Όπως και άλλες μεγάλες εμπορικές δυνάμεις, το εμπόριο της Κίνας κυριαρχείται από την ταχεία ανάπτυξη προϊόντων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Όμως και πολλές άλλες κινεζικές εξαγωγές συνεχίζουν να αυξάνονται. Μάλιστα, οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 34,3% σε ετήσια βάση, αν και αυτό αντανακλά εν μέρει τη χαμηλή βάση σύγκρισης του προηγούμενου έτους, λόγω του εμπορικού πολέμου. Και ακόμη και πριν από αυτόν, όλη η ρητορική και η αρθρογραφία γύρω από την αποπαγκοσμιοποίηση έχαναν την ουσία του τι πραγματικά συνέβαινε. Η Κίνα αύξανε τις εξαγωγές της προς πολλά άλλα μέρη του κόσμου, και πολλοί από αυτούς τους εισαγωγείς με τη σειρά τους αύξαναν τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχουν σημειωθεί τόσο μικρές αλλαγές στις παγκόσμιες εμπορικές ανισορροπίες.

Η εγχώρια ζήτηση της Κίνας, η οποία συνεχίζει να αποδυναμώνεται, σημαίνει ότι οι εισαγωγές της δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό με τις εξαγωγές της, σε χρηματικούς όρους. Ως αποτέλεσμα, τα εμπορικά και τα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών της αυξάνονται απότομα — ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα για μια οικονομία 20 τρισ. δολαρίων. Όμως, ενώ πολλοί βλέπουν τις εξαγωγικές επιδόσεις της Κίνας ως ένδειξη της βιομηχανικής της ισχύος, αυτό θα έπρεπε να προκαλεί συναγερμό στο Πεκίνο. Εάν οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι ικανοποιημένοι με αυτή την κατάσταση, αυτό οφείλεται μόνο στο ότι οι ισχυρότερες εξαγωγές θα μπορούσαν να τους επιτρέψουν να επιτύχουν τον ετήσιο στόχο για το ΑΕΠ. Θα πρέπει όμως να είναι προσεκτικοί με το τι εύχονται, διότι τόσο μεγάλες ανισορροπίες δεν μπορούν να διατηρηθούν επ' αόριστον.

Τα πρόσφατα στοιχεία ρίχνουν επίσης κρύο νερό στην άποψη ότι οι δασμοί μπορούν να επηρεάσουν τα εμπορικά ισοζύγια. Το εξωτερικό εμπορικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών μιας χώρας αντικατοπτρίζουν τον λογαριασμό κεφαλαίου της, και τα δύο αποτελούν ποσοτικές εκφράσεις της ισορροπίας μεταξύ αποταμίευσης και επενδύσεων μιας χώρας. Εάν υπάρχει έλλειψη αποταμιεύσεων, όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ, απαιτούνται περισσότερα κεφάλαια από το εξωτερικό και αυτό θα εμφανιστεί ως έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών. Αν όμως υπάρχει υψηλή εγχώρια αποταμίευση και εξασθενημένη καταναλωτική εμπιστοσύνη, όπως στην Κίνα, το αποτέλεσμα θα είναι ακόμη ισχυρότερη αύξηση των εξαγωγών.

