Η κυκλική χρηματοδότηση και οι προειδοποιήσεις για τη φούσκα

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά της σημερινής επενδυτικής έκρηξης είναι η έκταση της αλληλεξάρτησης μεταξύ των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με στοιχεία που έχει επισημάνει η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), σχεδόν το 29% των επενδυτικών συναλλαγών των εταιρειών του κλάδου αφορά άλλες επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, πάνω από το 50% των επενδύσεων που δέχονται οι εταιρείες αυτές προέρχεται από άλλες εταιρείες του ίδιου οικοσυστήματος.

Η πρακτική αυτή δημιουργεί έναν κύκλο χρηματοδότησης στον οποίο η ανάπτυξη μιας επιχείρησης εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις επενδύσεις και τις δεσμεύσεις άλλων εταιρειών του κλάδου. Όσο οι κεφαλαιακές ροές συνεχίζονται, το μοντέλο μπορεί να συντηρεί την εντύπωση ισχυρής ανάπτυξης. Σε περίπτωση όμως που περιοριστεί η διαθέσιμη χρηματοδότηση ή αμφισβητηθεί η δυνατότητα υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων, οι αλληλεξαρτήσεις αυτές ενδέχεται να μετατραπούν σε μηχανισμό μετάδοσης της κρίσης.

Το συγκεκριμένο πρόβλημα δεν είναι καινούργιο στις προειδοποιήσεις των επενδυτών. Εκείνο που παρέμενε ασαφές ήταν ποιος παράγοντας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την έναρξη μιας ευρύτερης διόρθωσης. Οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ και, ειδικότερα, η αυξανόμενη αντίδραση των τοπικών κοινωνιών στην κατασκευή μεγάλων κέντρων δεδομένων ενδέχεται να αποτελέσουν έναν τέτοιο παράγοντα.

Οι ενδιάμεσες εκλογές και η αντίδραση των αγορών

Η αρχική αντίδραση των διεθνών αγορών στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ήταν θετική. Η επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο και σε πολιτειακές θέσεις εκλήφθηκε από τους επενδυτές ως εξέλιξη που θα μπορούσε να ενισχύσει τους θεσμικούς ελέγχους απέναντι στην εκτελεστική εξουσία και να περιορίσει την πολιτική αβεβαιότητα.

Στην αισιοδοξία συνέβαλαν επίσης οι προσδοκίες για πιθανή αποκλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν. Οι αγορές εκτίμησαν ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιέσεις για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία είχε οδηγήσει το πετρέλαιο έως τα 118 δολάρια το βαρέλι στα τέλη του προηγούμενου μήνα. Στη συνέχεια, η τιμή υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος και οι επιπτώσεις του στον πληθωρισμό και στο κόστος διαβίωσης είχαν αναδειχθεί σε σημαντικό πολιτικό ζήτημα.

Ωστόσο, το θετικό κλίμα στις αγορές αποδείχθηκε βραχύβιο. Η αρθρογράφος των Financial Times επισημαίνει ότι οι εκλογές ανέδειξαν και μια δεύτερη σημαντική τάση: την αυξανόμενη αντίδραση των Αμερικανών πολιτών στην ανεξέλεγκτη επέκταση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα τεράστια κέντρα δεδομένων, τα οποία απαιτούν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, επιβαρύνοντας τις τοπικές υποδομές και προκαλώντας αντιδράσεις στις περιοχές όπου σχεδιάζεται η κατασκευή τους.

Αντίδραση στα κέντρα δεδομένων και αυστηρότεροι κανόνες

Σε αρκετές πολιτείες, οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να τοποθετηθούν μέσω τοπικών ψηφοφοριών σχετικά με την αναστολή ή τον περιορισμό της ανάπτυξης νέων κέντρων δεδομένων. Σύμφωνα με τη Μάρτιν, το αποτέλεσμα ανέδειξε την έντονη δυσαρέσκεια απέναντι στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και στα σχέδιά τους για επέκταση των ενεργοβόρων υποδομών.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί την προοπτική ενός αυστηρότερου ρυθμιστικού και αδειοδοτικού πλαισίου για έναν κλάδο που έχει αποκτήσει τεράστια βαρύτητα τόσο στην αμερικανική οικονομία όσο και στις διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές.

Ο Frank Flight, στρατηγικός αναλυτής της Citadel Securities, εκτιμά ότι ορισμένα από τα επενδυτικά σχέδια θα μπορούσαν θεωρητικά να μεταφερθούν από πολιτείες που αντιδρούν στην κατασκευή κέντρων δεδομένων σε άλλες που είναι περισσότερο δεκτικές.

Ωστόσο, μια τέτοια μετακίνηση δεν είναι ούτε άμεση ούτε χωρίς κόστος. Η εξεύρεση νέων τοποθεσιών, η εξασφάλιση επαρκούς ηλεκτρικής ενέργειας και η έκδοση των απαραίτητων αδειών απαιτούν χρόνο. Για έργα που έχουν ήδη χρηματοδοτηθεί με μεγάλα ποσά δανεισμού, οι καθυστερήσεις αυτές μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα επιβαρυντικές.

