Πώς λειτουργεί η νέα διαδικασία

Η λογική του νέου πλαισίου είναι σχετικά απλή: ο οφειλέτης μπορεί να ζητήσει να διατηρήσει το σπίτι στο οποίο κατοικεί, αποδεχόμενος παράλληλα την εκποίηση άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Ωστόσο, δεν πρόκειται για διαδικασία κατά την οποία ο ίδιος αποφασίζει μονομερώς ποια ακίνητα θα κρατήσει και ποια θα πουλήσει.

Με την οριστική υποβολή της αίτησης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, οι πιστωτές που συμμετέχουν στη διαδικασία έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν αντιπρόταση. Σε αυτή μπορεί να προβλέπεται η εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, εξαιρουμένης της κύριας κατοικίας, στον βαθμό που απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των πιστωτών.

Κατά συνέπεια, η προστασία της κύριας κατοικίας συνοδεύεται από μια συγκεκριμένη υποχρέωση: τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία μπορεί να πρέπει να ρευστοποιηθούν, ώστε να περιοριστεί το χρέος.

Τι αλλάζει στον υπολογισμό της ρύθμισης

Το σημαντικότερο στοιχείο της νέας διαδικασίας βρίσκεται στον τρόπο υπολογισμού της ρύθμισης.

Για τον καθορισμό των μηνιαίων δόσεων, ως αξία ακίνητης περιουσίας λαμβάνεται υπόψη η κύρια κατοικία. Τα υπόλοιπα ακίνητα δεν ενσωματώνονται στον ίδιο υπολογισμό, αλλά η εκποίησή τους μπορεί να αποτελέσει ρητό όρο της σύμβασης αναδιάρθρωσης.

Έτσι, ένας οφειλέτης που διαθέτει, για παράδειγμα, την κύρια κατοικία του αλλά και άλλα ακίνητα, μπορεί να διατηρήσει το σπίτι του και να χρησιμοποιήσει την αξία των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων για τη μείωση των χρεών.

Η ρύθμιση, πάντως, δεν είναι υποχρεωτική. Ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα είτε να αποδεχθεί την πρόταση που θα προκύψει είτε να την απορρίψει.

Σε περίπτωση αποδοχής, υπογράφεται σύμβαση αναδιάρθρωσης, η οποία προβλέπει τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας της κύριας κατοικίας. Η διατήρηση του ακινήτου, επομένως, συνδέεται άμεσα με την τήρηση των συμφωνημένων δόσεων και των λοιπών όρων της σύμβασης.

Μια διαφορετική προσέγγιση στην αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους

Η νέα δυνατότητα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα παρεμβάσεων για τα συσσωρευμένα χρέη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Όπως έχει επισημάνει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, η προστασία της κύριας κατοικίας μέσω του Εξωδικαστικού έρχεται να προστεθεί στις 72 δόσεις, στις αλλαγές στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, στην αύξηση του ακατάσχετου λογαριασμού και σε άλλες ρυθμίσεις που έχουν στόχο να διευκολύνουν τους πολίτες να διαχειριστούν παλαιές και συσσωρευμένες υποχρεώσεις.

Η βασική φιλοσοφία είναι ότι η προστασία της κατοικίας μπορεί να συνδυαστεί με την αξιοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας, αντί να οδηγείται ο οφειλέτης απευθείας σε απώλεια της κύριας κατοικίας του.

Ρυθμίσεις και για μικρότερες οφειλές

Παράλληλα, έχει ήδη ενεργοποιηθεί η δυνατότητα ένταξης στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό οφειλετών με συνολικές οφειλές κάτω από το προηγούμενο όριο των 10.000 ευρώ.

Πλέον, ένας πολίτης που έχει συνολικές υποχρεώσεις 6.000 ή 7.500 ευρώ, για παράδειγμα, προς την ΑΑΔΕ, τον ΕΦΚΑ, τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, μπορεί να υποβάλει αίτηση για συνολική ρύθμιση μέσω της πλατφόρμας.

Το όριο, ωστόσο, είναι αυστηρό. Οφειλή μικρότερη των 5.000 ευρώ, έστω και κατά ένα ευρώ, δεν μπορεί να ενταχθεί στον συγκεκριμένο μηχανισμό και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί μέσω άλλης διαθέσιμης διαδικασίας.

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του Εξωδικαστικού αφορά τις οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς η ρύθμιση μπορεί να περιλαμβάνει διαγραφή τόκων και προσαυξήσεων, αλλά υπό προϋποθέσεις ακόμη και μέρος της βασικής οφειλής.

Το ποσό που θα προκύψει δεν καθορίζεται αυθαίρετα από τον οφειλέτη. Η πρόταση παράγεται μέσω του αλγορίθμου της πλατφόρμας, ο οποίος αξιολογεί μεταξύ άλλων τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και την πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής.

Πάνω από 20 δισ. ευρώ οι ρυθμισμένες οφειλές

Η μέχρι σήμερα πορεία του Εξωδικαστικού αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος που επιχειρεί να αντιμετωπίσει ο μηχανισμός.

Μέχρι το τέλος Ιουλίου, οι συνολικές οφειλές που είχαν υπαχθεί σε επιτυχείς ρυθμίσεις ξεπέρασαν τα 20 δισ. ευρώ.

Συνολικά είχαν πραγματοποιηθεί 66.578 επιτυχείς ρυθμίσεις, σε σύνολο 108.230 ολοκληρωμένων αιτημάτων που είχαν αξιολογηθεί μέσω της πλατφόρμας.

Μόνο τον Ιούλιο καταγράφηκαν 2.164 επιτυχείς ρυθμίσεις, συνολικού ύψους 511 εκατ. ευρώ.

Η ενεργοποίηση της προστασίας της κύριας κατοικίας προσθέτει πλέον ένα ακόμη σημαντικό εργαλείο στη διαδικασία, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε οφειλέτες με περιουσιακά στοιχεία πέραν της κατοικίας τους να επιχειρήσουν μια διαφορετική συμφωνία με τους πιστωτές.

Η ουσία της νέας ρύθμισης είναι ότι η διατήρηση της κύριας κατοικίας δεν σημαίνει απαραίτητα διατήρηση ολόκληρης της περιουσίας. Ο οφειλέτης μπορεί να κρατήσει το σπίτι του, αλλά η υπόλοιπη περιουσία του μπορεί να αποτελέσει το «αντάλλαγμα» για μια βιώσιμη ρύθμιση των χρεών του.