Στόχος είναι να διαμορφωθεί μια προσωρινή συμφωνία που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση των πλοίων από τα Στενά και θα περιορίσει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης.

Στο τραπέζι προσωρινό άνοιγμα του Ορμούζ

Το Ιράν και το Ομάν έχουν ήδη ανακοινώσει ότι βρίσκονται κοντά σε μια προσωρινή συμφωνία για τη λειτουργία των Στενών.

Το σχέδιο προβλέπει ότι τα πλοία θα εισέρχονται στα Στενά μέσω ιρανικών υδάτων και θα εξέρχονται κυρίως από την πλευρά του Ομάν, δημιουργώντας έναν προσωρινό διάδρομο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Ωστόσο, η πλήρης επαναλειτουργία του στρατηγικού περάσματος δεν μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο μέσω μιας συμφωνίας Ιράν-Ομάν. Για να υπάρξει πραγματική και σταθερή αποκλιμάκωση απαιτείται τελικά συνεννόηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οποιαδήποτε συμφωνία να είναι προσωρινή και να διασφαλίζει ότι τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να εισέρχονται και να εξέρχονται ελεύθερα από τα Στενά.

Το πετρέλαιο αντιδρά στη διπλωματική κινητικότητα

Η προοπτική διπλωματικής λύσης επηρέασε άμεσα τις αγορές πετρελαίου.

Το Brent, το οποίο την Πέμπτη είχε πλησιάσει τα 110 δολάρια το βαρέλι, υποχώρησε την Παρασκευή κατά 2,7% στα 104,74 δολάρια, μετά τις πληροφορίες για τις επαφές μεταξύ Ιράν και χωρών του Κόλπου.

Η αντίδραση αυτή αποτυπώνει το πόσο άμεσα συνδέεται η τιμή του πετρελαίου με τις εξελίξεις στο Ορμούζ. Ακόμη και η προοπτική ενός προσωρινού ανοίγματος των Στενών αρκεί για να περιορίσει μέρος του γεωπολιτικού ασφαλίστρου που έχει ενσωματωθεί στις τιμές.

Οι χώρες του Κόλπου πιέζουν για αποκλιμάκωση

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου αποτελείται από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν.

Οι χώρες αυτές έχουν άμεσο συμφέρον από την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, καθώς μεγάλο μέρος των ενεργειακών τους εξαγωγών εξαρτάται από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό.

Παράλληλα, η ένταση έχει αυξηθεί μετά τις ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον γειτονικών αραβικών κρατών, ως αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διατηρήσει ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, ενώ το Ομάν έχει αναλάβει τον ρόλο του βασικού διαμεσολαβητή.

Τα χωρικά ύδατα του Ομάν βρίσκονται στην περιοχή των Στενών και η χώρα έχει διατηρήσει ουδέτερη στάση καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Τι ζητά το Ιράν από τις ΗΠΑ

Η Τεχεράνη εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε συμφωνία με το Ομάν για τη λειτουργία των Στενών, αλλά ξεκαθαρίζει ότι η πλήρης επαναλειτουργία τους εξαρτάται από την ικανοποίηση ευρύτερων απαιτήσεων απέναντι στις ΗΠΑ.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών,

η επαναφορά της δυνατότητας εξαγωγής πετρελαίου,

η πρόσβαση σε δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό.

Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί την επιστροφή στο προηγούμενο μνημόνιο κατανόησης και ζητά μια ευρύτερη συμφωνία που θα περιλαμβάνει και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Το προηγούμενο MoU δεν άντεξε

Οι δύο πλευρές είχαν επιχειρήσει τον Ιούνιο να δημιουργήσουν ένα προσωρινό πλαίσιο αποκλιμάκωσης μέσω ενός μνημονίου κατανόησης (MoU).

Το σχέδιο προέβλεπε παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακό άνοιγμα των Στενών και έναρξη διαπραγματεύσεων για μια οριστική συμφωνία, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού ζητήματος.

Ωστόσο, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση της συμφωνίας, με βασικό σημείο τριβής τον τρόπο διέλευσης των πλοίων από τα Στενά. Η αποτυχία της προηγούμενης προσπάθειας οδήγησε σε νέο κύκλο στρατιωτικών επιθέσεων.

Παρά την απουσία απευθείας συνομιλιών, οι δίαυλοι μέσω τρίτων χωρών παραμένουν ενεργοί.

Το Κατάρ πραγματοποίησε δύο επισκέψεις στην Τεχεράνη την προηγούμενη εβδομάδα, συμμετέχοντας στις προσπάθειες διαμόρφωσης νέας πρότασης για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία έχει πλέον εισέλθει στον έβδομο μήνα.

Νέα εστία κινδύνου το Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η διπλωματική προσπάθεια πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι κίνδυνοι για το παγκόσμιο εμπόριο αυξάνονται και από άλλη μία κρίσιμη θαλάσσια οδό.

Οι Χούθι στην Υεμένη επιχειρούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ενός ακόμη στρατηγικού περάσματος για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Έτσι, η κρίση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. Η ταυτόχρονη πίεση σε Ορμούζ και Μπαμπ ελ Μαντέμπ δημιουργεί ένα ευρύτερο γεωπολιτικό ρίσκο για τις παγκόσμιες μεταφορές, το πετρέλαιο και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι αν η νέα πρωτοβουλία του Ομάν μπορεί να οδηγήσει έστω σε ένα προσωρινό άνοιγμα του Ορμούζ ή αν οι διαφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα αποδειχθούν και αυτή τη φορά ισχυρότερες από τις πιέσεις για αποκλιμάκωση.