Η κίνηση έχει ευρύτερη σημασία.

Οι Βρυξέλλες φαίνεται να εξετάζουν τα υβριδικά όχι μόνο ως ζήτημα της αυτοκινητοβιομηχανίας, αλλά και ως δοκιμαστική περίπτωση για μια νέα εμπορική στρατηγική απέναντι στις μεγάλες ανισορροπίες με την Κίνα.

Γιατί τα υβριδικά μπαίνουν στο στόχαστρο

Η ευρωπαϊκή πολιτική για τα κινεζικά αυτοκίνητα έχει μέχρι σήμερα επικεντρωθεί κυρίως στα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα.

Η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει πρόσθετους αντισταθμιστικούς δασμούς στις εισαγωγές ηλεκτρικών αυτοκινήτων από την Κίνα, με τους οριστικούς συντελεστές να κυμαίνονται από 7,8% έως 35,3%, ανάλογα με τον κατασκευαστή.

Τα υβριδικά, όμως, δεν υπόκεινται σήμερα στο ίδιο καθεστώς.

Αυτό έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό κενό.

Καθώς οι δασμοί καθιστούν ακριβότερες τις εισαγωγές αμιγώς ηλεκτρικών μοντέλων, οι κινεζικές εταιρείες έχουν μεγαλύτερο κίνητρο να ενισχύσουν την παρουσία τους στις υβριδικές και plug-in υβριδικές κατηγορίες.

Και τα στοιχεία δείχνουν ότι η στρατηγική αυτή αρχίζει να αποδίδει.

Τον Αύγουστο, οι κινεζικές μάρκες κατέγραψαν ιστορικά υψηλό μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά αυτοκινήτου, με εταιρείες όπως η BYD να καταγράφουν ιδιαίτερα ισχυρές επιδόσεις.

Στα plug-in υβριδικά, η παρουσία των κινεζικών κατασκευαστών είναι ακόμη πιο έντονη.

Η τάση αυτή έχει αυξήσει την ανησυχία των ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών και έχει οδηγήσει τις Βρυξέλλες στην αναζήτηση νέων εργαλείων εμπορικής άμυνας.

Το νέο όπλο: δασμολογικές ποσοστώσεις

Το εργαλείο που εξετάζεται είναι τα λεγόμενα μέτρα διασφάλισης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο μέσο όταν διαπιστώνεται σημαντική αύξηση των εισαγωγών και η άνοδος αυτή προκαλεί ή απειλεί να προκαλέσει σοβαρή ζημία στην ευρωπαϊκή παραγωγή.

Μία από τις βασικές μορφές είναι η δασμολογική ποσόστωση.

Με απλά λόγια, η ΕΕ μπορεί να επιτρέψει την εισαγωγή συγκεκριμένης ποσότητας χωρίς τον πρόσθετο δασμό και να επιβάλει υψηλότερη επιβάρυνση στις εισαγωγές που υπερβαίνουν το όριο.

Έτσι, οι Βρυξέλλες δεν κλείνουν την ευρωπαϊκή αγορά στα κινεζικά αυτοκίνητα.

Προσπαθούν, όμως, να ελέγξουν τον ρυθμό με τον οποίο αυξάνονται οι εισαγωγές.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι οι δασμολογικές ποσοστώσεις αποτελούν τυπικό εργαλείο των μέτρων διασφάλισης, ενώ τα όρια συνήθως βασίζονται στους πρόσφατους όγκους εισαγωγών.

Το μεγάλο τεστ για την εμπορική πολιτική της ΕΕ

Η σημασία της συγκεκριμένης υπόθεσης ξεπερνά την αγορά αυτοκινήτου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Bloomberg, οι Βρυξέλλες εξετάζουν τα υβριδικά ως δοκιμαστική περίπτωση.

Εάν το μοντέλο λειτουργήσει, αντίστοιχα εργαλεία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλους κλάδους όπου η ΕΕ θεωρεί ότι αντιμετωπίζει έντονες εμπορικές ανισορροπίες.

Αυτό θα σηματοδοτούσε μια σημαντική αλλαγή στην ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική.

Μέχρι σήμερα, η ΕΕ έχει χρησιμοποιήσει κυρίως μέτρα αντιντάμπινγκ και κατά των επιδοτήσεων, τα οποία απαιτούν διαφορετικού τύπου έρευνες και τεκμηρίωση.

