Η ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι στις διακοπές κρίσιμων υποδομών

Αν η σημερινή διακοπή λειτουργίας της Microsoft αποδεικνύει κάτι, είναι ότι πιθανότατα υποτιμούμε τους οικονομικούς κινδύνους που δημιουργεί η αστοχία κρίσιμων υποδομών.

Στο διαδικτυακό σεμινάριο της ING για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές, που πραγματοποιήθηκε αυτή την εβδομάδα, μόλις το 2% των συμμετεχόντων επέλεξε ως μεγαλύτερο κίνδυνο για το 2027 τα νέα σοκ στην προσφορά, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνοεπιθέσεων. Αντίθετα, το 34% εκτίμησε ότι ο σημαντικότερος κίνδυνος είναι το σκάσιμο της φούσκας στην τεχνητή νοημοσύνη και η επακόλουθη κατάρρευση των χρηματιστηριακών αγορών. Θα επανέλθουμε σε αυτό.

Προφανώς, η κατάρρευση ενός chatbot για μερικές ώρες δεν πρόκειται να επηρεάσει το παγκόσμιο ΑΕΠ. Ακόμη και η εκτεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης στην Ισπανία το 2025 είχε ελάχιστο αποτύπωμα στα στοιχεία οικονομικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η ING στην έκθεσή της για τις παγκόσμιες προοπτικές, οι οικονομικές επιπτώσεις από διακοπές στην ηλεκτροδότηση, στις πληρωμές ή στις τηλεπικοινωνίες θα μπορούσαν να αυξηθούν δυσανάλογα, εάν τέτοια περιστατικά γίνουν συχνότερα ή αποκτήσουν μεγαλύτερη έκταση. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πλήττεται σταδιακά η εμπιστοσύνη, ενώ οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να αυξήσουν τις δαπάνες τους για την προστασία από αντίστοιχους κινδύνους.

Ενδεικτικά, ένας ιδιοκτήτης κέντρου δεδομένων ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι διατηρεί στις εγκαταστάσεις του αποθέματα πετρελαίου κίνησης επαρκή για 48 ώρες, ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει μια ενδεχόμενη διακοπή ρεύματος. Πρόκειται για ένα πρόσθετο κόστος που κάθε άλλο παρά αμελητέο είναι.

Από την άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις ενισχύουν σταδιακά την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε σοκ στην προσφορά, όπως αυτά που μπορεί να προκαλέσει ένας πόλεμος στο Ιράν, δημιουργώντας ένα είδος προστατευτικού «τείχους» γύρω από τη δραστηριότητά τους.

Η μεγαλύτερη προετοιμασία και η αυξημένη χρήση αντισταθμιστικών κινήσεων για την κάλυψη κινδύνων αποτελούν, σύμφωνα με την ING, μία από τις βασικές εξηγήσεις για τις οποίες ο δομικός πληθωρισμός στην Ευρώπη έχει παραμείνει μέχρι σήμερα αξιοσημείωτα συγκρατημένος.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το 2027;

Δημοσκόπηση στο διαδικτυακό σεμινάριο της ING – 202 συμμετοχές

Πηγή: ING

Η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομική ανάπτυξη

Η συμβολή των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη στην ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας έχει συζητηθεί εκτενώς. Όπως επισημαίνει ο James Knightley στην έκθεση της ING για τις παγκόσμιες προοπτικές, η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί και το 2027.

Λιγότερη προσοχή έχει δοθεί, ωστόσο, στις επιπτώσεις που έχει η ίδια επενδυτική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Εν μέρει, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Όπως έδειξε πρόσφατη ανάλυση του Pablo Muylle, δεν επωφελούνται όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες και επιχειρήσεις στον ίδιο βαθμό από την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στις ΗΠΑ, όπως συμβαίνει με την Ολλανδία και την ASML.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για τα κέντρα δεδομένων. Εάν χρησιμοποιήσουμε τον κλάδο της πληροφορικής ως αντιπροσωπευτικό δείκτη, η δραστηριότητα των data centers εκτιμάται ότι συνεισφέρει περίπου 0,1-0,2 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, αντίθετα, η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων προσθέτει περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον ετήσιο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, ο οποίος διαμορφώνεται κοντά στο 2%. Πρόκειται για μια σημαντική συνεισφορά, η οποία αναμένεται να παραμείνει υποστηρικτικός παράγοντας και την επόμενη χρονιά, αφήνοντας μάλιστα περιθώρια για θετική έκπληξη.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον, όμως, είναι το τι συμβαίνει πέρα από τις εγκαταστάσεις των διακομιστών. Η παραγωγή σε ορισμένους τομείς επαγγελματικών υπηρεσιών στο Ηνωμένο Βασίλειο, από τις νομικές και λογιστικές υπηρεσίες έως άλλες εξειδικευμένες δραστηριότητες, έχει αυξηθεί εντυπωσιακά γρήγορα μέσα στη φετινή χρονιά, με αρκετούς κλάδους να εμφανίζουν σχεδόν ταυτόχρονη επιτάχυνση.

