Πώς διαμορφώνονται τα ανώτατα όρια στο κόστος των δανείων

Το συνολικό κόστος της καταναλωτικής πίστωσης, στο οποίο συνυπολογίζονται τόκοι, επιβαρύνσεις και έξοδα κάθε είδους, δεν μπορεί να υπερβαίνει συγκεκριμένο ποσοστό του αρχικού κεφαλαίου. Το ανώτατο όριο διαφοροποιείται ανάλογα με τη διάρκεια της σύμβασης:

Για παράδειγμα, σε ένα καταναλωτικό δάνειο 10.000 ευρώ, το σύνολο των τόκων και των λοιπών χρεώσεων δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τις 6.000 ευρώ εφόσον η διάρκεια είναι έως τέσσερα χρόνια. Για διάρκεια από τέσσερα έως οκτώ έτη, το ανώτατο κόστος διαμορφώνεται στις 7.000 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερη διάρκεια φθάνει τις 7.500 ευρώ. Τα ποσά αυτά προστίθενται στο αρχικό κεφάλαιο που οφείλει να επιστρέψει ο καταναλωτής.

Πέρα από το συνολικό κόστος, θεσπίζεται και ανώτατο όριο στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο, το οποίο αποτυπώνει την ετήσια επιβάρυνση της χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών εξόδων. Ο υπολογισμός του συνδέεται με τον μέσο όρο των αντίστοιχων πιστώσεων που δημοσιεύει ανά τρίμηνο η Τράπεζα της Ελλάδος, προσαυξημένο κατά 30% έως 50%.

Οι δύο αυτοί περιορισμοί εφαρμόζονται τόσο στα δάνεια σταθερού όσο και στα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου. Για τις πιστωτικές κάρτες, αντίθετα, προβλέπεται η εφαρμογή μόνο του ανώτατου ορίου στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο.

Επιπλέον, οι πιστωτικοί φορείς δεν θα μπορούν να επιβάλλουν αυθαίρετες χρεώσεις για την κάλυψη των λειτουργικών τους δαπανών. Τα έξοδα θα πρέπει να αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες υπηρεσίες ή σε πραγματικές δαπάνες που καταβάλλονται προς τρίτους.

Τι αλλάζει στην ενημέρωση πριν από τη σύναψη του δανείου

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην υποχρέωση των τραπεζών και των υπόλοιπων πιστωτικών φορέων να παρέχουν πλήρη και κατανοητή ενημέρωση πριν από την υπογραφή της σύμβασης.

Ο καταναλωτής θα πρέπει να λαμβάνει εγκαίρως το τυποποιημένο ευρωπαϊκό έντυπο προσυμβατικής ενημέρωσης, στο οποίο αναγράφονται τα βασικά χαρακτηριστικά της χρηματοδότησης. Σε αυτό περιλαμβάνονται το ποσό του δανείου, η διάρκεια, το επιτόκιο, το ύψος και η συχνότητα των δόσεων, καθώς και το συνολικό ποσό που θα κληθεί να καταβάλει ο δανειολήπτης.

Η υποχρέωση ενημέρωσης ισχύει και όταν η διαδικασία ολοκληρώνεται εξ ολοκλήρου ψηφιακά. Στόχος είναι ο ενδιαφερόμενος να έχει στη διάθεσή του όλα τα απαραίτητα στοιχεία για να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές και να αξιολογήσει το πραγματικό οικονομικό βάρος πριν δεσμευθεί.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενημέρωση παρέχεται λιγότερο από μία ημέρα πριν από τη δέσμευση του πελάτη. Σε αυτή την περίπτωση, ο πιστωτικός φορέας οφείλει να του υπενθυμίσει το δικαίωμα υπαναχώρησης και τον τρόπο άσκησής του, μέσα σε χρονικό διάστημα από μία έως επτά ημερολογιακές ημέρες μετά τη σύναψη της σύμβασης ή την υποβολή δεσμευτικής προσφοράς.

Παράλληλα, πριν από την έγκριση ενός δανείου, ο χρηματοδοτικός οργανισμός υποχρεούται να εξετάζει την οικονομική κατάσταση του ενδιαφερόμενου, προκειμένου να διαπιστώσει εάν έχει πραγματική δυνατότητα να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του. Η αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους ουσιώδεις παράγοντες που επηρεάζουν την αποπληρωμή και δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στο πιστωτικό ιστορικό του καταναλωτή.

Υπαναχώρηση εντός 14 ημερών και πρόωρη εξόφληση

Το νέο πλαίσιο διατηρεί και εξειδικεύει το δικαίωμα του καταναλωτή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση χωρίς να χρειάζεται να αιτιολογήσει την απόφασή του.

Η σχετική προθεσμία είναι 14 ημερολογιακές ημέρες και αρχίζει από την ημέρα υπογραφής της σύμβασης ή, εφόσον αυτό συμβεί αργότερα, από την παραλαβή των συμβατικών όρων και των απαιτούμενων πληροφοριών.

Εάν ο καταναλωτής έχει ήδη λάβει το ποσό του δανείου, υποχρεούται να επιστρέψει το κεφάλαιο και τους τόκους που αναλογούν στο χρονικό διάστημα κατά το οποίο χρησιμοποίησε τα χρήματα. Η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο μέσα σε 30 ημέρες από την αποστολή της δήλωσης υπαναχώρησης. Μπορεί επίσης να επιβαρυνθεί με τυχόν μη ανακτήσιμα έξοδα που έχουν καταβληθεί σε δημόσιες υπηρεσίες.

Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα ολικής ή μερικής πρόωρης εξόφλησης του δανείου. Σε αυτή την περίπτωση, ο καταναλωτής δικαιούται μείωση του συνολικού κόστους της χρηματοδότησης για το υπόλοιπο χρονικό διάστημα της σύμβασης. Τυχόν αποζημίωση προς τον πιστωτικό φορέα επιτρέπεται μόνο υπό τις προϋποθέσεις και εντός των ορίων που ορίζει ο νόμος.

Τι ισχύει για τα δάνεια που έχουν ήδη χορηγηθεί

Τα νέα ανώτατα όρια δεν εφαρμόζονται αναδρομικά σε όλες τις υφιστάμενες συμβάσεις. Για τα δάνεια που βρίσκονται ήδη σε ισχύ στις 20 Νοεμβρίου 2026, ο γενικός κανόνας είναι ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο μέχρι τη λήξη ή τη λύση της σύμβασης.

Επομένως, η έναρξη ισχύος του νέου νόμου δεν συνεπάγεται αυτόματο επανυπολογισμό των τόκων και των χρεώσεων σε δάνεια που έχουν ήδη συναφθεί.

Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικές προβλέψεις που επεκτείνονται και σε ορισμένες υφιστάμενες συμβάσεις αόριστης διάρκειας. Αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, την ενημέρωση των πελατών για μεταβολές επιτοκίων, τις υπεραναλήψεις και τη διαδικασία καταγγελίας της σύμβασης.

Η ουσιαστική αλλαγή για τους νέους δανειολήπτες είναι ότι το συνολικό κόστος της χρηματοδότησης αποκτά σαφή ανώτατα όρια, ενώ ενισχύονται οι υποχρεώσεις ενημέρωσης και ελέγχου από την πλευρά των πιστωτικών φορέων. Έτσι, η σύγκριση των προσφορών δεν θα περιορίζεται πλέον στο ονομαστικό επιτόκιο, αλλά θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των οικονομικών επιβαρύνσεων.