Το βασικό πλέον ερώτημα είναι αν το ράλι της χονδρεμπορικής θα μετατραπεί σε νέο κύμα αυξήσεων στα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια, ενώ οι καταναλωτές με μπλε σταθερά προγράμματα παραμένουν σε σημαντικό βαθμό προστατευμένοι.

Πράσινα τιμολόγια: Η πίεση μεταφέρεται στον επόμενο μήνα

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνεται στα πράσινα τιμολόγια, καθώς σε αυτά παραμένει ένας πολύ μεγάλος αριθμός οικιακών καταναλωτών. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΡΑΑΕΥ, περίπου 3,159 εκατομμύρια καταναλωτές βρίσκονταν στην πράσινη κατηγορία τον Ιούνιο.

Το χαρακτηριστικό των πράσινων τιμολογίων είναι ότι, παρότι πρόκειται για κυμαινόμενα προϊόντα, η τιμή της κιλοβατώρας ανακοινώνεται στην αρχή κάθε μήνα και στη συνέχεια παραμένει σταθερή μέχρι το τέλος του.

Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή εκτίναξη της χονδρεμπορικής αγοράς δεν αλλάζει τον λογαριασμό του Σεπτεμβρίου. Μπορεί όμως να επηρεάσει άμεσα την τιμή που θα ανακοινωθεί για τον Οκτώβριο.

Ήδη τον Σεπτέμβριο η μέση τιμή των πράσινων τιμολογίων διαμορφώθηκε στα 20,73 λεπτά/kWh, με τις διαθέσιμες τιμές να παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, από περίπου 14,9 έως 29,7 λεπτά/kWh.

Οι δύο μεγαλύτεροι προμηθευτές, που καλύπτουν περίπου το 80% της αγοράς, κινούνται σε χαμηλότερα επίπεδα, με μέσο όρο περίπου 16,8 λεπτά/kWh.

Το κρίσιμο ζήτημα για τον Οκτώβριο είναι πλέον πόσο από την επιβάρυνση της χονδρεμπορικής θα απορροφήσουν οι προμηθευτές και πόσο θα μετακυλίσουν στους πελάτες τους.

Κίτρινα τιμολόγια: Η αγορά περνά γρηγορότερα στον λογαριασμό

Μεγαλύτερη έκθεση στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής έχουν οι καταναλωτές που έχουν επιλέξει κίτρινα κυμαινόμενα τιμολόγια.

Στην κατηγορία αυτή η τελική χρέωση συνδέεται περισσότερο με την πορεία της αγοράς, ανάλογα με τον μηχανισμό που προβλέπει κάθε πρόγραμμα. Έτσι, όταν οι τιμές χονδρικής υποχωρούν, ο καταναλωτής μπορεί να επωφεληθεί ταχύτερα.

Το ίδιο όμως λειτουργεί και αντίστροφα.

Σε ένα περιβάλλον απότομης ανόδου των τιμών, όπως αυτό που διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες, η έκθεση είναι μεγαλύτερη και η επιβάρυνση μπορεί να αποτυπωθεί ταχύτερα στη λιανική.

Εδώ βρίσκεται και η βασική διαφορά σε σχέση με τα πράσινα τιμολόγια: στο πράσινο ο καταναλωτής γνωρίζει από την αρχή του μήνα την τιμή που θα πληρώσει, ενώ στα κίτρινα προϊόντα υπάρχουν μηχανισμοί που επιτρέπουν η τελική χρέωση να διαμορφώνεται εκ των υστέρων, ανάλογα με την εξέλιξη της αγοράς.

Μπλε τιμολόγια: Η άνοδος της χονδρικής δεν περνά στον καταναλωτή

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται τα μπλε σταθερά τιμολόγια.

Εδώ η τιμή της κιλοβατώρας έχει συμφωνηθεί για συγκεκριμένη χρονική διάρκεια και δεν επηρεάζεται άμεσα από τις καθημερινές μεταβολές της χονδρεμπορικής αγοράς.