Επιπλέον, τα πρόσφατα μηνιαία στοιχεία δείχνουν ότι η εγχώρια οικονομική δραστηριότητα στην Κίνα αποδυναμώνεται — μια τάση που αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά στα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις και το ΑΕΠ του δεύτερου τριμήνου. Φυσικά, αυτή η εξασθένηση οφείλεται εν μέρει στην αδύναμη αγορά ακινήτων της Κίνας, όπου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής επέτρεψαν να δημιουργηθεί μια τεράστια φούσκα πριν αυτή σκάσει το 2021. Δικαιούνται, κατά μία έννοια, κάποια αναγνώριση επειδή απέτρεψαν μια ολοκληρωτική χρηματοπιστωτική κατάρρευση όπως εκείνη που είδαμε στις ΗΠΑ το 2008 και στην Ιαπωνία στα τέλη της δεκαετίας του 1980.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι ότι πολλές κινεζικές οικογένειες που στο παρελθόν έτρεφαν μεγάλες προσδοκίες έχουν πλέον μικρότερη εμπιστοσύνη στο μέλλον. Έχουν χάσει την αισιοδοξία που τροφοδοτεί την κοινωνική κινητικότητα, και αυτή η αλλαγή έρχεται να προστεθεί στο ήδη υψηλό ποσοστό αποταμίευσης των Κινέζων που προέρχονται από αγροτικές περιοχές και δεν μπορούν να βασιστούν σε ένα ισχυρό κοινωνικό δίχτυ προστασίας.

Εν τω μεταξύ, ο ετησιοποιημένος πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης του κινεζικού ΑΕΠ —προσαρμοσμένος για τον πληθωρισμό— επιβραδύνθηκε στο 4,3% το δεύτερο τρίμηνο, από 5% το διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου. Εάν δεν υπάρξει αντιστροφή της τάσης, οι πιθανότητες της κυβέρνησης να επιτύχει τον στόχο ανάπτυξης 4,5%-5% για το 2026 φαίνονται περιορισμένες. Εάν η εγχώρια ζήτηση δεν ανακάμψει, η βελτίωση του ΑΕΠ θα απαιτήσει ακόμη ισχυρότερη αύξηση των εξαγωγών.

Μετά την ενσωμάτωση των στοιχείων του εμπορίου του Αυγούστου, το σωρευτικό πλεόνασμα της Κίνας από την αρχή του έτους ανέρχεται πλέον περίπου στα 805 δισ. δολάρια και υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να ξεπεράσει το τεράστιο πλεόνασμα των 1,2 τρισ. δολαρίων του περασμένου έτους — περίπου 6% του ΑΕΠ. Μια τόσο μεγάλη ανισορροπία δεν είναι προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον κανενός, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Κίνας. Ακόμη και χώρες που έχουν επωφεληθεί από τη δραματική αύξηση του εμπορίου με την Κίνα —από τη Γερμανία και το Μεξικό έως πολλές άλλες— βρίσκονται πλέον σε έναν μονόδρομο. Καθώς οι κινεζικές εξαγωγές αυξάνονται, οι δικές τους εξαγωγές προς την Κίνα επιβραδύνονται, παράλληλα με την εξασθένηση της εγχώριας ζήτησης στην Κίνα.

Τέλος, όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία το κινεζικό ρενμίνμπι φαίνεται να είναι περίπου 20% υποτιμημένο —αν όχι περισσότερο— σε σταθμισμένη ως προς το εμπόριο βάση. Ένα ισχυρότερο νόμισμα θα έκανε τους Κινέζους καταναλωτές να αισθάνονται πλουσιότεροι, οδηγώντας ενδεχομένως σε αύξηση της κατανάλωσης και, επομένως, των εισαγωγών. Και εάν συνοδευόταν από μια σοβαρή δημοσιονομική τόνωση, ένα ρενμίνμπι σε σωστά αποτιμημένη ισοτιμία θα μπορούσε ακόμη και να επαναφέρει την Κίνα σε τροχιά διπλασιασμού του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της έως το 2035, σε σχέση με τα επίπεδα του 2020.

Καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο θα φιλοξενήσει τη G20 το 2027, θα μπορούσε να βοηθήσει στην οργάνωση μιας νέας νομισματικής συμφωνίας; Εάν ναι, θα έχει συμβάλει σε μια απολύτως αναγκαία διόρθωση μιας παγκόσμιας οικονομίας που γίνεται ολοένα και πιο ανισόρροπη.

Jim O’Neill είναι πρώην υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου και πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs Asset Management.

Πηγή: Project Syndicate