Η επιστροφή των εξαγωγών αλλάζει τις ισορροπίες

Η εικόνα από τα Στενά του Ορμούζ είναι πλέον αισθητά διαφορετική σε σχέση με τους πρώτους μήνες της σύγκρουσης. Τον Οκτώβριο, οι εξαγωγές αργού μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 10,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως, εξαιρουμένων των ιρανικών φορτίων. Πριν από τον πόλεμο έφθαναν τα 13,5 εκατ. βαρέλια, ενώ κατά τον πρώτο μήνα της σύγκρουσης είχαν σχεδόν μηδενιστεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler.

Η ανάκαμψη γίνεται ακόμη πιο εμφανής εάν ληφθούν υπόψη και οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής. Μέσω του σαουδαραβικού λιμανιού Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα και του τερματικού σταθμού Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι συνολικές εξαγωγές της περιοχής ανήλθαν σε 16,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πλησιάζοντας τα 17 εκατ. βαρέλια που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.

Την ίδια στιγμή, ενισχύεται και η παραγωγή εκτός Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με την Energy Aspects, η παγκόσμια παραγωγή αργού έφθασε τον Οκτώβριο τα 85 εκατ. βαρέλια ημερησίως, επίπεδο υψηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, που διαμορφώνεται στα 83 εκατ. βαρέλια.

Η συνδυασμένη επίδραση της αποκατάστασης των εξαγωγών από τον Κόλπο και της αυξημένης παραγωγής από τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και τον Καναδά εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών. Και αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία η κατανάλωση δεν έχει ακόμη ανακάμψει επαρκώς.

Η Σαουδική Αραβία αναγκάζεται να προσφέρει μεγαλύτερες εκπτώσεις

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας κατάστασης προέρχεται από τη Σαουδική Αραβία. Η χώρα αποφάσισε να μειώσει κατά 2 δολάρια ανά βαρέλι την τιμή του βασικού εξαγώγιμου τύπου αργού της, Arab Light, για τους Ασιάτες πελάτες τον Δεκέμβριο.

Μετά την αναπροσαρμογή, η έκπτωση έναντι του δείκτη Oman/Dubai διαμορφώθηκε στα 6,50 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2020. Η κίνηση δείχνει πόσο έχει ενταθεί η προσπάθεια των παραγωγών να διατηρήσουν τα μερίδιά τους σε μια αγορά όπου οι αγοραστές διαθέτουν πλέον περισσότερες εναλλακτικές επιλογές.

Ανάλογη πίεση καταγράφεται και στη φυσική αγορά πετρελαίου. Το premium του αργού Oman έναντι του Dubai, το οποίο είχε φθάσει στα 34 δολάρια ανά βαρέλι στα μέσα Σεπτεμβρίου, υποχώρησε στα μόλις 95 σεντς την περασμένη Τρίτη, πριν ανακάμψει ελαφρώς στα 1,76 δολάρια την Πέμπτη.

Στην πίεση των τιμών συμβάλλει και το αυξημένο κόστος μεταφοράς. Παρά τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, οι ιρανικές επιθέσεις συνεχίζονται, με αποτέλεσμα αρκετές ναυτιλιακές και πετρελαϊκές εταιρείες να καταφεύγουν σε ακριβότερες διαδικασίες μεταφόρτωσης στον Κόλπο του Ομάν.

Το κόστος μεταφοράς έχει εκτοξευθεί περίπου στα 30 δολάρια ανά βαρέλι, από μόλις 5 δολάρια πριν από τον πόλεμο. Η επιβάρυνση αυτή περιορίζει την ανταγωνιστικότητα των φορτίων και αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο οι παραγωγοί αναγκάζονται να προσαρμόζουν τις τιμές τους.

Τα διυλιστήρια αποτελούν τον αδύναμο κρίκο της αγοράς

Η αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων αργού δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη δυνατότητα απορρόφησής τους. Οι ζημιές σε διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής, σε συνδυασμό με τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, έχουν περιορίσει τη διεθνή διυλιστική δυναμικότητα.

Αυτό σημαίνει ότι μικρότερες ποσότητες πετρελαίου μπορούν να μετατραπούν σε τελικά προϊόντα, όπως βενζίνη και ντίζελ. Κατά συνέπεια, ακόμη και όταν οι εξαγωγές αργού επανέρχονται, η ζήτηση από τα διυλιστήρια παραμένει περιορισμένη.

Ούτε η αποθήκευση των πλεονασματικών ποσοτήτων αποτελεί εύκολη διέξοδο. Η αγορά Brent βρίσκεται σε καθεστώς backwardation, δηλαδή οι τιμές άμεσης παράδοσης είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής παράδοσης. Σε αυτές τις συνθήκες, η αγορά και αποθήκευση πετρελαίου με στόχο τη μεταγενέστερη πώλησή του δεν είναι οικονομικά ελκυστική.

Έτσι, οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να περιορίσουν την παραγωγή τους είτε να αποδεχθούν ακόμη μεγαλύτερες εκπτώσεις, προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι θα βρουν αγοραστές για τις ποσότητες που διαθέτουν.

Η ανάκαμψη της ζήτησης και ο παράγοντας Ιράν

Παρά τις ενδείξεις υπερπροσφοράς, η εξέλιξη αυτή δεν είναι ακόμη δεδομένη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της JPMorgan, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου έχει μειωθεί κατά περίπου 3,3 εκατ. βαρέλια ημερησίως από την έναρξη του πολέμου.

Μια υποχώρηση των τιμών θα μπορούσε να επαναφέρει μέρος της χαμένης ζήτησης, ιδιαίτερα στις ασιατικές οικονομίες, όπου η ενεργειακή κρίση έχει οδηγήσει ακόμη και στην εφαρμογή περιορισμών στην κατανάλωση καυσίμων. Παράλληλα, η αποκατάσταση των διυλιστηρίων θα επέτρεπε την επεξεργασία μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού, ενισχύοντας εκ νέου τις αγορές από τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες.

Από την άλλη πλευρά, μια νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν θα μπορούσε να ανατρέψει ξανά τα δεδομένα, περιορίζοντας τις εξαγωγές και δημιουργώντας νέες πιέσεις στην προσφορά.

Καθοριστική θα είναι και η έκβαση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Μια σταθερή συμφωνία που θα διασφάλιζε την ομαλή διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα περιόριζε τους κινδύνους και το κόστος μεταφοράς, διευκολύνοντας την περαιτέρω αύξηση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο.

Οι παραγωγοί της περιοχής έχουν, άλλωστε, ισχυρό κίνητρο να ανακτήσουν τα έσοδα που έχασαν κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, η προσπάθεια αύξησης των πωλήσεων μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη εάν η παγκόσμια ζήτηση δεν ακολουθήσει με αντίστοιχο ρυθμό.

Η διεθνής αγορά πετρελαίου βρίσκεται επομένως μπροστά σε μια σημαντική αλλαγή ισορροπιών. Από την αγωνία για την επάρκεια των προμηθειών περνά σταδιακά στον προβληματισμό για το εάν θα υπάρχει επαρκής ζήτηση ώστε να απορροφηθεί η επιστρέφουσα προσφορά. Και αυτή η μεταβολή είναι που εξηγεί τις μεγάλες εκπτώσεις και την αυξανόμενη πίεση στις τιμές του αργού.