Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αμερικανική οικονομία θα εισερχόταν σε ύφεση. Το ΑΕΠ των ΗΠΑ θα μειωνόταν κατά 0,6% το 2027, ενώ οι ιδιωτικές κεφαλαιουχικές δαπάνες θα υποχωρούσαν περισσότερο από 6%. Η ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ θα γινόταν αρνητική και θα έφθανε στο -1,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Το πλήγμα δεν θα περιοριζόταν στις ΗΠΑ. Η παγκόσμια ανάπτυξη θα επιβραδυνόταν κάτω από το 1% το 2027, επίπεδο που παραπέμπει ουσιαστικά σε παγκόσμια στασιμότητα.

Η Κίνα και η Ευρωζώνη θα δέχονταν πλήγμα περίπου 0,8 ποσοστιαίας μονάδας στην ανάπτυξή τους, ενώ ακόμη μεγαλύτερες επιπτώσεις θα αντιμετώπιζαν οικονομίες με ιδιαίτερα ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ. Για τον Καναδά και το Μεξικό, ο αντίκτυπος στο ΑΕΠ θα ξεπερνούσε το 2%.

Γιατί η AI έχει γίνει συστημικός κίνδυνος

Η Fitch επισημαίνει ότι η αισιοδοξία γύρω από την ικανότητα της τεχνητής νοημοσύνης να ενισχύσει την παραγωγικότητα και τα εταιρικά κέρδη έχει αποτελέσει έναν από τους βασικούς κινητήρες της ανόδου των αμερικανικών μετοχών.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι αποτιμήσεις των τεχνολογικών εταιρειών. Η AI έχει αρχίσει να επηρεάζει ευρύτερα την οικονομία, καθώς οι τεράστιες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, υποδομές, ημιαγωγούς και λογισμικό αποτελούν πλέον σημαντικό κομμάτι της συνολικής ζήτησης.

Οι επενδύσεις πληροφορικής αντιστοιχούσαν περίπου στο 3,7% του αμερικανικού ΑΕΠ στις αρχές του 2015 και είχαν φθάσει κοντά στο 4% πριν από την πανδημία. Από τα μέσα του 2023, όμως, αυξάνονται με πολύ ταχύτερο ρυθμό, φθάνοντας περίπου στο 5% του ΑΕΠ το δεύτερο τρίμηνο του 2026.

Αυτό σημαίνει ότι μια απότομη αναστροφή του επενδυτικού κύκλου της AI δεν θα προκαλούσε μόνο απώλειες στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις. Θα χτυπούσε άμεσα την οικονομική δραστηριότητα, τις επενδύσεις και την απασχόληση.

Παράλληλα, η Fitch υπογραμμίζει ότι η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά εμφανίζει πλέον ιδιαίτερα υψηλές αποτιμήσεις με βάση ορισμένους μακροπρόθεσμους δείκτες. Ο κυκλικά προσαρμοσμένος δείκτης P/E (CAPE) του S&P 500 βρίσκεται σε επίπεδα που έχουν καταγραφεί τελευταία φορά κατά την περίοδο της φούσκας των εταιρειών τεχνολογίας στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η σχέση της συνολικής χρηματιστηριακής αξίας των αμερικανικών εταιρειών με το ονομαστικό ΑΕΠ, η οποία έχει ανέλθει περίπου στο 200%, σε ιστορικό μεταπολεμικό υψηλό.

Την ίδια στιγμή, η εταιρική έκδοση ομολόγων αυξάνεται με διψήφιους ρυθμούς, γεγονός που σημαίνει ότι η διόρθωση των μετοχών θα μπορούσε να μεταδοθεί και στις αγορές πιστώσεων.

Το ιστορικό προηγούμενο δείχνει πτώση άνω του 30%

Για να εκτιμήσει το μέγεθος μιας πιθανής χρηματιστηριακής διόρθωσης, η Fitch εξέτασε τις μεγάλες πτώσεις του S&P 500 από τη δεκαετία του 1920.

Στις επτά σημαντικές περιπτώσεις όπου η αγορά υποχώρησε τουλάχιστον 20% από την κορυφή έως το χαμηλό, η μέση πτώση διαμορφώθηκε περίπου στο 32%, ενώ ο μέσος όρος των επεισοδίων ήταν κοντά στο 37%.

Με βάση αυτά τα ιστορικά δεδομένα, η Fitch χρησιμοποιεί το 35% ως ένα ρεαλιστικό σημείο αναφοράς για ένα σοβαρό χρηματιστηριακό σοκ.

Μια τέτοια πτώση θα μείωνε το αμερικανικό ΑΕΠ κατά περίπου 2% σε σχέση με το βασικό σενάριο μετά από τέσσερα τρίμηνα. Στην Ευρωζώνη και την Κίνα το αντίστοιχο πλήγμα θα έφθανε περίπου το 0,4%, στην Ιαπωνία και το Ηνωμένο Βασίλειο περίπου το 0,2%, ενώ για την παγκόσμια οικονομία θα διαμορφωνόταν κοντά στο 0,9%.

