Ο στόχος που έχει τεθεί πολιτικά είναι η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.

Από τα 2 ευρώ προς τα 1,60-1,70 ευρώ

Η σημερινή τιμή πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης κινείται περίπου στα 2,10-2,20 ευρώ το λίτρο. Από τις 15 Οκτωβρίου, όμως, ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης υποχωρεί εκ των προτέρων από τα 41 στα 28 λεπτά το λίτρο.

Η συγκεκριμένη αλλαγή μειώνει αυτομάτως την τελική τιμή κατά περίπου 15-16 λεπτά το λίτρο, συμπεριλαμβανομένης της επίδρασης του ΦΠΑ.

Χωρίς άλλες παρεμβάσεις, επομένως, η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται το περιθώριο των κυβερνητικών μέτρων.

Εφόσον συνεχιστεί η συνεισφορά των διυλιστηρίων στη συγκράτηση της τιμής, μπορεί να προκύψει επιπλέον μείωση της τάξης των 30 λεπτών ή και περισσότερο. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η τελική τιμή θα μπορούσε να κινηθεί στην περιοχή των 1,60-1,70 ευρώ το λίτρο.

Εάν, επιπλέον, δοθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η δυνατότητα προσωρινής περαιτέρω μείωσης του ΕΦΚ, από τα 28 λεπτά μέχρι το ευρωπαϊκά επιτρεπόμενο ελάχιστο επίπεδο των 21 λεπτών το λίτρο, δημιουργείται πρόσθετος χώρος για χαμηλότερη τιμή.

Με βάση αυτές τις παραμέτρους, το συνολικό όφελος για τον καταναλωτή θα μπορούσε να φθάσει περίπου τα 40-50 λεπτά ανά λίτρο σε σχέση με μια τιμή εκκίνησης της τάξης των 2,10-2,20 ευρώ.

Ο ΕΦΚ στο επίκεντρο της δημοσιονομικής εξίσωσης

Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζει η κυβέρνηση, αλλά ταυτόχρονα και μία δύσκολη δημοσιονομική εξίσωση.

Κατά την περίοδο διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ο ΕΦΚ ανέρχεται στα 28 λεπτά το λίτρο και αποφέρει στο Δημόσιο περίπου 300 εκατ. ευρώ.

Μια πρόσθετη μείωση του φόρου θα μεταφραζόταν άμεσα σε χαμηλότερη τιμή στην αντλία, αλλά παράλληλα θα περιόριζε τα φορολογικά έσοδα.

Γι' αυτό και η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί τόσο από τις διεθνείς τιμές όσο και από τα δημοσιονομικά περιθώρια και την ευρωπαϊκή έγκριση.

Αυξάνεται και το επίδομα θέρμανσης

Η παρέμβαση δεν θα περιοριστεί στην τιμή του καυσίμου.

Ο σχεδιασμός προβλέπει οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ώστε να ενισχυθούν τα νοικοκυριά ανεξάρτητα από το εάν χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, πέλετ ή άλλη μορφή ενέργειας.

Σήμερα το επίδομα κυμαίνεται από 100 έως 800 ευρώ, ενώ σε περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες μπορεί να φθάσει έως και τα 1.200 ευρώ.

Η αύξηση του επιδόματος θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τη μείωση της τιμής του πετρελαίου, περιορίζοντας το πραγματικό κόστος θέρμανσης για τα νοικοκυριά.

Στήριξη και στο πετρέλαιο κίνησης

Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η συνέχιση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης τον Οκτώβριο.

Η υφιστάμενη επιδότηση ανέρχεται σε περίπου 10 λεπτά το λίτρο μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ εξετάζεται ακόμη και διπλασιασμός της στα 20 λεπτά, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα.

Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το ντίζελ αποτελεί βασικό κόστος για τις οδικές μεταφορές, τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες.

Ο διαθέσιμος δημοσιονομικός «κουμπαράς» για νέες παρεμβάσεις υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 130-150 εκατ. ευρώ, προερχόμενος από το υπερπλεόνασμα του 2025.