Ο Flight εκτιμά ότι η αναπροσαρμογή των σχεδίων θα μπορούσε να περιορίσει βραχυπρόθεσμα τον ρυθμό ανάπτυξης των επενδύσεων και την πρόσθετη πληθωριστική πίεση που δημιουργούν οι κατασκευές και η ζήτηση για ενέργεια και άλλους πόρους. Αντίθετα, θεωρεί ότι η επίδραση στις συνολικές σωρευτικές επενδύσεις και στις μακροπρόθεσμες χρηματοδοτικές ανάγκες θα μπορούσε να είναι μικρότερη.

Nasdaq: Η μεγαλύτερη ημερήσια πτώση των τελευταίων 19 μηνών

Οι ανησυχίες για το επενδυτικό μοντέλο της τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στις χρηματιστηριακές αποδόσεις. Την Πέμπτη, ο Nasdaq Composite υποχώρησε κατά 5%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση των τελευταίων 19 μηνών.

Οι εταιρείες με διαφοροποιημένες τεχνολογικές δραστηριότητες και εκείνες που έχουν ήδη εξασφαλίσει χωρητικότητα σε κέντρα δεδομένων εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από την ανάπτυξη υποδομών και προϊόντων τεχνητής νοημοσύνης δέχονται πολύ ισχυρότερες πιέσεις.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της CoreWeave, οι μετοχές της οποίας υποχώρησαν κατά 10% μόνο την Πέμπτη, ενώ η συνολική πτώση από το υψηλό του Μαΐου έχει φθάσει το 70%.

Ακόμη μεγαλύτερες απώλειες σημείωσαν εταιρείες του κλάδου των ημιαγωγών. Η Sandisk υποχώρησε κατά 22% στη συνεδρίαση της Πέμπτης, ενώ η Micron κατέγραψε πτώση 17%.

Οι συγκεκριμένες κινήσεις δείχνουν πόσο ευάλωτες μπορεί να αποδειχθούν οι μετοχές που έχουν ενσωματώσει στις αποτιμήσεις τους εξαιρετικά υψηλές προσδοκίες για τη μελλοντική ζήτηση υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Trevor Greetham, επικεφαλής του τμήματος επενδύσεων πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων της Royal London Asset Management, παρομοιάζει τον κλάδο με καρχαρία που πρέπει να βρίσκεται διαρκώς σε κίνηση για να επιβιώσει. Με άλλα λόγια, οι αποτιμήσεις είναι τόσο απαιτητικές ώστε οι εταιρείες πρέπει να συνεχίζουν να εμφανίζουν εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης και να προσελκύουν νέα κεφάλαια, προκειμένου να δικαιολογούν τις χρηματιστηριακές τους αξίες.

Το σενάριο μιας πραγματικής κατάρρευσης

Πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, ο Dario Perkins της ερευνητικής εταιρείας TS Lombard είχε επιχειρήσει να περιγράψει τις πιθανές συνέπειες μιας σοβαρής κρίσης στον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με το δυσμενέστερο σενάριο που παρουσίασε, μια πραγματική κατάρρευση θα μπορούσε να προκαλέσει πτώση τουλάχιστον 30% στις αμερικανικές μετοχές και να οδηγήσει σε πιστωτικές ζημίες έως και 200 δισ. δολαρίων. Το ενδεχόμενο αυτό θα μπορούσε να συνοδευτεί από κύμα αθετήσεων υποχρεώσεων που συνδέονται με τον τεχνολογικό τομέα.

Ο Perkins χαρακτηρίζει μάλιστα τις εκτιμήσεις αυτές συντηρητικές, καθώς μια τέτοια διόρθωση θα επανέφερε τη συμμετοχή της τεχνολογίας στη συνολική κεφαλαιοποίηση της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς στα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την εμφάνιση του ChatGPT.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα κρατικά ομόλογα και οι μετοχές εκτός ΗΠΑ θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικές επενδυτικές επιλογές και καταφύγια για κεφάλαια που θα απομακρύνονταν από τις αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές.

Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα έχουν ήδη καταγράψει άνοδο, ένδειξη ότι ένα μέρος των επενδυτών αναζητά μεγαλύτερη ασφάλεια.

Η αποκλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν θα μπορούσε να προσφέρει στις αγορές μια ευκαιρία σταθεροποίησης, περιορίζοντας την ενεργειακή αβεβαιότητα και τις πληθωριστικές πιέσεις. Δεν αντιμετωπίζει, όμως, τις βαθύτερες ανησυχίες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Το βασικό πρόβλημα παραμένει η απόσταση ανάμεσα στις τεράστιες επενδύσεις, στις αποτιμήσεις που έχουν διαμορφωθεί και στα πραγματικά έσοδα που θα πρέπει να δημιουργηθούν για να τις δικαιολογήσουν. Η τεχνολογία μπορεί να αποδειχθεί τόσο μετασχηματιστική όσο υπόσχεται, αλλά αυτό δεν αποκλείει το ενδεχόμενο οι σημερινές επενδυτικές προσδοκίες να έχουν φθάσει σε επίπεδα που δεν μπορούν να διατηρηθούν. Και, όπως επισημαίνει η Κέιτι Μάρτιν, ο κίνδυνος είναι κάποια στιγμή η προειδοποίηση για τη φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης να πάψει να αποτελεί απλώς ένα θεωρητικό σενάριο.