Σύμφωνα με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, η διαδικασία αποσκοπεί αφενός στη βελτίωση της ποιότητας των πολιτικών προγραμμάτων και αφετέρου στην ενίσχυση της ενημέρωσης των πολιτών πριν από τις εκλογές.

Έως δέκα μέτρα ανά κόμμα προς αξιολόγηση

Κάθε πολιτικός σχηματισμός θα μπορεί να υποβάλει μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου έως δέκα προτάσεις προς κοστολόγηση.

Ο εκπρόσωπος δεν είναι απαραίτητο να είναι βουλευτής, ενώ η περίοδος υποβολής αιτημάτων θα ξεκινά από την 1η Νοεμβρίου και θα ολοκληρώνεται τέσσερις μήνες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών.

Η διαδικασία αξιολόγησης απαιτεί χρόνο, καθώς περιλαμβάνει συλλογή στοιχείων, τεχνική επεξεργασία και πιθανή συνεργασία με άλλους δημόσιους φορείς. Για τον λόγο αυτό το ΕΔΣ διευκρινίζει ότι δεν θα δημοσιεύονται αποτελέσματα κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τις κάλπες.

Ποια μέτρα θα μπορούν να κοστολογηθούν

Η αξιολόγηση θα αφορά κυρίως παρεμβάσεις για τις οποίες υπάρχουν επαρκή διοικητικά δεδομένα, τεχνικές πληροφορίες και καθιερωμένες μέθοδοι υπολογισμού του κόστους.

Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν προτάσεις που αφορούν:

τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων,

την έμμεση φορολογία,

τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης,

τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων,

τις αλλαγές στις συντάξεις.

Αντίθετα, πιο σύνθετες παρεμβάσεις, όπως μεγάλα έργα υποδομών ή αμυντικές προμήθειες, θα εξετάζονται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, ανάλογα με το αν υπάρχουν διαθέσιμα και αξιόπιστα στοιχεία.

Εξαιρούνται επίσης προτάσεις με έντονες μακροοικονομικές επιδράσεις ή υψηλό βαθμό αβεβαιότητας, όπου ο ακριβής δημοσιονομικός αντίκτυπος είναι δύσκολο να υπολογιστεί.

Το ΕΔΣ αναφέρει ότι προτεραιότητα θα δίνεται σε μέτρα με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα, δηλαδή παρεμβάσεις που ξεπερνούν τα 50 εκατ. ευρώ.

Ορίζοντας αξιολόγησης πέντε ετών

Η κοστολόγηση θα βασίζεται σε ένα βασικό δημοσιονομικό και μακροοικονομικό σενάριο, το οποίο θα καταρτίζεται με βάση τις επίσημες προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αλλά και άλλες αξιόπιστες πηγές.

Το ΕΔΣ θα εξετάζει κυρίως τις άμεσες επιπτώσεις κάθε μέτρου στον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή:

την αύξηση ή μείωση των εσόδων,

την επιβάρυνση ή εξοικονόμηση στις δαπάνες.

Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να παρέχει συμπληρωματικά σχόλια για ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις μιας πρότασης, ακόμη και όταν αυτές δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν με ακρίβεια.

Ο χρονικός ορίζοντας της αξιολόγησης θα καλύπτει το τρέχον οικονομικό έτος αλλά και τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ώστε να αποτυπώνεται η μεσοπρόθεσμη επίδραση κάθε παρέμβασης.

Πώς θα γίνεται η διαδικασία

Η διαδικασία ξεκινά με την κατάθεση αίτησης από το ενδιαφερόμενο κόμμα, στην οποία θα περιγράφεται αναλυτικά το μέτρο, ο τρόπος εφαρμογής του και το χρονικό διάστημα υλοποίησής του.

Στη συνέχεια, το ΕΔΣ εξετάζει το αίτημα και μπορεί να ζητήσει πρόσθετες διευκρινίσεις ή στοιχεία. Εφόσον χρειαστεί, μπορεί να συνεργαστεί και με άλλες δημόσιες υπηρεσίες προκειμένου να καταλήξει σε μια αρχική εκτίμηση του κόστους.

Σε αυτό το στάδιο το κόμμα έχει τη δυνατότητα να τροποποιήσει ή να αποσύρει την πρότασή του.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η τελική κοστολόγηση παραδίδεται στο κόμμα και μπορεί να δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του ΕΔΣ είτε με τη σύμφωνη γνώμη του πολιτικού φορέα είτε, για λόγους διαφάνειας, με πρωτοβουλία του ίδιου του Συμβουλίου.

«Αναβάθμιση του δημοκρατικού διαλόγου»

Η πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου και Ομότιμη Καθηγήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Αναστασία Μιαούλη, χαρακτήρισε τη νέα διαδικασία σημαντική θεσμική αλλαγή.

Όπως ανέφερε, «για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή».

Σύμφωνα με την ίδια, οι ανεξάρτητες και μεθοδολογικά συνεπείς ποσοτικοποιήσεις μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες των προεκλογικών δεσμεύσεων και να συμβάλουν στην αναβάθμιση του δημόσιου διαλόγου.

Η νέα διαδικασία αναμένεται να αποτελέσει ένα επιπλέον εργαλείο ελέγχου της δημοσιονομικής αξιοπιστίας των προεκλογικών προγραμμάτων, σε μια περίοδο όπου το κόστος των κρατικών παρεμβάσεων και η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής.