Η έρευνα αναδεικνύει επίσης ότι η αποκλιμάκωση της φορολογικής επιβάρυνσης τα τελευταία χρόνια υπήρξε περιορισμένη. Από το 2019 μέχρι σήμερα, η Ημέρα Φορολογικής Ελευθερίας μετακινήθηκε μόλις δύο ημέρες νωρίτερα, καθώς πριν από επτά χρόνια οι πολίτες χρειάζονταν 181 ημέρες για να εξοφλήσουν φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, έναντι 179 ημερών σήμερα.

Η εκτίμηση του ΚΕΦΙΜ βασίζεται στις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες τα δημόσια έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές αναμένεται να προσεγγίσουν φέτος τα 108 δισ. ευρώ, ενώ το Καθαρό Εθνικό Εισόδημα της χώρας εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 221,4 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνθεση των φορολογικών εσόδων, καθώς η μελέτη καταγράφει περαιτέρω ενίσχυση της εξάρτησης του κράτους από την έμμεση φορολογία. Για το 2026, τα έσοδα από έμμεσους φόρους προβλέπεται να είναι περίπου 1,6 φορές υψηλότερα από εκείνα που προέρχονται από άμεσους φόρους, επιβεβαιώνοντας ότι σημαντικό μέρος των φορολογικών βαρών εξακολουθεί να μεταφέρεται στην κατανάλωση.

Ο ΦΠΑ κυριαρχεί στα φορολογικά έσοδα

Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εικόνα διαδραματίζει ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), ο οποίος αναμένεται να αντιπροσωπεύει το 71,5% του συνόλου των έμμεσων φόρων το 2026, έναντι 70,4% το προηγούμενο έτος.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, η αυξανόμενη εξάρτηση από τον ΦΠΑ και τους υπόλοιπους έμμεσους φόρους επιβαρύνει αναλογικά περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, καθώς οι συγκεκριμένοι φόροι καταβάλλονται ανεξαρτήτως εισοδήματος και απορροφούν μεγαλύτερο ποσοστό του διαθέσιμου οικογενειακού προϋπολογισμού.

Τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού δείχνουν παράλληλα ότι τα φορολογικά έσοδα εξακολούθησαν να κινούνται πάνω από τους αρχικούς στόχους. Κατά το 2025, τα έσοδα από φόρους αγαθών και υπηρεσιών εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τις προβλέψεις κατά 3,9%, ενώ οι εισπράξεις από τον φόρο εισοδήματος κινήθηκαν υψηλότερα κατά 5,3%.

Η μεγαλύτερη υπέρβαση καταγράφηκε στη φορολογία φυσικών προσώπων, όπου τα έσοδα διαμορφώθηκαν περίπου 5% πάνω από τις αρχικές εκτιμήσεις του προϋπολογισμού.

Παρά το γεγονός ότι η συνολική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης παραμένει περιορισμένη, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που παρουσίασαν βελτίωση κατά την περίοδο 2019-2026. Συγκεκριμένα, η χώρα καταγράφει την πέμπτη καλύτερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς τη μείωση του φορολογικού βάρους, αν και η πρόοδος παραμένει συγκρατημένη.

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας, ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, επισημαίνει ότι η μετακίνηση της Ημέρας Φορολογικής Ελευθερίας κατά μία ημέρα νωρίτερα έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, καθώς οι πολίτες εξακολουθούν να αφιερώνουν σχεδόν το μισό έτος για την πληρωμή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.

Όπως υπογραμμίζει, η αύξηση των δημοσίων εσόδων που προκύπτει από την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη δημιουργία δημοσιονομικού χώρου, ο οποίος θα επιτρέψει τη μείωση φορολογικών συντελεστών και την ελάφρυνση των συνεπών φορολογουμένων.

Παράλληλα, τονίζει την ανάγκη για ένα πιο απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα, με μικρότερη εξάρτηση από τους έμμεσους φόρους και με προσαρμογή των φορολογικών κλιμακίων στον πληθωρισμό, ώστε οι αυξήσεις των ονομαστικών εισοδημάτων να μην μεταφράζονται αυτόματα σε υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.