Τα μέτρα διασφάλισης έχουν διαφορετική λογική: δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι οι εισαγωγές είναι αποτέλεσμα αθέμιτων πρακτικών ή επιδοτήσεων. Αρκεί να διαπιστωθεί σημαντική αύξηση των εισαγωγών, σοβαρή ζημία ή απειλή σοβαρής ζημίας για τον ευρωπαϊκό κλάδο και να κριθεί ότι το μέτρο εξυπηρετεί το ευρωπαϊκό συμφέρον.

Το μεγάλο πρόβλημα για την Ευρώπη

Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη φάση.

Οι κατασκευαστές της Ευρώπης αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα την ενεργειακή ακρίβεια, το υψηλό κόστος παραγωγής, την ανάγκη για τεράστιες επενδύσεις στην ηλεκτροκίνηση και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από κινεζικές εταιρείες.

Το τελευταίο στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία.

Οι κινεζικοί κατασκευαστές έχουν αποκτήσει σημαντικά πλεονεκτήματα σε κόστος, μπαταρίες, αλυσίδες εφοδιασμού και ταχύτητα ανάπτυξης νέων μοντέλων.

Η παρουσία τους στην Ευρώπη αυξάνεται όχι μόνο μέσω των αμιγώς ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά πλέον και μέσω των υβριδικών.

Αυτό δημιουργεί μια δύσκολη ισορροπία για τις Βρυξέλλες.

Από τη μία πλευρά, θέλουν να προστατεύσουν την ευρωπαϊκή παραγωγική βάση.

Από την άλλη, δεν θέλουν να περιορίσουν υπερβολικά τον ανταγωνισμό και να αυξήσουν το κόστος για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.

Το εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα

Πίσω από την υπόθεση των αυτοκινήτων βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα.

Το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα έχει αποκτήσει τέτοιες διαστάσεις ώστε οι Βρυξέλλες αναζητούν πλέον πιο συστηματικούς τρόπους για την εξισορρόπηση της σχέσης.

Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί έναν από τους πλέον ευαίσθητους κλάδους, καθώς συνδέεται με εκατομμύρια θέσεις εργασίας, μεγάλη βιομηχανική βάση και ένα ευρύ οικοσύστημα προμηθευτών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται έτσι ευρύτερα εργαλεία για την αντιμετώπιση των εμπορικών ανισορροπιών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού.

Η κατεύθυνση είναι σαφής:

λιγότερη εξάρτηση από μία μόνο αγορά, περισσότερη διαφοροποίηση και μεγαλύτερη προστασία των κρίσιμων ευρωπαϊκών βιομηχανικών δυνατοτήτων.

Οι διαπραγματεύσεις με το Πεκίνο

Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία Βρυξέλλες και Πεκίνο επιχειρούν να βρουν έναν νέο συμβιβασμό στις εμπορικές τους σχέσεις.

Ο επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, αναμένεται να συναντηθεί στο Πεκίνο με τον Κινέζο υπουργό Εμπορίου Γουάνγκ Γουεντάο, με την πορεία των συνομιλιών να μπορεί να επηρεάσει και τον σχεδιασμό των μέτρων για τα υβριδικά.

Η ΕΕ επιδιώκει μεγαλύτερη πρόσβαση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά και λιγότερους εμπορικούς φραγμούς.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας, οι κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, οι έλεγχοι εξαγωγών και η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες ζητούν από την Κίνα να αυξήσει τις εισαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων.

Το πρόβλημα είναι ότι το Πεκίνο εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμο να συζητήσει για περισσότερες επενδύσεις και εισαγωγές από την Ευρώπη παρά για περιορισμό των δικών του εξαγωγών.

Το Πεκίνο έχει ήδη πει «όχι» σε εθελοντικό πλαφόν

Η αντίδραση της Κίνας αναμένεται να αποτελέσει το μεγάλο τεστ για την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία.

Το Πεκίνο έχει ήδη απορρίψει την ιδέα ενός εθελοντικού περιορισμού των εξαγωγών κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων.

Η κινεζική κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι τέτοιοι περιορισμοί παραβιάζουν τους κανόνες του ΠΟΕ και τις αρχές του ανταγωνισμού.

