Η Marine Le Pen, από τον ακροδεξιό Εθνικό Συναγερμό (Rassemblement National), υπόσχεται να μειώσει το νόμιμο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης και να περιορίσει τον ΦΠΑ στα τρόφιμα και τα ενεργειακά προϊόντα. Και τα δύο μέτρα θα επιδείνωναν περαιτέρω τα προβλήματα του γαλλικού χρέους.

Ο αριστερός αντίπαλός της, Jean-Luc Mélenchon, πιθανότατα θα υιοθετούσε όλες τις προεκλογικές υποσχέσεις της Le Pen, ενώ έχει προτείνει ακόμη και τη διαγραφή του 18% του γαλλικού χρέους, το οποίο, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται στην κατοχή της Τράπεζας της Γαλλίας. Τέτοιου είδους εξαγγελίες προκαλούν έντονη ανησυχία στους κατόχους γαλλικών ομολόγων.

Μελέτη που ανατέθηκε από το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών εκτιμά ότι, εάν συνεχιστεί η σημερινή πολιτική, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα αυξηθεί από το 5,4% του ΑΕΠ σήμερα σε περίπου 7% έως το 2030. Μια ακόμη πιο απερίσκεπτη δημοσιονομική πολιτική από την επόμενη γαλλική κυβέρνηση θα επιδείνωνε σημαντικά την κατάσταση.

Το ίδιο θα συνέβαινε και σε περίπτωση οικονομικής ύφεσης, ένα σενάριο που γίνεται ολοένα και πιο πιθανό, σε μια περίοδο κατά την οποία η ήδη δυσκίνητη γαλλική οικονομία δέχεται αλλεπάλληλα πλήγματα. Οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράν και της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ενώ η Γαλλία, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, κατακλύζεται από κινεζικές εισαγωγές. Την ίδια στιγμή, η εσωτερική κοινωνική αναταραχή υπονομεύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και το κόστος δανεισμού αυξάνεται.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η σημερινή μαζική ρευστοποίηση γαλλικών κρατικών ομολόγων δεν θα πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Από τις αρχές του έτους, η απόδοση του δεκαετούς γαλλικού ομολόγου έχει αυξηθεί από το 3,2% σε πάνω από 5%. Η διαφορά απόδοσης έναντι των αντίστοιχων γερμανικών ομολόγων (Bunds) έχει πλέον φτάσει τις 165 μονάδες βάσης, επίπεδο που δεν είχε καταγραφεί ούτε κατά τη διάρκεια της κρίσης κρατικού χρέους του 2010.

Εάν η Γαλλία πρόκειται να αποφύγει μια στάση πληρωμών, η ΕΚΤ θα πρέπει να αγοράσει μεγάλες ποσότητες κρατικών ομολόγων της χώρας, και μάλιστα σύντομα.

Τα καλά νέα είναι ότι η ΕΚΤ διαθέτει σήμερα περισσότερα εργαλεία για να διασώσει τη Γαλλία σε σχέση με το 2010. Θεωρητικά, μπορεί να χρησιμοποιήσει το Μέσο Προστασίας της Μετάδοσης (Transmission Protection Instrument – TPI), αγοράζοντας απεριόριστες ποσότητες γαλλικών κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά.

Τα κακά νέα είναι ότι η ενεργοποίηση αυτού του εργαλείου υπόκειται σε τέσσερα κριτήρια, τα οποία η Γαλλία σήμερα δεν πληροί: η χώρα που θα επωφεληθεί δεν θα πρέπει να βρίσκεται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν θα πρέπει να εμφανίζει σοβαρές μακροοικονομικές ανισορροπίες, η δημοσιονομική της θέση θα πρέπει να είναι βιώσιμη και η μακροοικονομική πολιτική της να θεωρείται συνετή.

Η ΕΚΤ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια δύσκολη επιλογή. Μπορεί να τηρήσει αυστηρά τους κανόνες και να αρνηθεί να διασώσει τη Γαλλία, έως ότου η γαλλική κυβέρνηση δεσμευτεί σε ένα αξιόπιστο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής που θα αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους.

Μια τέτοια στάση θα μπορούσε να ενισχύσει την αξιοπιστία της ΕΚΤ, αλλά θα ενείχε τον κίνδυνο μιας γενικευμένης κρίσης στην αγορά ομολόγων και θα επανέφερε στο προσκήνιο το ενδεχόμενο γαλλικής χρεοκοπίας ενόψει των προεδρικών εκλογών. Μια τέτοια κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποσύνθεση της Ευρωζώνης, με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις και στην υπόλοιπη παγκόσμια οικονομία.

Εναλλακτικά, η ΕΚΤ θα μπορούσε να χαλαρώσει τους κανόνες της και, επαναλαμβάνοντας ουσιαστικά τη δέσμευση που είχε αναλάβει το 2012 ο τότε πρόεδρός της, Mario Draghi, να καταστήσει σαφές ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη εκτίναξη των αποδόσεων των γαλλικών κρατικών ομολόγων.

Μια τέτοια απόφαση θα έπληττε την αξιοπιστία της ΕΚΤ και θα περιέπλεκε την προσπάθειά της να πετύχει τον στόχο για τον πληθωρισμό. Ωστόσο, θα απάλλασσε την Ευρώπη και την παγκόσμια οικονομία από μια νέα, ακόμη πιο επώδυνη κρίση δημόσιου χρέους στην Ευρώπη και, ενδεχομένως, από μια διάλυση της Ευρωζώνης.

Εάν η ΕΚΤ αποφασίσει τελικά να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, θα πρέπει να ελπίζουμε ότι ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας θα διαθέτει ισχυρή πολιτική εντολή για να βάλει σε τάξη τα δημόσια οικονομικά της χώρας. Ο χρόνος, όμως, εξαντλείται. Για χάρη της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας οικονομίας, η παρέμβαση της ΕΚΤ για τη διάσωση της Γαλλίας πρέπει να προηγηθεί.

Ο Desmond Lachman είναι ανώτερος ερευνητής στο American Enterprise Institute. Έχει διατελέσει αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης και Επανεξέτασης Πολιτικής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και επικεφαλής στρατηγικής για τις αναδυόμενες αγορές στη Salomon Smith Barney.

Πηγή: Project Syndicate