Πώς λειτουργούν τα μοχλευμένα ETFs

Τα μοχλευμένα ETFs χρησιμοποιούν παράγωγα προϊόντα, όπως συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) και συμφωνίες ανταλλαγής (swaps), ώστε να πολλαπλασιάζουν την ημερήσια απόδοση ενός υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου.

Συνήθως προσφέρουν διπλάσια ή τριπλάσια απόδοση της ημερήσιας κίνησης μιας μετοχής ή ενός δείκτη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η μόχλευση φτάνει ακόμη και τις πέντε φορές.

Αυτό σημαίνει ότι εάν μια μετοχή αυξηθεί κατά 1% σε μία ημέρα, ένα ETF με μόχλευση 3x μπορεί να επιδιώξει απόδοση περίπου 3%. Αντίστοιχα, όμως, μια πτώση 1% μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια περίπου 3%.

Το πρόβλημα εντοπίζεται στον καθημερινό επανακαθορισμό των θέσεων (daily rebalancing).

Όταν η μετοχή ανεβαίνει, το ETF υποχρεώνεται να αγοράζει επιπλέον μετοχές και παράγωγα για να διατηρεί τη μόχλευσή του. Όταν η μετοχή πέφτει, πρέπει να πουλάει.

Αυτό δημιουργεί έναν μηχανισμό θετικής ανάδρασης, όπου οι ίδιες οι κινήσεις των ETFs μπορούν να ενισχύουν τόσο τις ανοδικές όσο και τις καθοδικές διακυμάνσεις.

Η έκρηξη σε Samsung και SK Hynix

Η μεγαλύτερη ανησυχία αυτή τη στιγμή προέρχεται από τη Νότια Κορέα, όπου τα μοχλευμένα ETFs που συνδέονται με τις μεγάλες εταιρείες ημιαγωγών έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα της αγοράς.

Τα προϊόντα αυτά έχουν γίνει ιδιαίτερα δημοφιλή στους επενδυτές που θέλουν να στοιχηματίσουν στην άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και της ζήτησης για μνήμες υψηλών επιδόσεων.

Τα ETFs που παρακολουθούν εταιρείες όπως η Samsung Electronics και η SK Hynix έχουν προσελκύσει τεράστιες εισροές.

Ιδιαίτερα το ETF διπλής μόχλευσης της SK Hynix που διαπραγματεύεται στο Χονγκ Κονγκ έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο παγκοσμίως προϊόν αυτού του τύπου, με ενεργητικό περίπου 51,8 δισ. δολάρια Χονγκ Κονγκ, δηλαδή περίπου 6,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ.

Τα κεφάλαιά του έχουν αυξηθεί κατά περίπου 20 φορές από την αρχή του έτους.

Ένας φαύλος κύκλος που ενισχύει τη μεταβλητότητα

Η μεγάλη συγκέντρωση κεφαλαίων σε αυτά τα προϊόντα δημιουργεί έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο μηχανισμό.

Η SK Hynix και η Samsung αποτελούν δύο από τις μεγαλύτερες εταιρείες της Νότιας Κορέας, με συνολική κεφαλαιοποίηση που ανέρχεται σε επίπεδα τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ του δείκτη KOSPI, ενώ σε ορισμένες ημέρες αντιστοιχούν σε πάνω από το 80% του συνολικού όγκου συναλλαγών του δείκτη.

«Δημιουργείται ένας εξαιρετικός κύκλος ανάδρασης που οδηγεί σε αυξημένη μεταβλητότητα στον κλάδο των ημιαγωγών», δήλωσε ο Michael Green, επικεφαλής στρατηγικής της Simplify Asset Management.

Οι καθημερινές αγορές και πωλήσεις που απαιτούνται για την αναπροσαρμογή των ETFs μπορούν να προκαλέσουν απότομες κινήσεις στις τιμές, όχι μόνο των συγκεκριμένων μετοχών αλλά και ολόκληρης της αγοράς.

Ο δείκτης μεταβλητότητας του KOSPI εκτοξεύθηκε πρόσφατα σε επίπεδα κοντά στο 90, έχοντας προηγουμένως αγγίξει ιστορικό υψηλό σχεδόν 98, έναντι μόλις 28,85 στο τέλος του 2025.

Η αυξανόμενη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών

Οι διαχειριστές των προϊόντων υποστηρίζουν ότι τα μοχλευμένα ETFs απευθύνονται κυρίως σε επαγγελματίες traders και έμπειρους επενδυτές.

Πολλά από αυτά τα προϊόντα περιλαμβάνουν προειδοποιήσεις ότι δεν είναι κατάλληλα για επενδυτές που επιδιώκουν μακροχρόνια κατοχή.

Ο λόγος είναι ότι η καθημερινή αναπροσαρμογή και το κόστος διατήρησης της μόχλευσης μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική απόκλιση από την απόδοση της αρχικής επένδυσης με την πάροδο του χρόνου.

Παρά τις προειδοποιήσεις, ωστόσο, πολλοί ιδιώτες επενδυτές έχουν εισέλθει μαζικά στην αγορά, κυνηγώντας υψηλές αποδόσεις, ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.

Οι αρχές αρχίζουν να παρεμβαίνουν

Η ταχύτατη ανάπτυξη αυτών των προϊόντων έχει προκαλέσει την αντίδραση των εποπτικών αρχών.

Η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών της Νότιας Κορέας ανακοίνωσε νέα μέτρα για τα μονομετοχικά μοχλευμένα ETFs, μεταξύ των οποίων η απαγόρευση προωθητικών ενεργειών και η σύσταση να αποφεύγονται νέες εκδόσεις αντίστοιχων προϊόντων.

Παράλληλα, η Υπηρεσία Χρηματοπιστωτικής Εποπτείας της χώρας παραδέχθηκε ότι οι εγκρίσεις ορισμένων από αυτά τα ETFs είχαν προχωρήσει βιαστικά, στο πλαίσιο προσπάθειας προσέλκυσης ιδιωτών επενδυτών πίσω στις εγχώριες αγορές.

Το μεγαλύτερο στοίχημα της εποχής της AI

Η άνοδος των μοχλευμένων ETFs αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η επενδυτική ζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργήσει νέες δυναμικές στις αγορές.

Από τη μία πλευρά, τα προϊόντα αυτά προσφέρουν στους επενδυτές τη δυνατότητα για υψηλές αποδόσεις και εύκολη πρόσβαση σε συγκεκριμένες επενδυτικές θεματικές.

Από την άλλη, η υπερβολική συγκέντρωση κεφαλαίων και οι μηχανιστικές αγορές και πωλήσεις μπορούν να ενισχύσουν απότομα τις κινήσεις της αγοράς, δημιουργώντας κινδύνους που θυμίζουν προηγούμενες περιόδους έντονης κερδοσκοπίας.

Η περίπτωση της Νότιας Κορέας δείχνει ότι η νέα εποχή της τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορά μόνο την τεχνολογική πρόοδο, αλλά και τη μεταμόρφωση της ίδιας της λειτουργίας των χρηματιστηρίων.