Μήπως πρόκειται για τις πρώτες ενδείξεις ότι η παραγωγικότητα αρχίζει να ενισχύεται χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη; Η εκτίμηση της ING είναι ότι ένα μέρος αυτής της αύξησης πιθανότατα συνδέεται με την αξιοποίησή της, χωρίς όμως να αποτελεί τη μοναδική εξήγηση.

Εμφανίζονται οι πρώτες ενδείξεις αύξησης της παραγωγικότητας χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη;

Πηγή: Macrobond, ING

Τι θα συμβεί εάν σκάσει η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης;

Καλύτερα να μη ρωτάμε ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης εάν υπάρχει φούσκα στην ίδια την τεχνολογία. Είναι ένα θέμα που μάλλον το ενοχλεί…

Ωστόσο, εάν οι αμερικανικές μετοχές εισέλθουν σε μια ουσιαστική bear market, οι επιπτώσεις είναι πιθανό να επεκταθούν πολύ πέρα από τον τεχνολογικό κλάδο.

Η ING αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο αυτό στην έκθεση των παγκόσμιων προοπτικών της, υπενθυμίζοντας τι συνέβη μετά την κατάρρευση της φούσκας των dotcom. Τότε, οι επενδύσεις στους κλάδους εκτός τεχνολογίας υποχώρησαν ακόμη περισσότερο από τις αντίστοιχες επενδύσεις στον τεχνολογικό τομέα, εξαιτίας της διεύρυνσης των πιστωτικών περιθωρίων και της αυστηρότερης πολιτικής χορηγήσεων από τις τράπεζες.

Ένα τέτοιο σενάριο δεν αποτελεί τη βασική πρόβλεψη της ING, αλλά εάν επιβεβαιωθεί θα έχει σημαντικές συνέπειες και για τη Federal Reserve. Η αμερικανική κεντρική τράπεζα έχει στηρίξει σε μεγάλο βαθμό την επιχειρηματολογία της υπέρ της αύξησης των επιτοκίων στην ανθεκτικότητα της χρηματιστηριακής αγοράς.

Όσον αφορά την αγορά συναλλάγματος, οι αναλυτές της ING εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις στο δολάριο θα εξαρτηθούν όχι μόνο από την πορεία των επιτοκίων, αλλά και από το κατά πόσο μια χρηματιστηριακή διόρθωση θα απειλήσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Εάν προκύψει τέτοιος κίνδυνος, το δολάριο θα μπορούσε και πάλι να προσελκύσει κεφάλαια ως ασφαλές καταφύγιο. Σε περίπτωση, όμως, μιας σοβαρής χρηματιστηριακής αναταραχής, τα νομίσματα που αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο είναι το ιαπωνικό γεν και το ελβετικό φράγκο.

Ο «chipflation» δεν αποτελεί προς το παρόν σημαντικό πρόβλημα

Πηγή: Macrobond, ING

Τι συμβαίνει με τον πληθωρισμό;

Ο διοικητής της Fed, Chris Waller, υποστήριξε αυτή την εβδομάδα ότι η τεχνητή νοημοσύνη ασκεί ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό. Η εκτίμηση αυτή αποτέλεσε μέρος της επιχειρηματολογίας του υπέρ της πιθανότητας αύξησης των επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο, συμβάλλοντας παράλληλα στην άνοδο των βραχυπρόθεσμων αμερικανικών επιτοκίων κατά 32 μονάδες βάσης μέσα στην εβδομάδα.

Είναι όμως πράγματι έτσι;

Αναμφίβολα, υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επηρεάσει τον πληθωρισμό. Ωστόσο, μέχρι στιγμής τα στοιχεία που υποστηρίζουν την ύπαρξη ενός φαινομένου «chipflation», δηλαδή πληθωριστικών πιέσεων λόγω της αύξησης του κόστους των ημιαγωγών και του ηλεκτρονικού εξοπλισμού, είναι ιδιαίτερα περιορισμένα.

Ακόμη και εάν υιοθετήσουμε έναν ευρύ ορισμό, συμπεριλαμβάνοντας τα ηλεκτρονικά προϊόντα και τον εξοπλισμό πληροφορικής, οι συγκεκριμένες κατηγορίες εξακολουθούν να συμβάλλουν στη μείωση του πληθωρισμού στις ΗΠΑ και όχι στην αύξησή του. Το ίδιο ισχύει και για τα αυτοκίνητα, παρά το γεγονός ότι η παραγωγή τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους ημιαγωγούς.

Τα στοιχεία για τον αμερικανικό πληθωρισμό παραμένουν ασφαλώς προβληματικά. Δεν μπορεί να αποκλειστεί μια αύξηση κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες στον δείκτη δομικού πληθωρισμού που παρακολουθεί στενά η Fed για τον Οκτώβριο. Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί τον βασικό παράγοντα πίσω από τις πληθωριστικές πιέσεις.

