Κεντρικό ρόλο στην αύξηση των νέων χορηγήσεων αναμένεται να διατηρήσουν τα επιχειρηματικά δάνεια. Αντίθετα, η λιανική τραπεζική, παρά την επιστροφή της σε θετικούς ρυθμούς μεταβολής, εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί με πιο συγκρατημένο ρυθμό τα επόμενα χρόνια.

Η δυναμική των εταιρικών χρηματοδοτήσεων θεωρείται επαρκής για να στηρίξει την περαιτέρω οργανική ανάπτυξη του ενεργητικού των τραπεζών, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοδότηση των επενδύσεων και της πραγματικής οικονομίας.

Τα δύο στηρίγματα της πιστωτικής επέκτασης

Οι θετικές εκτιμήσεις των τραπεζών για την περίοδο έως το 2028 βασίζονται κυρίως σε δύο παράγοντες: στη συνέχιση των εκταμιεύσεων για επενδύσεις που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και στη διατήρηση της επενδυτικής δραστηριότητας σε κλάδους που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τους πόρους του προγράμματος.

Πρώτον, το Ταμείο Ανάκαμψης θα εξακολουθήσει να τροφοδοτεί τις χρηματοδοτήσεις και μετά το 2026.

Παρότι η διαδικασία ένταξης νέων έργων ολοκληρώνεται, οι εκταμιεύσεις για επενδύσεις που έχουν ήδη εγκριθεί αναμένεται να συνεχιστούν έως το 2029. Αυτό σημαίνει ότι θα παραμείνει διαθέσιμο ένα σημαντικό απόθεμα χρηματοδοτήσεων, το οποίο θα στηρίζει τις τραπεζικές χορηγήσεις κατά τα επόμενα χρόνια, καθώς προχωρά η υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων.

Μέχρι στιγμής, εκτιμάται ότι έχει διοχετευθεί στην οικονομία περίπου το 60% των τραπεζικών δανείων που συνδέονται με τη συγκεκριμένη δράση.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Eurobank, οι υπογεγραμμένες δανειακές συμβάσεις αφορούν επενδύσεις συνολικού ύψους 29,2 δισ. ευρώ. Η χρηματοδοτική διάρθρωση των συγκεκριμένων επενδύσεων αποτυπώνεται ως εξής:

Οι εκταμιεύσεις είχαν φθάσει τα 6 δισ. ευρώ έως τον περασμένο Μάιο, αφήνοντας σημαντικό υπόλοιπο προς διοχέτευση στην οικονομία. Η σταδιακή εκταμίευση των εγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων, σε συνδυασμό με την πρόοδο των έργων, αναμένεται να διατηρήσει τη συμβολή του Ταμείου στην πιστωτική επέκταση για αρκετά ακόμη τρίμηνα.

Δεύτερον, η επενδυτική δραστηριότητα εκτός Ταμείου Ανάκαμψης εξακολουθεί να δημιουργεί ανάγκες χρηματοδότησης.

Οι τράπεζες διαπιστώνουν ότι το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων για νέες επενδύσεις παραμένει ισχυρό σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων. Αυτό περιορίζει την εξάρτηση της πιστωτικής επέκτασης από τις χρηματοδοτήσεις που συνδέονται με το ΤΑΑ και δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες ανάπτυξης των εταιρικών χαρτοφυλακίων.

Ενδεικτική είναι η ανάλυση της Eurobank, σύμφωνα με την οποία η άμεση τραπεζική συγχρηματοδότηση επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης αντιστοιχούσε περίπου στο 10% των νέων συμβάσεων τραπεζικών δανείων τακτής λήξης που υπογράφηκαν από τον Ιούλιο του 2022 έως τον Φεβρουάριο του 2026.

Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η δανειακή δραστηριότητα των τραπεζών δεν στηρίζεται αποκλειστικά στις επενδύσεις του Ταμείου. Σημαντικό μέρος των χρηματοδοτήσεων αφορά άλλες επιχειρηματικές ανάγκες, όπως έργα στον ενεργειακό τομέα, ανάπτυξη υποδομών, εκσυγχρονισμό της παραγωγικής διαδικασίας, αντικατάσταση εξοπλισμού και κάλυψη αναγκών κεφαλαίου κίνησης.

Πιστωτική επέκταση: Επιβράδυνση το 2026, αλλά με ισχυρό πρόσημο

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος επιβεβαιώνουν ότι η πιστωτική επέκταση στον ιδιωτικό τομέα παραμένει ισχυρή, αν και έχει υποχωρήσει από τα υψηλότερα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς.

Τον Αύγουστο του 2026, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής των δανειακών υπολοίπων προς τον ιδιωτικό τομέα διαμορφώθηκε στο 7,1%, έναντι περίπου 10% έναν χρόνο νωρίτερα. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στην εξομάλυνση της πιστωτικής δραστηριότητας και θεωρείται αναμενόμενη από τους αναλυτές.