Το χειρότερο σενάριο: πτώση 40% στις ΗΠΑ

Η Fitch εξετάζει, ωστόσο, και ένα ακόμη πιο ακραίο ενδεχόμενο.

Εάν η χρηματιστηριακή πτώση ενισχυθεί από ένα γενικευμένο σοκ εμπιστοσύνης και από τη μείωση της συνολικής ζήτησης, η πτώση θα μπορούσε να φθάσει το 40% στις ΗΠΑ και περίπου το 25% στις αγορές της Ευρωζώνης, της Κίνας, της Ιαπωνίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Σε αυτό το σενάριο, εφόσον η διόρθωση ξεκινούσε από το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι ΗΠΑ θα εμφάνιζαν τρία συνεχόμενα τρίμηνα σημαντικά αρνητικής ανάπτυξης. Η ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ θα γινόταν αρνητική από το τέταρτο τρίμηνο του 2026 και θα έφθανε στο -1,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Το αμερικανικό ΑΕΠ θα υποχωρούσε κατά 0,6% το 2027 και θα βρισκόταν 3,2% κάτω από το επίπεδο του βασικού σεναρίου μετά από τέσσερα τρίμηνα. Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια ανάπτυξη θα έπεφτε κάτω από το 1%.

Η Fed θα αναγκαζόταν σε μεγάλη στροφή

Ένα τέτοιο σοκ θα είχε και σημαντικές συνέπειες για τη νομισματική πολιτική.

Η μεγάλη πτώση της ζήτησης θα περιόριζε τις πληθωριστικές πιέσεις, δημιουργώντας χώρο στις κεντρικές τράπεζες για επιθετικές μειώσεις επιτοκίων. Σύμφωνα με το σενάριο της Fitch, η Fed θα μπορούσε να μειώσει συνολικά τα επιτόκια κατά 325 μονάδες βάσης.

Ωστόσο, η κατάσταση θα γινόταν πολύ πιο δύσκολη εάν η χρηματιστηριακή διόρθωση συνοδευόταν από αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Εάν, για παράδειγμα, οι αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων και τα spreads των αναδυόμενων αγορών αυξάνονταν κατά 100 μονάδες βάσης, το πρόσθετο πλήγμα στο αμερικανικό ΑΕΠ θα έφθανε περίπου το 0,5% μέσα σε τέσσερα τρίμηνα, ενώ για την παγκόσμια οικονομία θα ήταν περίπου 0,2%.

Η παγκόσμια οικονομία είναι πλέον περισσότερο εκτεθειμένη στην AI

Η Fitch θεωρεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει μια τεχνολογική επανάσταση αντίστοιχης κλίμακας με μεγάλες ιστορικές αλλαγές στην παραγωγή, καθώς έχει τη δυνατότητα να αυξήσει σημαντικά την παραγωγικότητα.

Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι ο χρόνος και το μέγεθος αυτών των οφελών.

Βραχυπρόθεσμα, ο σημαντικότερος μακροοικονομικός αντίκτυπος της AI δεν βρίσκεται ακόμη τόσο στην αύξηση της παραγωγικότητας όσο στη ζήτηση. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων και η άνοδος των χρηματιστηρίων έχουν δημιουργήσει έναν ισχυρό κύκλο πλούτου και δαπανών, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ.

Αντίστοιχη εξάρτηση έχει δημιουργηθεί και εκτός ΗΠΑ. Χώρες όπως η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν επωφελούνται έντονα από τον παγκόσμιο τεχνολογικό κύκλο, καθώς οι βιομηχανίες πληροφορικής και επικοινωνιών αποτελούν μεγάλο μέρος της παραγωγής και των εξαγωγών τους.

Παράλληλα, η διεθνής έκθεση των επενδυτών στις αμερικανικές μετοχές έχει αυξηθεί εντυπωσιακά. Οι αμερικανικές μετοχές που βρίσκονται στα χαρτοφυλάκια επενδυτών εκτός ΗΠΑ έφθασαν περίπου τα 22 τρισ. δολάρια το 2025, από λιγότερα από 10 τρισ. δολάρια το 2019.

Το συμπέρασμα της Fitch είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει έναν από τους ισχυρότερους κινητήρες της παγκόσμιας ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια, αλλά ακριβώς γι’ αυτό η απότομη αναστροφή του επενδυτικού και χρηματιστηριακού κύκλου γύρω από την AI αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.

Δεν πρόκειται, επομένως, απλώς για τον κίνδυνο μιας πτώσης των τεχνολογικών μετοχών. Το πραγματικό ρίσκο είναι η μετάδοση μιας χρηματιστηριακής διόρθωσης στην επενδυτική εμπιστοσύνη, στις κεφαλαιουχικές δαπάνες, στην κατανάλωση και τελικά στην ίδια την οικονομική ανάπτυξη.