Μέχρι σήμερα, ακόμη και όταν το Δημόσιο, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή άλλα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου δεν προέβαλλαν δικαιώματα επί ενός ακινήτου, ο ενδιαφερόμενος πολίτης ήταν υποχρεωμένος να ακολουθήσει δικαστική οδό, μια διαδικασία που συχνά ήταν χρονοβόρα, δαπανηρή και σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούσε περισσότερες από μία δικαστικές προσφυγές.

Με τη νέα νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της Ειδικής Γραμματείας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών εισάγονται σημαντικές αλλαγές που απλοποιούν τη διαδικασία.

Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η καταχώριση στο Κτηματολόγιο του Φύλλου Βασικών Στοιχείων, εξασφαλίζοντας πλήρη δημοσιότητα της διαδικασίας και δίνοντας τη δυνατότητα ενημέρωσης ή παρέμβασης σε τυχόν τρίτους που έχουν έννομο συμφέρον.

Η διαμεσολάβηση θα διενεργείται από ειδικά πιστοποιημένους διαμεσολαβητές που θα είναι εγγεγραμμένοι σε ειδικό μητρώο, ενώ σε περίπτωση επίτευξης συμφωνίας θα συντάσσεται πρακτικό διαμεσολάβησης, στο οποίο θα ενσωματώνονται όλα τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.

Μεταξύ αυτών θα περιλαμβάνονται έγγραφα του Δημοσίου, των ΟΤΑ ή των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου που θα βεβαιώνουν ότι δεν προβάλλουν δικαιώματα επί του ακινήτου, καθώς και τουλάχιστον δύο ένορκες βεβαιώσεις από τον ενδιαφερόμενο μαζί με στοιχεία από το έντυπο Ε9, τα οποία θα αποδεικνύουν ότι το ακίνητο δηλωνόταν στην περιουσιακή του κατάσταση τουλάχιστον δέκα χρόνια πριν από την έναρξη της διαδικασίας.

Παράλληλα, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία που ενισχύουν τον ισχυρισμό περί κατοχής του ακινήτου, όπως λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης ή τηλεφωνίας, μισθωτήρια συμβόλαια ή αποδείξεις είσπραξης ενοικίων, δηλώσεις προς δημόσιες ή φορολογικές αρχές, οικοδομικές άδειες, τοπογραφικά διαγράμματα με βέβαιη χρονολογία, καθώς και ιδιωτικά συμφωνητικά πώλησης ή διανομής που έχουν συνταχθεί τουλάχιστον είκοσι χρόνια πριν και διαθέτουν βέβαιη χρονολογία.

Η νέα ρύθμιση, που περιλαμβάνεται στο άρθρο 61 του υπό επεξεργασία νομοσχεδίου, φιλοδοξεί να δώσει οριστική λύση σε χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις ιδιοκτησίας, παρέχοντας στους πολίτες έναν πιο άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο αναγνώρισης των δικαιωμάτων τους.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι η ενεργοποίηση αυτής της εξωδικαστικής διαδικασίας θα συμβάλει στην αξιοποίηση μεγάλου αριθμού ακινήτων που σήμερα παραμένουν ουσιαστικά «δεσμευμένα» λόγω εκκρεμοτήτων στο Κτηματολόγιο, ενισχύοντας τόσο την ασφάλεια των συναλλαγών όσο και τη λειτουργία της αγοράς ακινήτων.