Το ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι η αξιολόγηση θα πραγματοποιείται με αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια, χωρίς να δημιουργείται ένας μηχανισμός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αυθαίρετους αποκλεισμούς πολιτών από την αγορά κατοικίας.

Παράλληλα, θα πρέπει να προβλέπεται η δυνατότητα του ενδιαφερόμενου να γνωρίζει τα στοιχεία στα οποία βασίζεται η βαθμολογία του, να ελέγχει το αποτέλεσμα και, εφόσον υπάρχουν λάθη ή ανακριβείς πληροφορίες, να ζητά τη διόρθωσή τους.

Οι ιδιοκτήτες ζητούν μεγαλύτερη ασφάλεια

Η αναβολή του μέτρου αναμένεται να προκαλέσει απογοήτευση σε σημαντική μερίδα ιδιοκτητών, οι οποίοι θεωρούν ότι ένα αξιόπιστο σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο επιλογής ασυνεπών μισθωτών.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην αγορά κατοικίας, καθώς ένας κακοπληρωτής μπορεί να οδηγήσει τον ιδιοκτήτη σε μια μακρά και δαπανηρή διαδικασία μέχρι την αποκατάσταση της κατοχής του ακινήτου. Η αβεβαιότητα αυτή αποτελεί, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, έναν από τους λόγους για τους οποίους αρκετοί ιδιοκτήτες εξακολουθούν να κρατούν κλειστά ακίνητα αντί να τα διαθέσουν προς ενοικίαση.

Η ύπαρξη ενός αξιόπιστου «πιστοποιητικού φερεγγυότητας» θα μπορούσε θεωρητικά να περιορίσει τον συγκεκριμένο κίνδυνο, βελτιώνοντας την πληροφόρηση πριν από τη σύναψη μιας νέας μίσθωσης.

Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις καταναλωτών και ειδικοί στην προστασία προσωπικών δεδομένων έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός συστήματος που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «κόφτης» για την πρόσβαση στη στέγη.

Το κρίσιμο επομένως είναι η ισορροπία: προστασία των ιδιοκτητών από τους στρατηγικούς κακοπληρωτές, χωρίς όμως η οικονομική αξιολόγηση να μετατραπεί σε μηχανισμό αποκλεισμού ανθρώπων από την κατοικία.

Πώς θα λειτουργεί το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης

Το νέο Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης αποτελεί μια ευρύτερη ψηφιακή υποδομή, μέσω της οποίας συγκεντρώνονται και επεξεργάζονται δεδομένα από φορείς του Δημοσίου, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας εικόνας για την πιστοληπτική ικανότητα φυσικών και νομικών προσώπων.

Η λειτουργία του βασίζεται σε διαδοχικά στάδια:

Παράλληλα, το σύστημα μπορεί να αξιοποιεί δεδομένα από ιδιωτικούς φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, ώστε να διαμορφώνεται πληρέστερη εικόνα για την οικονομική συμπεριφορά ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης.

Το επόμενο μεγάλο βήμα για την αγορά μισθώσεων

Η ένταξη των ενοικιαστών στο σύστημα πιστοληπτικής αξιολόγησης θα αποτελέσει ουσιαστικά ένα ξεχωριστό και πιο ευαίσθητο κεφάλαιο.

Για την αγορά ακινήτων, η δημιουργία ενός τέτοιου μηχανισμού θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι μισθώσεις. Ο ιδιοκτήτης θα διαθέτει περισσότερη πληροφόρηση πριν επιλέξει μισθωτή, ενώ ο συνεπής ενοικιαστής θα μπορούσε να αποκτήσει ένα επιπλέον «πιστοποιητικό αξιοπιστίας».

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, είναι η σχεδίαση του συστήματος. Εάν τα κριτήρια είναι αντικειμενικά, διαφανή και ελέγξιμα, μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός ενίσχυσης της εμπιστοσύνης στην αγορά. Εάν όμως η αξιολόγηση δεν συνοδεύεται από ισχυρές δικλίδες προστασίας προσωπικών δεδομένων και δικαίωμα αμφισβήτησης, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσει νέες στρεβλώσεις.

Για την ώρα, πάντως, το «πιστοποιητικό φερεγγυότητας» παραμένει εκτός της πρώτης φάσης του συστήματος. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει επομένως να συνεχίσουν να αξιολογούν τους υποψήφιους ενοικιαστές χωρίς τη συγκεκριμένη ψηφιακή «βαθμολογία», αναμένοντας τις επόμενες θεσμικές παρεμβάσεις που θα κρίνουν εάν και με ποιους όρους θα δημιουργηθεί ο «Τειρεσίας» της αγοράς μισθώσεων.