Αυτά, λοιπόν, για την ώρα. Και τώρα, θα θέλατε να συνοψίσω όλα τα παραπάνω σε πέντε σημεία, να υιοθετήσω έναν πιο επαγγελματικό τόνο ή να τα μετατρέψω σε παρουσίαση PowerPoint με μια εντυπωσιακά μεγάλη ποσότητα μωβ χρώματος;

James Smith

Οι βασικές εξελίξεις στις ανεπτυγμένες αγορές

Ηνωμένες Πολιτείες – James Knightley

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν αναθεωρήσει επιθετικά τις προσδοκίες τους για την πολιτική της Federal Reserve, μετά τις επιθετικές δηλώσεις αξιωματούχων της Fed και την υψηλότερη του αναμενομένου μέτρηση του δομικού πληθωρισμού.

Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να τοποθετηθούν δημόσια αρκετοί αξιωματούχοι της Fed, παρά την επιθυμία του προέδρου της, Kevin Warsh, για περιορισμό των ενδείξεων σχετικά με τη μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής. Η ING εκτιμά ότι οι τοποθετήσεις τους θα διατηρήσουν έναν επιθετικό τόνο.

Η τράπεζα αναμένει πλήρως αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση της FOMC τον Δεκέμβριο. Ωστόσο, η Fed θα έχει στη διάθεσή της τα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Νοεμβρίου πριν από τη συνεδρίαση, τα οποία αναμένεται να είναι ιδιαίτερα ευνοϊκά, δεδομένης της σημαντικής υποχώρησης των τιμών της βενζίνης. Ως εκ τούτου, η ING δεν θεωρεί ιδιαίτερα πιθανή την αύξηση κατά 50 μονάδες βάσης που έχει συζητηθεί.

Λιανικές πωλήσεις και βιομηχανική παραγωγή (Τρίτη)

Σε επίπεδο οικονομικών στοιχείων, την Τρίτη θα ανακοινωθούν οι λιανικές πωλήσεις Οκτωβρίου, οι οποίες αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά από την αδυναμία στις πωλήσεις αυτοκινήτων. Οι πωλήσεις καυσίμων εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σχεδόν αμετάβλητες, ενώ σε πραγματικούς όρους είναι πιθανό να καταγραφεί μείωση των συνολικών λιανικών πωλήσεων.

Η βιομηχανική παραγωγή, αντίθετα, αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται, υποστηριζόμενη από τις ισχυρές επιδόσεις της προηγμένης μεταποίησης που συνδέεται με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης.

Θετικές επιδόσεις αναμένονται επίσης σε παραδοσιακούς κλάδους με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση, όπως η χαλυβουργία και η υαλουργία. Οι αμερικανικές επιχειρήσεις διαθέτουν συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των Ευρωπαίων και Ασιατών ανταγωνιστών τους, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν σημαντικά υψηλότερο ενεργειακό κόστος.

Ηνωμένο Βασίλειο – James Smith

Πληθωρισμός (Τετάρτη)

Ο γενικός πληθωρισμός αναμένεται να εμφανίσει μικρή αύξηση, λόγω της περιορισμένης ανόδου του ανώτατου ορίου στις τιμές ενέργειας για τα νοικοκυριά, το οποίο αναθεωρείται ανά τρίμηνο, καθώς και μιας νέας αύξησης κατά 4% στο κόστος των καυσίμων.

Η πλήρης επίδραση της ανόδου των τιμών του φυσικού αερίου δεν αναμένεται να αποτυπωθεί πριν από τον Ιανουάριο, όταν οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών προβλέπεται να αυξηθούν κατά περίπου 25%. Η σχετική εξέλιξη αναμένεται να επιβεβαιωθεί επισήμως τις επόμενες ημέρες.

Ως αποτέλεσμα, ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή θα μπορούσε να πλησιάσει το 4,5% στις αρχές της επόμενης χρονιάς. Προς το παρόν, ωστόσο, οι δευτερογενείς πληθωριστικές επιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες. Η ING δεν αναμένει νέες ενδείξεις ενίσχυσής τους στα στοιχεία του Οκτωβρίου, ενώ ο πληθωρισμός των τροφίμων εκτιμάται ότι θα παραμείνει αμετάβλητος σε ετήσια βάση.

Σύνοδος Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρωπαϊκής Ένωσης (Παρασκευή)

Στις 20 Νοεμβρίου αναμένεται ευρέως να επιτευχθεί συμφωνία που θα φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο πιο κοντά στην Ευρώπη. Η συμφωνία προβλέπεται να περιλαμβάνει τη μείωση των ελέγχων και της γραφειοκρατίας για τα αγροτικά προϊόντα, την ευθυγράμμιση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών και την ενίσχυση της κινητικότητας των νέων.

Το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί στις ενδείξεις για το κατά πόσο ο πρωθυπουργός Burnham είναι διατεθειμένος να προχωρήσει περαιτέρω, καθώς και στο τι αποκαλύπτουν οι συμφωνίες για τη διάθεσή του να συμβιβαστεί σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η μετανάστευση και η κανονιστική εναρμόνιση.

Οι εξελίξεις αυτές θα αποτελέσουν ένδειξη για το πόσο κοντά θα μπορούσε να επιδιώξει να φέρει το Ηνωμένο Βασίλειο στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά στο μέλλον.

Βασικά γεγονότα στις ανεπτυγμένες αγορές

Πηγή: Refinitiv, ING

Πηγή: ING