Αυστηρότεροι περιορισμοί στα φωτοβολταϊκά

Παράλληλα με το πλαφόν, διευρύνονται σημαντικά οι περιοχές στις οποίες αποκλείεται η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών.

Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνονται οι προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, οι δασικές εκτάσεις, οι υγρότοποι Ramsar και οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, καθώς επίσης οι εθνικοί δρυμοί, τα αισθητικά δάση, τα κηρυγμένα μνημεία της φύσης και τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους.

Αποκλείονται επίσης περιοχές προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, προστατευόμενες αναβαθμίδες, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.

Μετά τη δημόσια διαβούλευση προστέθηκαν στους περιορισμούς οι ιστορικοί τόποι, τα αρχαία μνημεία, τα προστατευόμενα μνημεία που χρονολογούνται μετά το 1830, αλλά και οι περιοχές όπου βρίσκονται πηγές υδροληψίας νερού για ανθρώπινη κατανάλωση.

Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο για τα πλωτά φωτοβολταϊκά. Η εγκατάστασή τους δεν θα επιτρέπεται σε καταδυτικά πάρκα, περιοχές αγκυροβολίας, νεότερα ναυάγια και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα, ενώ θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα αλιευτικά πεδία και οι απαιτούμενες αποστάσεις ασφαλείας.

«Κόφτης» και στα αιολικά

Σημαντικές αλλαγές φέρνει το νέο χωροταξικό και στην ανάπτυξη αιολικών πάρκων, με διεύρυνση των ζωνών αποκλεισμού.

Νέα αιολικά έργα δεν θα επιτρέπονται στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, ενώ αποκλείονται επίσης περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, υγρότοποι Ramsar, μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και πυρήνες εθνικών δρυμών.

Στις περιοχές όπου δεν θα μπορούν να εγκατασταθούν νέα έργα περιλαμβάνονται ακόμη συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης, Περιοχές Άνευ Δρόμων και ακτές κολύμβησης.

Παράλληλα, περιορισμοί εισάγονται για νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με ορισμένες εξαιρέσεις για κρίσιμες και κοινωφελείς υποδομές ή για έργα που συνδέονται με την ασφάλεια του ηλεκτρικού συστήματος.

Επιπλέον, αποκλείονται από την αιολική ανάπτυξη οι περιοχές των κατηγοριών Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, καθώς και εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπονται χρήσεις τουρισμού και αναψυχής.

Στη λίστα προστίθενται επίσης ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα προστατευόμενα μνημεία, πηγές υδροληψίας και οι λεγόμενες «απάτητες παραλίες».

Τι αλλάζει στις Natura 2000

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, οι οποίες αφορούν κυρίως την προστασία της ορνιθοπανίδας.

Στις συγκεκριμένες περιοχές η εγκατάσταση αιολικών σταθμών θα επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση. Θα πρέπει να προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, ενώ παράλληλα το αιολικό δυναμικό της συγκεκριμένης περιοχής θα πρέπει να ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστεί η ανάπτυξη έργων σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές και να δοθεί προτεραιότητα στις τοποθεσίες όπου υπάρχει πραγματικά υψηλό ενεργειακό δυναμικό.

Ειδικό καθεστώς για τα νησιά

Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα αιολικά έργα στα ελληνικά νησιά. Κατά το στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης θα απαιτείται ειδική μελέτη τοπίου, η οποία θα εξετάζει το μέγεθος του έργου, τον χαρακτήρα της περιοχής και την επίδρασή του στη θέα και στο φυσικό περιβάλλον.

Στις ορεινές περιοχές των νησιών, κάθε έργο θα αξιολογείται ξεχωριστά με βάση τα μορφολογικά, οικολογικά και τοπικά χαρακτηριστικά της θέσης.

Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς παραμένει στο 4% της έκτασης κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Ωστόσο, προβλέπεται μια ειδική εξαίρεση για περιοχές όπου ο μέσος όρος του αιολικού δυναμικού είναι χαμηλός, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένες θέσεις με πολύ υψηλότερες επιδόσεις. Σε Δημοτικές Ενότητες με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω από 4 m/s μπορεί να εγκριθεί κατ’ εξαίρεση αιολικό έργο, εφόσον η συγκεκριμένη θέση διαθέτει δυναμικό άνω των 7,5 m/s.

Για την εξαίρεση απαιτείται πιστοποιημένη μέτρηση, η οποία θα υποβάλλεται στη ΡΑΑΕΥ. Παράλληλα, οι σχετικές εγκαταστάσεις δεν θα μπορούν να υπερβαίνουν το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας και θα πρέπει να τηρούνται όλοι οι υπόλοιποι περιορισμοί.

Στο νέο πλαίσιο και η αποθήκευση ενέργειας

Το νέο χωροταξικό δεν περιορίζεται μόνο σε φωτοβολταϊκά και αιολικά. Καλύπτει επίσης τους σταθμούς αποθήκευσης ενέργειας, ενώ επικαιροποιεί τους κανόνες για έργα βιοαερίου, βιομεθανίου, βιομάζας, γεωθερμίας και μικρών υδροηλεκτρικών.

Η ένταξη της αποθήκευσης στο νέο πλαίσιο έχει ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη φάση της ενεργειακής αγοράς, καθώς η αυξανόμενη διείσδυση των ΑΠΕ δημιουργεί μεγαλύτερη ανάγκη για υποδομές που μπορούν να απορροφούν και να αποδίδουν ενέργεια ανάλογα με τις ανάγκες του συστήματος.

Στόχος η ανάπτυξη χωρίς άναρχη επέκταση

Η τελική μορφή του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου προέκυψε μετά τη δημόσια διαβούλευση και τις γνωμοδοτήσεις του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.

Παράλληλα, το υπουργείο προωθεί τα αντίστοιχα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, με στόχο να περιοριστούν οι συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών χρήσεων γης.

Ουσιαστικά, η κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει την αναπτυξιακή δυναμική των ΑΠΕ, αλλά με σαφώς πιο αυστηρούς κανόνες για το πού και με ποιους όρους μπορούν να εγκαθίστανται νέες μονάδες.

Το νέο πλαίσιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα συνεχίζει να αυξάνει σημαντικά τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό της μείγμα, αλλά ταυτόχρονα εντείνονται οι αντιδράσεις για την κατάληψη γης, την επίδραση στο τοπίο και τις επιπτώσεις σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές.

Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι αν οι νέοι κανόνες θα καταφέρουν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο ανάγκες: από τη μία την επιτάχυνση των επενδύσεων σε καθαρή ενέργεια και από την άλλη την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, του τοπίου και των κοινωνιών που φιλοξενούν τις ενεργειακές υποδομές.