσβαση θα επιτρέπεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις που προβλέπονται στο νομοσχέδιο, όπως ο θάνατος γονέα ή του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα, ο θάνατος του ίδιου του δικαιούχου ή σοβαροί λόγοι υγείας, οι οποίοι θα πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο.

Με τη συμπλήρωση του 18ου έτους, ο δικαιούχος θα αποκτά τον πλήρη έλεγχο του λογαριασμού. Θα μπορεί είτε να αναλάβει τα κεφάλαια είτε να τα μεταφέρει σε καταθετικό ή επενδυτικό λογαριασμό στο όνομά του, έχοντας τη δυνατότητα να συνεχίσει την επενδυτική του δραστηριότητα.

Οι φορολογικές απαλλαγές και η δυνατότητα αλλαγής παρόχου

Το νομοσχέδιο συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα, τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση της ελκυστικότητας του θεσμού για τις οικογένειες.

Οι ιδιωτικές εισφορές έως 10.000 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν θα θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα του ανηλίκου, ενώ η κρατική συμμετοχή θα απαλλάσσεται επίσης από τον φόρο εισοδήματος.

Παράλληλα, προβλέπεται απαλλαγή των εισφορών από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών, καθώς και φορολογική απαλλαγή για τα εισοδήματα που προκύπτουν εντός του λογαριασμού από μερίσματα, τόκους και υπεραξίες μεταβίβασης τίτλων, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του προτεινόμενου πλαισίου.

Επιπλέον, θα παρέχεται η δυνατότητα μεταφοράς του λογαριασμού από έναν πάροχο σε άλλον χωρίς απώλεια των φορολογικών πλεονεκτημάτων. Η διαδικασία προβλέπεται να ολοκληρώνεται εντός δέκα εργάσιμων ημερών, χωρίς επιβολή τέλους μεταφοράς ή ποινής πρόωρης εξόδου.

Τη διαχείριση των λογαριασμών θα μπορούν να αναλαμβάνουν πιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, ασφαλιστικές εταιρείες και άλλοι αδειοδοτημένοι πάροχοι. Οι τελευταίοι θα υποχρεούνται να γνωστοποιούν εκ των προτέρων όλες τις άμεσες και έμμεσες χρεώσεις.

Με τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων επιχειρείται να συνδυαστούν η ιδιωτική αποταμίευση, η κρατική ενίσχυση και η μακροχρόνια επένδυση. Η αποτελεσματικότητα του νέου θεσμού θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από τη συμμετοχή των οικογενειών, το κόστος των διαθέσιμων προϊόντων και τις αποδόσεις των επενδύσεων σε βάθος χρόνου.