Η είσοδος της Meridiam αλλάζει την εικόνα

Το σημαντικότερο ίσως γεγονός του Αυγούστου ήταν η συμφωνία με τη γαλλική Meridiam, η οποία απέκτησε το 66% της εταιρείας Great Sea Interconnector.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο λόγω του μεγέθους της συμμετοχής, αλλά και επειδή έρχεται μετά από μια μακρά περίοδο κατά την οποία το project αντιμετώπισε σημαντικές καθυστερήσεις και αβεβαιότητα.

Η Meridiam είχε εκδηλώσει για πρώτη φορά ενδιαφέρον για τον GSI το 2024, όταν υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με τον ΑΔΜΗΕ. Αρχικά είχε εξεταστεί συμμετοχή της τάξης του 49,9%, ωστόσο τελικά το γαλλικό fund επέλεξε να αυξήσει την παρουσία του στο 66%.

Η απόφαση αυτή αποτελεί σαφές μήνυμα ότι, παρά τα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί γύρω από τη διασύνδεση, η Meridiam εξακολουθεί να βλέπει επενδυτική αξία στο έργο και στις προοπτικές ολοκλήρωσής του.

Παράλληλα, η παρουσία ενός μεγάλου γαλλικού επενδυτικού ομίλου προσθέτει διαφορετικό βάρος στο project, τόσο από χρηματοοικονομικής όσο και από γεωπολιτικής πλευράς.

Την ίδια ημέρα με την είσοδο της Meridiam, ΑΔΜΗΕ, Great Sea Interconnector και Nexans υπέγραψαν συμφωνία για την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών βυθού. Πρόκειται για ένα βήμα που συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια επανεκκίνησης του έργου.

Το τεχνικό εμπόδιο περιορίζεται

Σημαντική εξέλιξη καταγράφηκε και στο τεχνικό σκέλος.

Η Nexans, που έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου, ανακοίνωσε την πιστοποίηση συστήματος συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης 525 kV HVDC, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βάθη έως 3.000 μέτρα.

Η παράμετρος αυτή δεν είναι δευτερεύουσα. Ο GSI περιλαμβάνει τμήματα της διαδρομής όπου οι απαιτήσεις για την πόντιση και τη λειτουργία του καλωδίου είναι ιδιαίτερα υψηλές, λόγω του μεγάλου βάθους.

Είχε προηγηθεί δοκιμαστική πόντιση καλωδίου σε πραγματικές συνθήκες σε βάθος 3.000 μέτρων. Η επιτυχία της δοκιμής, σε συνδυασμό με την πιστοποίηση του συστήματος, μειώνει ένα σημαντικό κομμάτι του τεχνικού ρίσκου που συνδέεται με την υλοποίηση της διασύνδεσης.

Με άλλα λόγια, ένα έργο που μέχρι πρόσφατα είχε να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τεχνικές, οικονομικές και γεωπολιτικές αβεβαιότητες αποκτά πλέον μεγαλύτερη τεχνολογική ωριμότητα.

Το ενδιαφέρον των ξένων επενδυτών

Η εξέλιξη με τη Meridiam έχει και μία ακόμη διάσταση.

Ο GSI είχε προσελκύσει κατά το παρελθόν το ενδιαφέρον διεθνών επενδυτών και οργανισμών, μεταξύ των οποίων το αμερικανικό Development Finance Corporation (DFC) και η TAQA από το Άμπου Ντάμπι.

Η ενεργότερη εμπλοκή της Meridiam μπορεί επομένως να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επανεξέταση του έργου από άλλους επενδυτικούς και θεσμικούς παράγοντες.

Σε αυτή τη φάση, πάντως, το βασικό ζητούμενο δεν είναι μόνο η εξεύρεση κεφαλαίων. Είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε το έργο να περάσει από τη θεωρητική και χρηματοδοτική του ωρίμανση στην πραγματική κατασκευή.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγαλύτερη δυσκολία.

Η Τουρκία παρακολουθεί κάθε κίνηση

Η επανεκκίνηση των θαλάσσιων ερευνών δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο από όλες τις πλευρές.

