Το πιθανό σοκ

Οταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ ουσιαστικά έκλεισαν, πολλοί αναλυτές προέβλεπαν ότι μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου στα 150 έως 200 δολάρια το βαρέλι. Ενα τέτοιο σοκ θεωρούνταν πιθανό να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση. Αντιθέτως, καθώς ο αποκλεισμός των Στενών εισέρχεται πλέον στον τέταρτο μήνα και οι συγκρούσεις συνεχίζονται, το πετρέλαιο Brent διαπραγματεύεται κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η απροσδόκητη αυτή ανθεκτικότητα εξηγείται σε μεγάλο βαθμό από τις κινήσεις του μεγαλύτερου παραγωγού πετρελαίου στον κόσμο, των ΗΠΑ, και του μεγαλύτερου εισαγωγέα, δηλαδή της Κίνας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αύξησαν τις εξαγωγές αργού τον Απρίλιο και τον Μάιο σε πάνω από πέντε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, από περίπου τέσσερα εκατομμύρια τα προηγούμενα χρόνια. Την ίδια στιγμή, η Κίνα περιόρισε σημαντικά τις εισαγωγές της. Σύμφωνα με τα επίσημα κινεζικά τελωνειακά στοιχεία, οι εισαγωγές αργού ανήλθαν τον Μάιο σε 7,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – περιλαμβάνοντας και το πετρέλαιο που φθάνει μέσω αγωγών από τη Ρωσία –, έναντι περίπου 11 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως τα προηγούμενα χρόνια. Τα «χαμένα» τρία εκατομμύρια βαρέλια αντιστοιχούν περίπου στη συνολική ημερήσια κατανάλωση πετρελαίου της Ιταλίας και της Γαλλίας μαζί.

Εξίσου εντυπωσιακό με τη δραματική πτώση των εισαγωγών είναι το γεγονός ότι δεν παρατηρούνται σημαντικές διαταραχές στην καθημερινότητα της Κίνας. Οι τουρίστες συνεχίζουν να ταξιδεύουν, τα εργοστάσια λειτουργούν και τα ράφια των καταστημάτων παραμένουν γεμάτα.

«Είναι κάπως μυστηριώδες. Αναρωτιέμαι αν αυτή είναι όλη η ιστορία» σχολιάζει η Ερικα Ντάουνς, ερευνήτρια του Πανεπιστημίου Κολούμπια που έχει μελετήσει εκτενώς τα κινεζικά διυλιστήρια.

Τα αποθέματα

Το μυστήριο δεν εξηγείται πλήρως από τη χρήση των αποθεμάτων πετρελαίου.

Μόλις τον Μάιο οι κινεζικές επιχειρήσεις άρχισαν να αντλούν ουσιαστικά ποσότητες από τα αποθέματα αργού της χώρας, με ρυθμό περίπου 500.000 βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με την εταιρεία θαλάσσιων αναλύσεων και πληροφοριών Vortexa. Για λόγους σύγκρισης, οι ΗΠΑ άντλησαν την περασμένη εβδομάδα πάνω από ένα εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως από τα εμπορικά τους αποθέματα.

Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, η Κίνα είχε περάσει μήνες συσσωρεύοντας φθηνό ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι τα συνολικά αποθέματα αργού της χώρας κυμαίνονται μεταξύ ενός και 1,4 δισεκατομμυρίων βαρελιών, ποσότητα αρκετή για να καλύψει αρκετούς μήνες εισαγωγών. Το Πεκίνο δεν δημοσιοποιεί επίσημα τα σχετικά στοιχεία.

«Ηδη αγόραζαν πολύ περισσότερες ποσότητες από όσες χρειάζονταν για να γεμίσουν τις αποθήκες τους» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Shell Ουάελ Σαουάν.

Υποκατάστατα

Η Κίνα βρίσκει τρόπους να χρησιμοποιεί λιγότερο πετρέλαιο. Οι ηλεκτροκίνητοι συρμοί υψηλής ταχύτητας και τα ηλεκτρικά οχήματα έχουν εν μέρει αντικαταστήσει τις αεροπορικές μετακινήσεις μικρών αποστάσεων και τα συμβατικά αυτοκίνητα βενζίνης. Η ηλεκτροπαραγωγή της χώρας βασίζεται κυρίως στον άνθρακα και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Κατά τη διάρκεια των αργιών της Πρωτομαγιάς, η αεροπορική επιβατική κίνηση μειώθηκε κατά περίπου 5,7% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, ενώ η σιδηροδρομική κίνηση αυξήθηκε κατά 4,6%, σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Μεταφορών.

