Ακραίες θερμοκρασίες και περιορισμένη προσφορά

Ο Αύγουστος αποδεικνύεται ιδιαίτερα απαιτητικός για τις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας. Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, κυρίως λόγω της αυξημένης χρήσης κλιματιστικών, την ώρα που οι καιρικές συνθήκες δημιουργούν προβλήματα και στην πλευρά της προσφοράς.

Η παρατεταμένη ξηρασία και τα χαμηλά επίπεδα υδάτων σε ποτάμια της Ευρώπης επηρεάζουν τη λειτουργία ενεργειακών μονάδων που χρειάζονται νερό για την ψύξη τους, ενώ παράλληλα περιορίζεται η υδροηλεκτρική παραγωγή.

Την ίδια στιγμή, οι χαμηλές ταχύτητες των ανέμων δεν ευνοούν την παραγωγή από αιολικά πάρκα, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα μιας από τις φθηνότερες μορφές ηλεκτροπαραγωγής.

Έτσι, στο ενεργειακό μείγμα αυξάνεται η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου, οι οποίες έχουν υψηλότερο μεταβλητό κόστος. Τα φωτοβολταϊκά προσφέρουν σημαντική παραγωγή κατά τις ώρες ηλιοφάνειας, όμως δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τη ζήτηση καθ' όλη τη διάρκεια του 24ώρου.

Οι εκτιμήσεις για τις επόμενες ημέρες παραμένουν επιβαρυμένες, ενώ η εικόνα θα μπορούσε να διατηρηθεί και τον Σεπτέμβριο, εφόσον συνεχιστούν οι υψηλές θερμοκρασίες και οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου.

Τρία σενάρια για την προστασία των καταναλωτών

Η άνοδος των τιμών επαναφέρει στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου το ενδεχόμενο λήψης έκτακτων μέτρων, εφόσον οι πιέσεις αποδειχθούν παρατεταμένες.

Το πρώτο σενάριο αφορά νέα επιδότηση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, στα πρότυπα των παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση. Η κρατική ενίσχυση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα στις αυξήσεις που θα μετακυλίονταν στους καταναλωτές.

Το δεύτερο σενάριο προβλέπει τη χορήγηση ενός «pass» για το ηλεκτρικό ρεύμα. Το ποσό της ενίσχυσης θα μπορούσε να συνδέεται με την κατανάλωση κάθε νοικοκυριού, ενώ παράλληλα θα μπορούσαν να τεθούν εισοδηματικά κριτήρια.

Το τρίτο σενάριο είναι διαφορετικής λογικής και αφορά την υποχρεωτική μετάβαση των οικιακών καταναλωτών από τα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια στα μπλε, δηλαδή στα σταθερά τιμολόγια. Πρόκειται για πρόταση που έχει εξεταστεί και στο παρελθόν, χωρίς τελικά να εφαρμοστεί.

Τα δύο πρώτα μέτρα θα είχαν κυρίως άμεσο χαρακτήρα, ενώ η μετακίνηση σε σταθερά τιμολόγια θα μπορούσε να αποτελέσει περισσότερο μεσοπρόθεσμη παρέμβαση.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να εξαρτηθούν από την πορεία των τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου τις επόμενες ημέρες.

Στο επίκεντρο και η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής

Παράλληλα, η κυβέρνηση προετοιμάζει ευρύτερες παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους μέσω της νέας ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής για τις ενεργειακές δαπάνες.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ενεργοποίησή της για την Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η υλοποίηση έργων συνολικού ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους.

Οι παρεμβάσεις αφορούν μεταξύ άλλων την αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ, την εξοικονόμηση ενέργειας, την ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων και την ανάπτυξη σχετικών υποδομών.

Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί όχι μόνο η τρέχουσα μεταβλητότητα των τιμών, αλλά και το διαρθρωτικό πρόβλημα του υψηλού ενεργειακού κόστους.

Το στοίχημα της μείωσης του κόστους

Στο κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνονται δράσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, προγράμματα «Εξοικονομώ», την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και κτιρίων.

Η λογική είναι ότι η μεγαλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ σε συνδυασμό με την αποθήκευση ενέργειας και τη μείωση της κατανάλωσης μέσω ενεργειακής αναβάθμισης μπορεί να περιορίσει την εξάρτηση από τις ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου.

Το κυβερνητικό στοίχημα, όπως αναμένεται να παρουσιαστεί και στη 90ή ΔΕΘ, είναι οι παρεμβάσεις αυτές να οδηγήσουν σε σημαντική και μόνιμη μείωση του ενεργειακού κόστους, με στόχο που έχει τοποθετηθεί ακόμη και στην περιοχή του 30%.

Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι διπλό: βραχυπρόθεσμα να προστατευθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από μια νέα έξαρση των τιμών και, μακροπρόθεσμα, να περιοριστεί η έκθεση της ελληνικής αγοράς στις διεθνείς διακυμάνσεις του φυσικού αερίου.