Οι οικονομολόγοι έχουν απαντήσει στις ανησυχίες της κυβέρνησης Τραμπ για τις γραμμές ανταλλαγής (swap lines) της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ με ξένες κεντρικές τράπεζες υποστηρίζοντας ότι αυτές αποτελούν χαρακτηριστικό και όχι πρόβλημα του καθεστώτος του δολαρίου, το οποίο απαιτεί από τις ΗΠΑ να παρέχουν δολάρια όταν χρειάζεται. Έχουν επίσης επισημάνει ότι, παρότι τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών μπορεί να συνδέονται με ένα ισχυρό δολάριο, οι ΗΠΑ είχαν μεγάλα εμπορικά ελλείμματα—και αντίστοιχες ανησυχίες—ακόμη και όταν το νόμισμα δεν ήταν ιδιαίτερα ισχυρό.

Αντίθετα, οι οικονομολόγοι δίνουν έμφαση στο «υπερβολικό προνόμιο» του δολαρίου, συμπεριλαμβανομένου του χαμηλότερου κόστους δανεισμού και της δυνατότητας επιβολής οικονομικών κυρώσεων σε γεωπολιτικούς αντιπάλους. Επιπλέον, αντιτείνουν ότι οι δασμοί δεν αποτελούν αποτελεσματική απάντηση στην επίδραση του δολαρίου στις αμερικανικές εξαγωγές, επειδή αυξάνουν το κόστος της εγχώριας μεταποίησης (περίπου το μισό των εισαγωγών των ΗΠΑ αφορά ενδιάμεσα αγαθά) και δεν μειώνουν τις μακροοικονομικές ανισορροπίες που οδηγούν στο συνολικό εμπορικό έλλειμμα.

Αυτά τα επιχειρήματα είναι σωστά, αλλά ελλιπή. Στην πραγματικότητα, οι ανησυχίες του Τραμπ αντανακλούν ένα κρίσιμο ζήτημα πολιτικής οικονομίας: τις αναδιανεμητικές επιπτώσεις της κυριαρχίας του δολαρίου.

Για να κατανοήσει κανείς γιατί, ας εξετάσει τη θητεία του Ρόμπερτ Ε. Ρούμπιν ως Υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ στην κυβέρνηση Κλίντον. Το σύνθημά του ήταν ότι «ένα ισχυρό δολάριο είναι καλό για την Αμερική». Θα μπορούσε να αναφέρεται στα χαρακτηριστικά της οικονομίας των ΗΠΑ που στηρίζουν το καθεστώς του δολαρίου, όπως η θεσμική και πολιτική σταθερότητα και οι βαθιές χρηματοπιστωτικές αγορές. Όποια κι αν ήταν η ακριβής έννοια, η στάση του αντανακλούσε την κυρίαρχη άποψη στη Wall Street, η οποία επωφελούνταν από το ισχυρότερο δολάριο που συνεπάγεται το καθεστώς αποθεματικού νομίσματος.

Όμως, παρά τα οφέλη που αποκομίζουν οι χρηματοοικονομικοί κλάδοι και οι καταναλωτές, ένα ισχυρότερο δολάριο δυσκολεύει τη βιομηχανία των ΗΠΑ να ανταγωνιστεί διεθνώς, εις βάρος της βιομηχανικής απασχόλησης, των εισοδημάτων και των τοπικών κοινωνιών. Η θέση του Τραμπ θυμίζει έτσι την πολιτική διαμάχη του 1925 στο Ηνωμένο Βασίλειο για την επιστροφή της στερλίνας στην προπολεμική ισοτιμία της με τον χρυσό. Παρότι υποστήριζε τα χρηματοπιστωτικά συμφέροντα και μια ισχυρότερη λίρα, ο τότε Υπουργός Οικονομικών Ουίνστον Τσόρτσιλ είχε πει: «Θα προτιμούσα να δω τα χρηματοοικονομικά λιγότερο υπερήφανα και τη βιομηχανία περισσότερο ικανοποιημένη».

Η οικονομική ατζέντα του Τραμπ αναγνωρίζει τις αρνητικές επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογικής προόδου σε ορισμένα τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας, σε αντίθεση με την έμφαση των οικονομολόγων στους μέσους όρους και τα συνολικά οφέλη. Όμως ο Τραμπ παραβλέπει μια απλή διαπίστωση: υπάρχουν περισσότερα—και καλύτερα—εργαλεία για τη στήριξη της αμερικανικής βιομηχανίας και των εργαζομένων που έχουν μείνει πίσω, πέρα από την αποδυνάμωση του δολαρίου.

Καταρχάς, η κυβέρνηση μπορεί να στηρίξει έναν ισχυρό βιομηχανικό τομέα αυξάνοντας τη δημόσια χρηματοδότηση για βασική έρευνα, που προωθεί την τεχνολογική πρόοδο, καθώς και ένα δίκτυο εφαρμοσμένων ερευνητικών κέντρων για τη διάχυση των βιομηχανικών καινοτομιών. Η απλοποίηση των κανονιστικών διαδικασιών για την κατασκευή υποδομών και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας θα είναι επίσης κρίσιμη.

Δεύτερον, για να βοηθηθούν οι εργαζόμενοι να αποκτήσουν νέες δεξιότητες, η κυβέρνηση θα μπορούσε να κατευθύνει περισσότερους πόρους στα κοινοτικά κολέγια, ενώ μια σημαντικά διευρυμένη Πίστωση Φόρου Εισοδήματος από Εργασία (Earned Income Tax Credit) θα αύξανε τα κίνητρα για εργασία. Τέλος, πιο στοχευμένη ενίσχυση σε επίπεδο περιοχών θα μπορούσε να βοηθήσει περιοχές που πλήττονται έντονα από την παγκοσμιοποίηση και την τεχνολογική αλλαγή.

Εστιάζοντας στα προβλήματα που συνδέονται με ένα ισχυρό δολάριο, ο Τραμπ και οι οικονομικοί του σύμβουλοι έθεσαν ένα παλιό ερώτημα με νέο τρόπο. Το λάθος τους είναι ότι επιμένουν να το απαντούν με το λάθος εργαλείο. Η αποδυνάμωση του δολαρίου—συμπεριλαμβανομένης της διάβρωσης της προβλεψιμότητας της πολιτικής και των θεσμών που στηρίζουν την ηγεμονία του—θα επιδεινώσει τις πιέσεις στο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν πολλοί Αμερικανοί και θα βλάψει τη δημοσιονομική θέση της χώρας. Το ερώτημα τώρα είναι αν η κυβέρνηση θα αναγνωρίσει εγκαίρως την ανάγκη για μια αλλαγή πορείας πριν επηρεαστούν οι ενδιάμεσες εκλογές.

Γκλεν Χάμπαρντ, πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων των ΗΠΑ υπό τον πρόεδρο Τζορτζ Γ. Μπους, Καθηγητής Οικονομικών και Χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Πηγή: Project Syndicate