Το Ελ Νίνιο μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στην ενέργεια

Το Ελ Νίνιο εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και συνδέεται με σημαντική αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον ανατολικό τροπικό Ειρηνικό.

Παρότι η αρχή του βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την Ευρώπη, οι επιπτώσεις του μπορούν να μεταδοθούν μέσω των παγκόσμιων ατμοσφαιρικών κυκλοφοριών, επηρεάζοντας θερμοκρασίες, βροχοπτώσεις και ανέμους.

Η φετινή εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί μεταξύ Νοεμβρίου και Ιανουαρίου, ακριβώς στην περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εισέρχεται στην υψηλότερη εποχική ζήτηση ενέργειας.

Εάν οι σημερινές εκτιμήσεις επαληθευτούν, οι ισχυρότεροι δυτικοί άνεμοι θα μπορούσαν να ενισχύσουν την παραγωγή αιολικής ενέργειας στη Βόρεια Θάλασσα, τη Γερμανία, τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Σκανδιναβία.

Η Γερμανία στο επίκεντρο

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά αιολικής ενέργειας στην Ευρώπη.

Τα τελευταία χρόνια, περίοδοι παρατεταμένης άπνοιας περιόρισαν σημαντικά την παραγωγή από αιολικά πάρκα, δημιουργώντας το γνωστό πλέον φαινόμενο «Dunkelflaute», δηλαδή ταυτόχρονη απουσία επαρκούς ηλιακής και αιολικής παραγωγής.

Σε τέτοιες συνθήκες, οι εταιρείες ηλεκτρισμού αναγκάζονται να στηρίζονται περισσότερο στις μονάδες φυσικού αερίου, άνθρακα ή στις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εικόνα, ωστόσο, φαίνεται να αλλάζει.

Η συνολική αιολική ισχύς της Γερμανίας έχει πλέον φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, περίπου 82 GW στα μέσα του 2026. Παρά το γεγονός ότι η εγκατεστημένη ισχύς αυξάνεται συνεχώς, η παραγωγή είχε επηρεαστεί από τις δυσμενείς ανεμολογικές συνθήκες των προηγούμενων ετών.

Ήδη, πάντως, υπάρχουν ενδείξεις αντιστροφής. Τον Αύγουστο η γερμανική αιολική παραγωγή ήταν περισσότερο από 30% υψηλότερη από τον μέσο όρο του αντίστοιχου μήνα των δύο προηγούμενων ετών, σύμφωνα με στοιχεία της LSEG.

Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα, οι επιπτώσεις στην αγορά ηλεκτρισμού μπορεί να είναι σημαντικές.

Περισσότερος άνεμος σημαίνει λιγότερο φυσικό αέριο

Η αιολική ενέργεια αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής στη Γερμανία, καλύπτοντας περίπου το 28% της ηλεκτρικής ενέργειας που προμηθεύουν οι εταιρείες κοινής ωφέλειας.

Ακολουθούν ο άνθρακας με περίπου 20% και το φυσικό αέριο με περίπου 16%.

Όταν αυξάνεται η παραγωγή από τα αιολικά, οι συμβατικές μονάδες περιορίζουν τη λειτουργία τους. Στην τρέχουσα συγκυρία, μάλιστα, οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου ενισχύουν το οικονομικό κίνητρο των εταιρειών να περιορίσουν τη χρήση μονάδων αερίου όταν υπάρχει διαθέσιμη παραγωγή από ΑΠΕ.

Για την ευρωπαϊκή αγορά αυτό σημαίνει κάτι περισσότερο από μια απλή αλλαγή στο ενεργειακό μείγμα.

Μικρότερη κατανάλωση φυσικού αερίου σημαίνει μικρότερες αναλήψεις από τις αποθήκες, λιγότερες ανάγκες για εισαγωγές LNG και περιορισμό του ανταγωνισμού για διαθέσιμα φορτία στην παγκόσμια αγορά.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις διεθνείς εξελίξεις του LNG, η εξέλιξη αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικό «μαξιλάρι».

Το δεύτερο όπλο είναι η θερμοκρασία

Το αιολικό δυναμικό αποτελεί μόνο τη μία πλευρά της εικόνας.

Εξίσου σημαντικές είναι οι προβλέψεις για τις θερμοκρασίες.

Ισχυρά επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν ιστορικά συνδεθεί με ηπιότερους χειμώνες σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης, καθώς μπορούν να επηρεάσουν τη Βορειοατλαντική Ταλάντωση και την κυκλοφορία των ατμοσφαιρικών μαζών.

Οι τρέχουσες εκτιμήσεις δείχνουν ότι σημαντικό τμήμα της ηπειρωτικής Ευρώπης και της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας μπορεί να καταγράψει θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα κατά τον χειμώνα 2026-2027.

Το ενδεχόμενο ψυχρότερων συνθηκών παραμένει κυρίως στη Σκανδιναβία και στη βόρεια και κεντρική Ρωσία.

Για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, η διαφορά μεταξύ ενός ιδιαίτερα ψυχρού και ενός ήπιου χειμώνα είναι τεράστια. Η ζήτηση για θέρμανση μπορεί να μεταβληθεί αισθητά, επηρεάζοντας άμεσα τόσο τις αποθήκες όσο και τις ανάγκες εισαγωγών.

Το ενεργειακό «δίδυμο» που χρειάζεται η Ευρώπη

Ένας ήπιος χειμώνας σε συνδυασμό με ισχυρούς ανέμους θα αποτελούσε το ιδανικό σενάριο για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Η Ευρώπη θα χρειάζεται λιγότερο φυσικό αέριο για θέρμανση και ταυτόχρονα θα παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικά πάρκα. Το αποτέλεσμα θα ήταν διπλό: χαμηλότερη ζήτηση φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή και χαμηλότερη ζήτηση για θέρμανση.

Αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τις αποσύρσεις από τις αποθήκες κατά τους κρίσιμους χειμερινούς μήνες και να μειώσει την ανάγκη για πρόσθετες αγορές LNG.

Για τις εταιρείες ηλεκτρισμού, παράλληλα, ένας τέτοιος συνδυασμός θα μπορούσε να βελτιώσει το ενεργειακό μείγμα και να περιορίσει την έκθεση στο ακριβότερο φυσικό αέριο.

Η πρόβλεψη παραμένει το μεγάλο «αλλά»

Υπάρχει, ωστόσο, ένας σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας: ο καιρός δεν προβλέπεται με ακρίβεια πολλών μηνών.

Οι σημερινές εκτιμήσεις μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά όσο πλησιάζει ο χειμώνας. Επομένως, το Ελ Νίνιο δεν αποτελεί εγγύηση για χαμηλότερη κατανάλωση φυσικού αερίου ούτε για αποκλιμάκωση των τιμών.

Εάν όμως οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό ενεργειακό σενάριο: περισσότερος άνεμος, υψηλότερη παραγωγή ΑΠΕ, ηπιότερες θερμοκρασίες και μικρότερη κατανάλωση φυσικού αερίου.

Σε μια αγορά όπου οι γεωπολιτικές εξελίξεις έχουν καταστήσει την ενεργειακή ασφάλεια βασικό παράγοντα για τις τιμές, η «βοήθεια» από τον Ειρηνικό θα μπορούσε τελικά να αποδειχθεί πολύτιμη για την Ευρώπη.