Την ίδια περίοδο, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων στους αυτοκινητοδρόμους αυξήθηκε κατά 53%, σύμφωνα με την Εθνική Διοίκηση Ενέργειας της Κίνας. Το υπουργείο Μεταφορών εκτιμά ότι κατά μέσο όρο 15,4 εκατομμύρια ηλεκτρικά οχήματα κυκλοφορούσαν καθημερινά κατά τις αργίες, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου των οχημάτων στους δρόμους – αύξηση 33% σε σχέση με έναν χρόνο πριν.

«Ο τομέας των μεταφορών στην Κίνα είναι πλέον πιο διαφοροποιημένος σε σχέση με προηγούμενα πετρελαϊκά σοκ» σημειώνει η Εμα Λι, αναλύτρια της Vortexa. Σύμφωνα με την ίδια, η Κίνα επέβαλε επίσης περιορισμούς στις εξαγωγές καυσίμων μεταφορών κατά τα πρώτα στάδια του πολέμου με το Ιράν, μειώνοντας τις εξαγωγές κατά περίπου 500.000 βαρέλια ημερησίως.

Φρένο στα διυλιστήρια

Ενα ακόμη στοιχείο του παζλ βρίσκεται στα πετροχημικά εργοστάσια της Κίνας. Μεγάλο μέρος του εισαγόμενου πετρελαίου δεν καταλήγει στα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων, αλλά χρησιμοποιείται για την παραγωγή πρώτων υλών, όπως το αιθυλένιο, που είναι απαραίτητες για την κατασκευή πλαστικών, συσκευασιών και βιομηχανικών προϊόντων.

«Η επανάσταση των ηλεκτρικών οχημάτων έχει οδηγήσει σε πτώση της ζήτησης για βενζίνη και ντίζελ τα τελευταία χρόνια στην Κίνα, αλλά η συνολική ζήτηση αργού πετρελαίου συνέχισε να αυξάνεται» εξηγεί ο Τομ Ριντ, αντιπρόεδρος για την κινεζική αγορά αργού στην Argus Media. Ο λόγος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η Κίνα έχει προσθέσει τεράστια νέα δυναμικότητα στην πετροχημική βιομηχανία.

Αναλυτές αναφέρουν ότι τόσο τα κρατικά όσο και τα ιδιωτικά διυλιστήρια έχουν μειώσει σημαντικά τη δραστηριότητά τους. Εως τον Μάιο, οι συντελεστές λειτουργίας των διυλιστηρίων είχαν υποχωρήσει κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ η λειτουργία των μονάδων ατμοπυρόλυσης (που μετατρέπουν υδρογονάνθρακες σε ελαφρύτερες χημικές ενώσεις) είχε μειωθεί κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με την Argus Media.

Οι προοπτικές

Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα θα αναγκαστεί να αυξήσει τις αγορές πετρελαίου για να διατηρήσει την οικονομική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

«Οι ενδείξεις δείχνουν ότι η ζήτηση βενζίνης στην Κίνα έχει μειωθεί αισθητά» σημειώνει ο Σάαντ Ραχίμ, επικεφαλής οικονομολόγος της Trafigura, ενός από τους μεγαλύτερους ομίλους εμπορίας εμπορευμάτων στον κόσμο. Οπως επισημαίνει, είναι δύσκολο να διαπιστωθεί ποιο μέρος της πτώσης είναι διαρθρωτικό και ποιο οφείλεται σε προσωρινές μεταβολές. «Παράλληλα, η Κίνα βασίζεται ολοένα και περισσότερο στον άνθρακα για την παραγωγή πετροχημικών πρώτων υλών» προσθέτει. Οι αγορές θα παρακολουθούν στενά εάν η Κίνα επιστρέψει στις αγορές spot αργού μέσα στις επόμενες μία ή δύο εβδομάδες. «Είναι απλώς θέμα του κύκλου αγορών. Αν θέλεις να παραλάβεις αργό μέσα στο καλοκαίρι, πρέπει να αρχίσεις να αγοράζεις τώρα» λέει ο Ραχίμ.

Η Εμα Λι της Vortexa εκτιμά ότι η Κίνα θα συνεχίσει να αντλεί πετρέλαιο από τα αποθέματά της και ότι η εντυπωσιακή αυτή ανθεκτικότητα μπορεί να διατηρηθεί για αρκετό ακόμη διάστημα.

Πηγή: The Wall Street Journal