Αυτό σημαίνει ότι ένα ευρωπαϊκό πλαφόν θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα αντιπαράθεση.

Και εδώ βρίσκεται η δυσκολία της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Οι Βρυξέλλες θέλουν να περιορίσουν την ταχύτητα εισόδου κινεζικών προϊόντων χωρίς να οδηγήσουν σε έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο.

Η Γαλλία και η Γερμανία ζητούν ακόμη πιο ισχυρά εργαλεία

Η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στα αυτοκίνητα.

Γαλλία και Γερμανία έχουν προτείνει τη δημιουργία ενός νέου ευρωπαϊκού εργαλείου που θα μπορούσε να περιορίζει την πρόσβαση στην ενιαία αγορά σε περίπτωση σοβαρής εμπορικής σύγκρουσης.

Παράλληλα, ζητούν νέες έρευνες σε στρατηγικούς κλάδους, μεταξύ άλλων και στη χημική βιομηχανία.

Η εξέλιξη δείχνει ότι η Ευρώπη αρχίζει να αντιμετωπίζει την εμπορική πολιτική ως μέρος της οικονομικής ασφάλειας.

Η προστασία της παραγωγικής βάσης, η πρόσβαση σε πρώτες ύλες, η ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και η διατήρηση κρίσιμων βιομηχανικών δυνατοτήτων αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετα ζητήματα.

Το δύσκολο στοίχημα των Βρυξελλών

Η υπόθεση των κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων αποτελεί έτσι κάτι περισσότερο από μία ακόμη εμπορική διαμάχη.

Είναι ένα τεστ για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να απομονωθεί από τον διεθνή ανταγωνισμό.

Η Επιτροπή καλείται να βρει μια λεπτή ισορροπία.

Ένα πολύ χαμηλό πλαφόν θα μπορούσε να προκαλέσει έντονη αντίδραση από το Πεκίνο και να οδηγήσει σε αντίποινα.

Ένα πολύ υψηλό πλαφόν, από την άλλη πλευρά, μπορεί να έχει περιορισμένη επίδραση στις εισαγωγές και να μην προσφέρει ουσιαστική προστασία στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας: οι καταναλωτές.

Τα κινεζικά αυτοκίνητα ασκούν ανταγωνιστική πίεση στις τιμές και προσφέρουν περισσότερες επιλογές στην ευρωπαϊκή αγορά. Οποιοσδήποτε περιορισμός στις εισαγωγές μπορεί επομένως να έχει και αντίστροφη επίδραση, αυξάνοντας τις τιμές ή περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές.

Από τα ηλεκτρικά στα υβριδικά και από τα αυτοκίνητα σε ολόκληρη την οικονομία

Η εξέλιξη δείχνει και κάτι ακόμη.

Η εμπορική αντιπαράθεση Ευρώπης–Κίνας δεν τελειώνει με τους δασμούς στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Μεταφέρεται πλέον στα υβριδικά και ενδέχεται να επεκταθεί σε μια σειρά άλλων κλάδων.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη χρησιμοποιήσει το εργαλείο των safeguards σε άλλους στρατηγικούς τομείς. Τον Σεπτέμβριο επέβαλε προσωρινά μέτρα διασφάλισης στις εισαγωγές ειδικού ηλεκτρικού χάλυβα, χρησιμοποιώντας δασμολογικές ποσοστώσεις και κατώτατα όρια τιμών.

Αυτό δείχνει ότι τα μέτρα διασφάλισης δεν αποτελούν πλέον θεωρητικό εργαλείο.

Το ερώτημα είναι εάν η εφαρμογή τους στα υβριδικά αυτοκίνητα θα αποτελέσει την αρχή μιας ευρύτερης αλλαγής στην ευρωπαϊκή εμπορική πολιτική.

Για την Ευρώπη, το πραγματικό στοίχημα είναι πλέον μεγαλύτερο από την προστασία ενός κλάδου.

Είναι η προσπάθεια να διατηρήσει μια ισχυρή βιομηχανική βάση, ενώ ταυτόχρονα περιορίζει τις εμπορικές ανισορροπίες με την Κίνα χωρίς να οδηγηθεί σε έναν νέο κύκλο αντιποίνων και εμπορικού πολέμου.