Έτσι, ένας καταναλωτής που έχει ενεργό σταθερό συμβόλαιο δεν επηρεάζεται από την εκτίναξη της χονδρεμπορικής στα 211,76 ευρώ/MWh ως προς τη συμφωνημένη χρέωση ενέργειας.

Αυτό αποτελεί το βασικό πλεονέκτημα των μπλε τιμολογίων σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας: προσφέρουν προβλεψιμότητα και προστατεύουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό από απότομες αυξήσεις.

Η εικόνα της αγοράς έχει ήδη οδηγήσει τους παρόχους σε πιο επιθετικές κινήσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της ΔΕΗ, η οποία για τον Σεπτέμβριο έχει μειώσει σημαντικά τη χρέωση του σταθερού μπλε τιμολογίου ΔΕΗ myHome Online, στα 11,5 λεπτά/kWh.

Υπάρχει όμως και το αντίστροφο σενάριο. Εάν η χονδρεμπορική αγορά υποχωρήσει σημαντικά τους επόμενους μήνες, ο καταναλωτής που έχει δεσμευτεί με σταθερό συμβόλαιο δεν θα επωφεληθεί αυτόματα από την πτώση.

Παράλληλα, τα σταθερά προγράμματα μπορεί να προβλέπουν κόστος ή αποζημίωση σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης.

Ποιοι καταναλωτές είναι περισσότερο εκτεθειμένοι

Η νέα αναστάτωση στη χονδρεμπορική αγορά αναδεικνύει ξανά τις διαφορετικές ταχύτητες με τις οποίες οι μεταβολές των τιμών φτάνουν στον τελικό καταναλωτή.

Τα κίτρινα τιμολόγια έχουν τη μεγαλύτερη άμεση σύνδεση με τις μεταβολές της αγοράς, ανάλογα βέβαια με τον μηχανισμό τιμολόγησης κάθε προϊόντος.

Τα πράσινα τιμολόγια προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα μέσα στον μήνα, αλλά η άνοδος της χονδρικής μπορεί να αποτυπωθεί στην τιμή που ανακοινώνεται για τον επόμενο μήνα.

Τα μπλε τιμολόγια προστατεύουν τον καταναλωτή από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις, όσο παραμένει ενεργή η συμφωνημένη σταθερή τιμή.

Επομένως, η ίδια άνοδος της χονδρεμπορικής μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα σε δύο νοικοκυριά, ανάλογα με το πρόγραμμα που έχουν επιλέξει.

Το στοίχημα της 1ης Οκτωβρίου

Το ενδιαφέρον της αγοράς στρέφεται πλέον στην 1η Οκτωβρίου, όταν οι προμηθευτές θα ανακοινώσουν τις νέες χρεώσεις των πράσινων τιμολογίων.

Η πορεία της χονδρεμπορικής μέχρι το τέλος του μήνα θα είναι καθοριστική, αλλά εξίσου σημαντική θα είναι και η εμπορική πολιτική κάθε παρόχου.

Τον Σεπτέμβριο, άλλωστε, η αύξηση των πράσινων τιμολογίων περιορίστηκε περίπου στο 8%, όταν η χονδρεμπορική αγορά είχε αυξηθεί κατά περίπου 21% τον Αύγουστο. Αυτό δείχνει ότι οι πάροχοι μπορούν να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων, τουλάχιστον προσωρινά.

Το ερώτημα είναι αν θα μπορέσουν ή θα επιλέξουν να κάνουν το ίδιο και τον Οκτώβριο, εφόσον οι υψηλές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά διατηρηθούν.

Για τα νοικοκυριά, πάντως, η νέα άνοδος λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η επιλογή τιμολογίου δεν αφορά μόνο την ονομαστική τιμή της κιλοβατώρας. Το πάγιο, η διάρκεια του συμβολαίου, οι προϋποθέσεις των εκπτώσεων, ο τρόπος διαμόρφωσης της τελικής χρέωσης και το κόστος πρόωρης αποχώρησης μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό ποσό του λογαριασμού.