Η κατανάλωση ήταν ο κρυφός κινητήρας της ανάπτυξης

Τα τελευταία χρόνια, η ανθεκτικότητα του Αμερικανού καταναλωτή αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους η οικονομία απέφυγε μια πιο έντονη επιβράδυνση.

Παρά τις υψηλές τιμές και το αυξημένο κόστος δανεισμού, τα νοικοκυριά συνέχισαν να καταναλώνουν, στηρίζοντας την οικονομική δραστηριότητα και αντισταθμίζοντας σε σημαντικό βαθμό τις πιέσεις από άλλους τομείς.

Η εικόνα αυτή όμως μπορεί να αλλάξει στο δεύτερο μισό του έτους.

Ένας από τους λόγους είναι ότι εξασθενεί η ώθηση από τις μεγαλύτερες φορολογικές επιστροφές, οι οποίες ενίσχυσαν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και κατ’ επέκταση τις καταναλωτικές δαπάνες.

Όσο αυτή η προσωρινή στήριξη υποχωρεί, η κατανάλωση θα πρέπει να στηριχθεί περισσότερο στο πραγματικό εισόδημα και στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Το δεύτερο πλήγμα: ακριβότερη ενέργεια και τρόφιμα

Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν έναν νέο κίνδυνο για τον Αμερικανό καταναλωτή.

Η παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει αναστάτωση στις αγορές ενέργειας και εμπορευμάτων, αυξάνοντας το κόστος του πετρελαίου, του ντίζελ και μιας σειράς αγροτικών προϊόντων.

Το αποτέλεσμα είναι πιθανό να φανεί με μεγαλύτερη ένταση τους επόμενους μήνες στις τιμές της βενζίνης και στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την οικονομία των ΗΠΑ, καθώς οι υψηλότερες τιμές στα βασικά αγαθά λειτουργούν σαν ένας άτυπος φόρος στα νοικοκυριά: περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα και αφήνουν λιγότερα χρήματα για άλλες καταναλωτικές δαπάνες.

Το τελευταίο διάστημα η διαφορά μεταξύ γενικού και δομικού πληθωρισμού είχε περιοριστεί, ένδειξη ότι ορισμένες από τις προηγούμενες πιέσεις στις τιμές ενέργειας και τροφίμων είχαν αρχίσει να υποχωρούν.

Η νέα άνοδος όμως στις τιμές του ντίζελ και των αγροτικών εμπορευμάτων δημιουργεί τον κίνδυνο η τάση αυτή να αντιστραφεί.

Τα ακίνητα δείχνουν ήδη σημάδια κόπωσης

Ένας ακόμη παράγοντας πίεσης για την αμερικανική οικονομία είναι η αγορά κατοικίας.

Τα στεγαστικά επιτόκια έχουν πλέον ξεπεράσει το 7%, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και αυξάνοντας σημαντικά το κόστος χρηματοδότησης για όσους θέλουν να αγοράσουν σπίτι.

Οι πωλήσεις κατοικιών είχαν αρχίσει να επιβραδύνονται ακόμη και πριν από την τελευταία άνοδο των στεγαστικών επιτοκίων.

Η αδυναμία της αγοράς κατοικίας όμως δεν περιορίζεται στις ίδιες τις πωλήσεις ακινήτων. Έχει άμεσες επιπτώσεις σε μια ολόκληρη αλυσίδα καταναλωτικών δαπανών.

Όταν λιγότεροι Αμερικανοί αγοράζουν ή αλλάζουν κατοικία, περιορίζονται αντίστοιχα οι αγορές επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών, ειδών οικιακού εξοπλισμού, χαλιών και άλλων προϊόντων που συνδέονται με τη μετακόμιση και την ανακαίνιση.

Έτσι, η αδυναμία στην αγορά κατοικίας μπορεί να μετατραπεί σταδιακά σε ευρύτερη πίεση για την κατανάλωση.

Η Fed βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη εξίσωση

Το πρόβλημα για τη Federal Reserve είναι ότι η επιβράδυνση της ζήτησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μπορεί να χαλαρώσει τη νομισματική πολιτική.

Εάν οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και τροφίμων οδηγήσουν σε νέα επιτάχυνση του πληθωρισμού, η Fed θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα: από τη μία πλευρά η οικονομία και η κατανάλωση θα χρειάζονται στήριξη, από την άλλη η άνοδος των τιμών θα απαιτεί αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Η αύξηση των επιτοκίων λειτουργεί με καθυστέρηση. Οι υψηλότερες δόσεις στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, το ακριβότερο κόστος χρηματοδότησης των επιχειρήσεων και η μειωμένη ζήτηση μεταφέρονται σταδιακά στην πραγματική οικονομία.

Επομένως, ακόμη και αν η Fed δεν προχωρήσει σε πολλές νέες κινήσεις, η ήδη αυστηρότερη νομισματική πολιτική μπορεί να συνεχίσει να επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα.

Το κρίσιμο στοίχημα για το δεύτερο μισό του 2026

Η βασική αβεβαιότητα για την αμερικανική οικονομία δεν είναι σήμερα εάν μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται. Είναι πόσο ανθεκτική θα αποδειχθεί η κατανάλωση όταν εξασθενήσουν οι προσωρινοί παράγοντες στήριξης και αυξηθεί το κόστος ζωής.

Μέχρι σήμερα, ο Αμερικανός καταναλωτής έχει αποδειχθεί πολύ πιο ανθεκτικός από ό,τι περίμεναν πολλοί. Αυτό αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η αμερικανική οικονομία συνέχισε να υπεραποδίδει.

Το σκηνικό όμως αλλάζει.

Μικρότερες φορολογικές επιστροφές, ακριβότερη ενέργεια και τρόφιμα, υψηλά στεγαστικά επιτόκια και μια Fed που δεν έχει ακόμη κερδίσει οριστικά τη μάχη με τον πληθωρισμό δημιουργούν ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον.

Γι’ αυτό και το σενάριο μιας ομαλής και σταθερής ανάπτυξης μέχρι το τέλος του 2026 δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο.

Η αμερικανική οικονομία μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται, όμως το περιθώριο λάθους περιορίζεται. Και εάν η κατανάλωση αρχίσει να υποχωρεί την ίδια στιγμή που ο πληθωρισμός αναζωπυρώνεται, η Fed θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια από τις δυσκολότερες ισορροπίες των τελευταίων ετών.

Πηγή: Business insider