Επιστρέφει το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους;

Ένα ακόμη εργαλείο που μπορεί να επανέλθει είναι το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους της αγοράς καυσίμων.

Το μέτρο είχε εφαρμοστεί από τις 11 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026 και δεν αποτελούσε ανώτατη τιμή πώλησης στην αντλία. Αφορούσε τα περιθώρια κέρδους στα διαφορετικά στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Για τις εταιρείες εμπορίας το ανώτατο περιθώριο είχε οριστεί στα 5 λεπτά ανά λίτρο, ενώ για τα πρατήρια στα 12 λεπτά, με συνολικό όριο 17 λεπτών ανά λίτρο.

Για τις νησιωτικές περιοχές υπήρχε δυνατότητα πρόσθετης επιβάρυνσης λόγω πραγματικού κόστους θαλάσσιας μεταφοράς και διανομής.

Σε περίπτωση επαναφοράς του μέτρου, το ζητούμενο θα είναι να περιοριστούν φαινόμενα υπερβολικής διεύρυνσης των περιθωρίων χωρίς να δημιουργηθούν στρεβλώσεις στην αγορά.

Η Ελλάδα παραμένει ακριβή στα καύσιμα

Η πίεση είναι ιδιαίτερα έντονη επειδή η Ελλάδα ξεκινά από υψηλή βάση τιμών.

Με μέση τιμή περίπου 2,16 ευρώ το λίτρο, η αμόλυβδη βενζίνη στην Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ακριβότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το ντίζελ κινείται χαμηλότερα σε ευρωπαϊκή κατάταξη λόγω του χαμηλότερου ΕΦΚ.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές, πάντως, οι τιμές έχουν ήδη ξεπεράσει τα 2,50 ευρώ το λίτρο, με τη Δανία, την Ολλανδία και τη Γερμανία να βρίσκονται μεταξύ των ακριβότερων αγορών για βενζίνη.

Το πρόβλημα, επομένως, είναι ευρωπαϊκό, αλλά στην Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη σημασία λόγω της υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης των καυσίμων και του περιορισμένου διαθέσιμου εισοδήματος πολλών νοικοκυριών.

Η κρίσιμη εξίσωση της 15ης Οκτωβρίου

Η κυβέρνηση έχει πλέον μπροστά της μια σύνθετη εξίσωση.

Διεθνής τιμή πετρελαίου + διυλιστηριακό κόστος + φόροι + περιθώρια αγοράς = τελική τιμή στην αντλία.

Στο πρώτο σκέλος δεν μπορεί να παρέμβει. Μπορεί όμως να επηρεάσει τα υπόλοιπα.

Η μείωση του ΕΦΚ, η συνεισφορά των διυλιστηρίων, η ενδεχόμενη επαναφορά του πλαφόν και η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης αποτελούν τα τέσσερα βασικά εργαλεία.

Το μεγάλο στοίχημα είναι αν όλα αυτά θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα, ώστε η τιμή εκκίνησης στις 15 Οκτωβρίου να παραμείνει κάτω από τα 1,75 ευρώ.

Για ένα νοικοκυριό που χρειάζεται 500 λίτρα για τη χειμερινή περίοδο, η διαφορά είναι σημαντική: στα 2 ευρώ το λίτρο το κόστος φθάνει τα 1.000 ευρώ, ενώ στα 1,65 ευρώ περιορίζεται στα 825 ευρώ.

Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή κρίση μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία, η συγκράτηση της τιμής των καυσίμων δεν αφορά πλέον μόνο τη θέρμανση ή τις μετακινήσεις. Αφορά το συνολικό κόστος ζωής, το κόστος μεταφορών και τελικά τον πληθωρισμό.

Η 15η Οκτωβρίου θα αποτελέσει, επομένως, το πρώτο πραγματικό τεστ για το εάν τα κυβερνητικά μέτρα μπορούν να απορροφήσουν μέρος του νέου ενεργειακού σοκ.