Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υπογραμμίσει ότι η αντιμετώπιση της κρίσης δεν μπορεί να περιοριστεί σε εθνικό επίπεδο και ότι απαιτείται ευρωπαϊκή συντονισμένη δράση, με την Αθήνα να ζητά μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη-μέλη.

1. Έως 120 δόσεις για παλαιές οφειλές

Η σημαντικότερη παρέμβαση στο μέτωπο του ιδιωτικού χρέους είναι η διεύρυνση της ρύθμισης από τις 72 στις έως 120 δόσεις για παλαιές οφειλές.

Η ρύθμιση αφορά χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και τα ασφαλιστικά ταμεία, με την ελάχιστη μηνιαία καταβολή να διαμορφώνεται στα 30 ευρώ. Το επιτόκιο ανέρχεται σε 5,84%, όσο και στην πάγια ρύθμιση για περισσότερες από 12 δόσεις.

Το μέτρο αφορά οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, ενώ προβλέπεται δυνατότητα ένταξης έως τις 30 Ιουνίου 2027.

Παράλληλα, όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στη ρύθμιση των 72 δόσεων μπορούν, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, να ζητήσουν τη μετάβασή τους στη νέα ρύθμιση.

Το μέγεθος της παρέμβασης είναι σημαντικό: σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δυνητικά αφορά περίπου 1,3 εκατ. φυσικά πρόσωπα με αρρύθμιστες οφειλές 31,5 δισ. ευρώ και περίπου 284.000 νομικά πρόσωπα με αρρύθμιστες οφειλές 63,8 δισ. ευρώ. Συνολικά, οι παλαιές οφειλές που μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση προσεγγίζουν τα 95 δισ. ευρώ.

Για τις νεότερες οφειλές, από την 1η Ιανουαρίου 2025 και μετά, εξακολουθεί να ισχύει η πάγια ρύθμιση.

240 δόσεις μέσω εξωδικαστικού

Παράλληλα με τη νέα ρύθμιση, παραμένει διαθέσιμος ο εξωδικαστικός μηχανισμός, μέσω του οποίου μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers σε έως 240 δόσεις.

Το πλαίσιο έχει διευρυνθεί και ως προς το ύψος των οφειλών που μπορούν να ενταχθούν, ενώ η προστασία και η ενημέρωση των οφειλετών αποτελούν βασικό μέρος των αλλαγών στο σύστημα διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους.

2. Νέο πλαίσιο για τους servicers

Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στη σχέση των οφειλετών με τους servicers.

Στόχος είναι να περιοριστούν φαινόμενα όπου μια συμφωνημένη ρύθμιση αμφισβητείται ή παρακάμπτεται, δημιουργώντας κίνδυνο για τον δανειολήπτη.

Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται ότι, εφόσον ο servicer παραβιάσει συμφωνημένη ρύθμιση, η σχετική πράξη μπορεί να ακυρώνεται, ενώ τα πρόστιμα για παραβάσεις μπορούν να φτάσουν έως τις 500.000 ευρώ. Το υπουργείο έχει ήδη θεσπίσει αυστηρότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης και προσωποποιημένης πληροφόρησης των οφειλετών.

Παράλληλα, η απευθείας διαπραγμάτευση με τον servicer αποκτά πιο συγκεκριμένο πλαίσιο, με κανόνες, προθεσμίες και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης.

Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο προβλέπεται επίσης ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή, ενώ σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν λάβει πλήρη εικόνα της οφειλής του εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, προβλέπεται πάγωμα των τόκων.

3. Στα 15 λεπτά η επιδότηση στο diesel

Στο μέτωπο των καυσίμων, η κυβέρνηση αυξάνει εκ νέου την επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης.

Η επιδότηση διαμορφώνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο, με το μέτρο να ισχύει για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Η κυβέρνηση συνυπολογίζει παράλληλα τις εκπτώσεις που παρέχουν τα διυλιστήρια, με στόχο η συνολική ελάφρυνση στην τελική τιμή να φτάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο.

Η παρέμβαση έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 20 εκατ. ευρώ για το συγκεκριμένο δεκαπενθήμερο.

Η επιλογή του diesel έχει ιδιαίτερη σημασία για την κυβέρνηση, καθώς το καύσιμο επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, τις επιχειρήσεις και τελικά το κόστος διακίνησης των προϊόντων.

Υπενθυμίζεται ότι η επιδότηση έχει μεταβληθεί αρκετές φορές μέσα στο 2026, καθώς η κυβέρνηση προσαρμόζει το ύψος της ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών. Ήδη από τον Μάρτιο είχε εφαρμοστεί ενίσχυση στο diesel, με το όφελος στην τελική τιμή να φτάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ.

4. Κάτω από 1,75 ευρώ το πετρέλαιο θέρμανσης

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο στην αγορά καυσίμων είναι το πετρέλαιο θέρμανσης.

Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, επίπεδο που αντιστοιχεί περίπου στην τιμή με την οποία έκλεισε η προηγούμενη περίοδος διάθεσης.

Ο πρωθυπουργός είχε προαναγγείλει ότι θα υπάρξει συνδυασμένη στήριξη τόσο από το Δημόσιο όσο και από τα διυλιστήρια, με τις τελικές λεπτομέρειες να εξαρτώνται από την πορεία των διεθνών τιμών.

Η παρέμβαση αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς, χωρίς μέτρα στήριξης, η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, σύμφωνα με την κυβερνητική εκτίμηση.

Το ευρύτερο πακέτο στήριξης

Οι νέες παρεμβάσεις προστίθενται σε μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί μέσα στο 2026 για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης.

Στο diesel είχε προηγηθεί επιδότηση 20 λεπτών ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, για τον Απρίλιο και τον Μάιο, ενώ ακολούθησαν χαμηλότερες επιδοτήσεις τους επόμενους μήνες. Ο πρωθυπουργός έχει επανειλημμένα συνδέσει τις παρεμβάσεις αυτές με την προσπάθεια να περιοριστεί η μετακύλιση του ενεργειακού κόστους στις τιμές των προϊόντων.

Παράλληλα, το κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνει παρεμβάσεις για οικογένειες, αγρότες, ενοικιαστές και συνταξιούχους, με το συνολικό ύψος των μέτρων που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση να ανέρχεται, σύμφωνα με τα δικά της στοιχεία, σε περίπου 1,21 δισ. ευρώ.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Πέρα από τις εθνικές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει μέρος του κόστους αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Αθήνα έχει ζητήσει μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη-μέλη, υποστηρίζοντας ότι ένα διεθνές ενεργειακό σοκ δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί και στις επαφές της κυβέρνησης με ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς, ενώ ο πρωθυπουργός έχει υπογραμμίσει ότι η στήριξη των νοικοκυριών δεν πρέπει να οδηγήσει σε εγκατάλειψη της δημοσιονομικής prudence.

Το βασικό χαρακτηριστικό της νέας στρατηγικής είναι, επομένως, η συχνή επανεξέταση των μέτρων. Με τις τιμές πετρελαίου να παραμένουν ιδιαίτερα ευμετάβλητες, η κυβέρνηση επιλέγει παρεμβάσεις περιορισμένης χρονικής διάρκειας, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής τους ανάλογα με την πορεία της αγοράς.