Η Τουρκία έχει ήδη δείξει ότι παρακολουθεί στενά τον σχεδιασμό για τις εργασίες του GSI και έχει εκφράσει την άποψη ότι για δραστηριότητες έρευνας ή πόντισης σε θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία απαιτείται προηγούμενη επικοινωνία και συντονισμός.

Η θέση αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με την ελληνική προσέγγιση.

Η Αθήνα υποστηρίζει ότι οι εργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και έχει επαναλάβει ότι Ελλάδα και Κύπρος, με τη συμμετοχή πλέον και της γαλλικής πλευράς, παραμένουν προσηλωμένες στην υλοποίηση της διασύνδεσης.

Το μήνυμα της ελληνικής κυβέρνησης είναι ότι δεν τίθεται θέμα εγκατάλειψης του έργου εξαιτίας των τουρκικών αντιδράσεων.

Το μεγάλο ερωτηματικό είναι η θάλασσα

Παρά την πρόοδο των τελευταίων εβδομάδων, παραμένει ένα κρίσιμο κενό.

Περίπου το 40% των βυθομετρικών ερευνών σε διεθνή ύδατα μεταξύ Καρπάθου και Κύπρου δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι εργασίες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024, όταν είχαν σημειωθεί εντάσεις στην περιοχή, και από τότε δεν είχαν επανεκκινήσει.

Επομένως, η πραγματική δοκιμασία για τον GSI δεν είναι πλέον μόνο αν υπάρχει επενδυτής ή αν η τεχνολογία του καλωδίου μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις.

Είναι αν οι απαραίτητες εργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς να οδηγήσουν σε νέα ελληνοτουρκική κρίση.

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η επανεκκίνηση του έργου αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική σημασία.

Τα θαλάσσια πάρκα και το νέο μήνυμα της Άγκυρας

Το κλίμα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις πρόσφατες τουρκικές κινήσεις για τη δημιουργία δύο θαλάσσιων πάρκων, στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Οι συγκεκριμένες οριοθετήσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στην Αθήνα, καθώς συνδέονται με τις πάγιες τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και την επήρεια των ελληνικών νησιών.

Ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, η σχετική χάραξη επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του Καστελόριζου και της επίδρασης που έχουν τα νησιά στην οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών.

Έτσι, η επανέναρξη των ερευνών για τον GSI δεν θα αποτελεί απλώς ένα τεχνικό βήμα ενός ενεργειακού project. Θα πραγματοποιηθεί σε ένα περιβάλλον όπου οι ελληνοτουρκικές διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες παραμένουν ενεργές.

Από την «ηρεμία» στην επόμενη φάση

Η εικόνα που διαμορφώνεται πλέον είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη των προηγούμενων μηνών.

Η είσοδος της Meridiam ενισχύει την επενδυτική βάση του έργου, η Nexans έχει κάνει σημαντικό βήμα στην τεχνολογία του καλωδίου και οι διαδικασίες για τις θαλάσσιες έρευνες έχουν μπει ξανά στο προσκήνιο.

Παράλληλα, όμως, η Τουρκία έχει προειδοποιήσει έμμεσα και άμεσα ότι θα παρακολουθεί τις εξελίξεις και δεν θεωρεί δεδομένη την απρόσκοπτη πραγματοποίηση των εργασιών στις περιοχές όπου προβάλλει δικές της αξιώσεις.

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο, επομένως, δεν θα είναι μια ακόμη εταιρική συμφωνία.

Θα είναι η στιγμή κατά την οποία τα ερευνητικά πλοία θα επιστρέψουν στη θάλασσα.

Εκεί θα φανεί στην πράξη αν ο Great Sea Interconnector περνά οριστικά από την περίοδο της αβεβαιότητας στη φάση της υλοποίησης ή αν οι γεωπολιτικές εκκρεμότητες θα συνεχίσουν να αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόδιο για ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά projects της Ανατολικής Μεσογείου.