Μεταξύ άλλων, το Ιράν ζητά:

άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού,

τερματισμό όλων των κυρώσεων κατά του Ιράν,

αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή,

καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων,

απελευθέρωση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων,

τερματισμό των επιθέσεων εναντίον των περιφερειακών συμμάχων του Ιράν,

παύση των απειλών κατά της ιρανικής ηγεσίας.

Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η επαναλειτουργία του Ορμούζ δεν αντιμετωπίζεται πλέον από την Τεχεράνη ως ένα απλό τεχνικό ζήτημα ναυσιπλοΐας, αλλά ως μέρος μιας πολύ ευρύτερης πολιτικής διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ.

Από την αισιοδοξία στην αβεβαιότητα

Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, η εικόνα ήταν αισθητά διαφορετική.

Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει στο Reuters ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν σημείωναν πρόοδο και ότι αναμενόταν σύντομα συμφωνία για την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.

Η Ουάσιγκτον φέρεται μάλιστα να ήταν διατεθειμένη να άρει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών μόλις το Ιράν δεσμευόταν να επιτρέπει την απρόσκοπτη διέλευση εμπορικών πλοίων.

Το πρόβλημα είναι ότι η ιρανική ηγεσία φαίνεται να διαχωρίζει πλέον πλήρως τα δύο ζητήματα.

Από τη μία πλευρά υπάρχουν οι τεχνικές συνομιλίες με το Ομάν για τη δημιουργία ενός προσωρινού διαδρόμου ναυσιπλοΐας.

Από την άλλη υπάρχει το πολύ ευρύτερο πολιτικό και στρατιωτικό πλαίσιο της σύγκρουσης με τις ΗΠΑ.

Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και οι Φρουροί της Επανάστασης καθιστούν σαφές ότι η επίλυση του πρώτου δεν αρκεί για να ανοίξει ο δρόμος προς την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών.

Το Ορμούζ παραμένει ο κρίσιμος παράγοντας για το πετρέλαιο

Η σημασία του ζητήματος για τις διεθνείς αγορές είναι τεράστια.

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου.

Επομένως, κάθε παράταση της διακοπής της εμπορικής ναυσιπλοΐας αυξάνει τον κίνδυνο:

περιορισμένη προσφορά ενέργειας → υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου → αυξημένο ενεργειακό κόστος → υψηλότερος πληθωρισμός.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς μια ενεργειακή κρίση μπορεί να αυξήσει τον πληθωρισμό την ίδια στιγμή που επιβαρύνει την οικονομική δραστηριότητα.

Για την αγορά πετρελαίου, επομένως, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει τελικά συμφωνία, αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να αποκατασταθεί η κανονική ροή δεξαμενόπλοιων.

Νέα επίθεση σε πλοίο της ADNOC

Η διπλωματική σκλήρυνση συνοδεύεται και από νέες ενδείξεις ότι ο κίνδυνος στα Στενά παραμένει ενεργός.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι το Ιράν έπληξε με πύραυλο πλοίο που συνδέεται με την κρατική ενεργειακή εταιρεία Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC).

Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί από τη συγκεκριμένη επίθεση, ωστόσο η ADNOC έχει αναφέρει ότι 15 πλοία της έχουν δεχθεί πλήγματα από την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου, με έναν νεκρό και 20 τραυματίες.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν επιτευχθεί πολιτική συμφωνία, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ναυτιλιακών εταιρειών και των ασφαλιστών μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο.

Νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στον Κόλπο

Την ίδια στιγμή, οι περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας αλλάζουν γρήγορα.

Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν στη Μέκκα συμφωνία συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με την οποία επίθεση σε μία από τις τρεις χώρες θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan δήλωσε ότι η συμφωνία είναι ουσιαστικά αντίστοιχη με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.

Η Αίγυπτος ενδέχεται επίσης να ενταχθεί στο νέο σχήμα, ενώ η Άγκυρα υπογραμμίζει ότι πρόκειται για αμυντική συμφωνία και όχι για συμμαχία που στρέφεται ειδικά εναντίον του Ιράν.

Ωστόσο, η δημιουργία ενός τέτοιου μηχανισμού μέσα στην παρούσα συγκυρία δείχνει ότι οι χώρες της περιοχής προετοιμάζονται για μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Το μεγάλο ερώτημα για τις αγορές

Η τελευταία εξέλιξη μετατρέπει το σενάριο «γρήγορου ανοίγματος του Ορμούζ» από βασική προσδοκία σε ένα από τα δύο πιθανά σενάρια.

Το θετικό σενάριο είναι να επιτευχθεί ένας προσωρινός συμβιβασμός μεταξύ Ιράν και Ομάν, να αποκατασταθεί η ασφαλής διέλευση των εμπορικών πλοίων και να αποκλιμακωθεί σταδιακά η ενεργειακή κρίση.

Το αρνητικό σενάριο είναι οι τεχνικές συνομιλίες να συνεχιστούν χωρίς να αντιμετωπιστούν οι πολιτικές απαιτήσεις της Τεχεράνης. Σε αυτή την περίπτωση, το Ορμούζ θα παραμείνει ουσιαστικά όμηρος της ευρύτερης σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν.

Και αυτό είναι το σημείο που ενδιαφέρει περισσότερο τις αγορές.

Όσο παραμένει κλειστό ή λειτουργεί με σοβαρούς περιορισμούς το Ορμούζ, η αγορά πετρελαίου διατηρεί ένα σημαντικό γεωπολιτικό premium.

Η χθεσινή αισιοδοξία για άμεση συμφωνία υποχώρησε σήμερα αισθητά. Το Ιράν δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένο να ανταλλάξει απλώς το άνοιγμα των Στενών με μια τεχνική συμφωνία ναυσιπλοΐας. Ζητά πολύ ευρύτερες παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον.

Και όσο αυτές οι απαιτήσεις παραμένουν στο τραπέζι, η κρίση του Ορμούζ παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τις τιμές ενέργειας, τον πληθωρισμό και τελικά τη νομισματική πολιτική διεθνώς.

Διαβάστε επίσης:

Ομάν: «Θετικές» οι συνομιλίες με το Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