Η νέα ένταση προέκυψε εξαιτίας διαφορετικών ερμηνειών των όρων του μνημονίου κατανόησης που συμφωνήθηκε για τον τερματισμό των συγκρούσεων, με βασικό σημείο διαφωνίας το καθεστώς διέλευσης πλοίων από το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι δύο χώρες αποφάσισαν να διακόψουν κάθε μορφή στρατιωτικής δράσης, επισημαίνοντας ότι στόχος είναι να δοθεί χρόνος για διπλωματική επίλυση των εκκρεμοτήτων. Σύμφωνα με δεύτερη αμερικανική πηγή, οι δύο πλευρές προχωρούν σε προσωρινή αποκλιμάκωση, επιτρέποντας παράλληλα την ομαλή ναυσιπλοΐα στην περιοχή μέχρι να ολοκληρωθούν οι τεχνικές διαβουλεύσεις.

Πηγές με γνώση των συνομιλιών επιβεβαιώνουν ότι η συνάντηση της Τρίτης στο Κατάρ παραμένει στο πρόγραμμα και θεωρείται κρίσιμη για τη σταθεροποίηση της κατάστασης.

Βάσει των όρων του μνημονίου, η Τεχεράνη δεσμεύτηκε να καταβάλει προσπάθειες για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από το Στενό του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στην άρση περιορισμών που αφορούσαν ιρανικά λιμάνια.

Κατά τις διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Ελβετία την προηγούμενη εβδομάδα, η αμερικανική αντιπροσωπεία, υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, συμφώνησε με την ιρανική πλευρά στη δημιουργία ενός απευθείας διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Ο μηχανισμός αυτός προορίζεται να διευκολύνει τον συντονισμό της ναυσιπλοΐας και να αποτρέπει επικίνδυνα περιστατικά στην περιοχή.

Ωστόσο, μέχρι το Σαββατοκύριακο η συγκεκριμένη γραμμή επικοινωνίας δεν είχε ακόμη τεθεί σε λειτουργία. Την ίδια στιγμή, το Ιράν επανέφερε τη θέση του ότι τα διερχόμενα πλοία θα πρέπει να συντονίζουν τις κινήσεις τους με τις αρμόδιες αρχές, γεγονός που προκάλεσε νέες τριβές.

Αρχικά, οι συνομιλίες της Τρίτης είχαν σχεδιαστεί να επικεντρωθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και να πραγματοποιηθούν στην Ελβετία. Ωστόσο, η πρόσφατη κλιμάκωση άλλαξε τόσο την ατζέντα όσο και τον τόπο διεξαγωγής τους, μεταφέροντας το επίκεντρο των διαπραγματεύσεων στο ζήτημα της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ.

Στις επαφές αναμένεται να συμμετάσχει και ο Νικ Στιούαρτ, επικεφαλής της τεχνικής ομάδας των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές.

Παράλληλα, η Τεχεράνη αποφάσισε να μην συμμετάσχει στις τεχνικές συνομιλίες που είχαν προγραμματιστεί για την Κυριακή. Σύμφωνα με δηλώσεις του Μεχντί Φαζαϊλί, μέλους του Γραφείου Διατήρησης και Δημοσίευσης των Έργων του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, η απόφαση συνδέεται τόσο με τις πρόσφατες επιθέσεις στο ιρανικό έδαφος όσο και με την εκτίμηση ότι ορισμένοι όροι της συμφωνίας δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί.

Μεταξύ των ζητημάτων που θέτει η ιρανική πλευρά είναι και η πρόσβαση σε αποδεσμευμένα οικονομικά κεφάλαια. Όπως υποστηρίζει η Τεχεράνη, εφόσον δεν υπάρχει πρακτική δυνατότητα αξιοποίησης αυτών των πόρων, θεωρεί ότι βασικές δεσμεύσεις της συμφωνίας παραμένουν ανεκπλήρωτες.

Οι επερχόμενες συνομιλίες στο Κατάρ θεωρούνται καθοριστικές για το αν η εύθραυστη εκεχειρία θα διατηρηθεί ή αν η ένταση θα επιστρέψει σε τροχιά περαιτέρω κλιμάκωσης, με πιθανές επιπτώσεις τόσο στη διεθνή ασφάλεια όσο και στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.