Η κύρια πηγή ανάπτυξης εξακολουθούν να είναι οι μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, οι οποίες διατηρούν υψηλή ζήτηση για νέα δάνεια. Αντίθετα, το χαρτοφυλάκιο λιανικής τραπεζικής κινείται με σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς, παρά τη σταδιακή βελτίωση της εικόνας του.

Τα επιχειρηματικά δάνεια εξακολουθούν, επομένως, να κινούν την αγορά, με ετήσια αύξηση 9% τον Αύγουστο. Η επίδοση αυτή επιβεβαιώνει ότι οι ανάγκες χρηματοδότησης των εταιρειών παραμένουν σημαντικές, καθώς συνεχίζονται οι επενδύσεις, ο εκσυγχρονισμός των υποδομών και η κάλυψη λειτουργικών αναγκών.

Στη λιανική τραπεζική, ο ρυθμός αύξησης των δανειακών υπολοίπων διαμορφώθηκε στο 2,4%. Τα καταναλωτικά δάνεια εμφανίζουν μεγαλύτερη δυναμική, με αύξηση 6,1%, ενώ τα στεγαστικά κινούνται με σαφώς χαμηλότερο ρυθμό, κοντά στο 1%.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει τη διαφορετική πορεία των επιμέρους κατηγοριών χρηματοδότησης. Ενώ οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να αξιοποιούν τον τραπεζικό δανεισμό για επενδύσεις και ανάπτυξη, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παραμένει συγκρατημένη, παρά τη σταδιακή επιστροφή της σε θετικό έδαφος.

Τα στεγαστικά δάνεια παραμένουν ο αδύναμος κρίκος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία της στεγαστικής πίστης, η οποία εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση.

Μετά από 16 συνεχόμενα χρόνια αρνητικής μεταβολής, η στεγαστική πίστη επέστρεψε σε θετικό πρόσημο και για δεύτερη διαδοχική χρονιά αναμένεται να διατηρήσει αυτή την τάση. Ωστόσο, η αύξηση παραμένει περιορισμένη, καθώς ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής κινείται περίπου στο 1% από τις αρχές του 2026.

Η σταδιακή ανάκαμψη αποτελεί θετική εξέλιξη για τις τράπεζες, αλλά δεν αρκεί για να καλύψει τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει το σημερινό μέγεθος του στεγαστικού χαρτοφυλακίου από εκείνο της δεκαετίας του 2000. Η συγκρατημένη πορεία της στεγαστικής πίστης παραμένει, συνεπώς, ένα από τα βασικά ζητήματα για την εγχώρια τραπεζική αγορά.

Η μελλοντική εξέλιξη θα εξαρτηθεί από τη ζήτηση για κατοικίες, το κόστος χρηματοδότησης, τις τιμές των ακινήτων και τη δυνατότητα των νοικοκυριών να εξασφαλίσουν δανεισμό με βιώσιμους όρους.

Οι προοπτικές έως το 2028

Το βασικό συμπέρασμα για τις ελληνικές τράπεζες είναι ότι η πιστωτική επέκταση αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της ένταξης νέων έργων στο Ταμείο Ανάκαμψης. Η σταδιακή εκταμίευση των ήδη εγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων και η διατήρηση των επενδύσεων εκτός ΤΑΑ εκτιμάται ότι θα αποτελέσουν τους δύο κύριους μοχλούς ανάπτυξης των χορηγήσεων.

Οι τραπεζικές διοικήσεις θεωρούν ότι οι ρυθμοί αύξησης της τάξης του 7%-8% έως το 2028 μπορούν να υποστηριχθούν από την κεφαλαιακή τους επάρκεια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προκύψει σοβαρή επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος.

Η μεγαλύτερη πρόκληση θα είναι η διατήρηση της ζήτησης για χρηματοδότηση σε μια περίοδο κατά την οποία η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης θα αρχίσει σταδιακά να περιορίζεται. Σε αυτό το πλαίσιο, η συνέχιση των ιδιωτικών επενδύσεων και η διεύρυνση της χρηματοδότησης προς περισσότερους κλάδους της οικονομίας θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Παράλληλα, η σταδιακή ανάκαμψη της λιανικής τραπεζικής θα μπορούσε να προσφέρει πρόσθετη ώθηση, αν και προς το παρόν η συμβολή της παραμένει σαφώς μικρότερη από εκείνη των επιχειρηματικών χορηγήσεων.

Για τις τράπεζες, η διατήρηση ισχυρής πιστωτικής επέκτασης αποτελεί βασικό παράγοντα οργανικής ανάπτυξης, καθώς ενισχύει το ενεργητικό τους και διευρύνει τη χρηματοδοτική τους παρουσία στην οικονομία. Για την ελληνική οικονομία, η πρόκληση είναι οι νέες χορηγήσεις να κατευθυνθούν σε βιώσιμες επενδύσεις, οι οποίες θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα και θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.