Διακομματική στήριξη από το Κογκρέσο

Η πρωτοβουλία έχει ξεκάθαρα διακομματικό χαρακτήρα. Επικεφαλής της προσπάθειας είναι ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικάνος Γκας Μπιλιράκης, ενώ την επιστολή συνυπογράφουν ακόμη οι βουλευτές Τζέικ Όκινκλος, Νταν Γκόλντμαν, Κρεγκ Γκόλντμαν και Χέιλι Στίβενς.

Το βασικό μήνυμα των Αμερικανών νομοθετών είναι ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να εξελιχθεί σε κομβικό σημείο σύνδεσης της Ευρώπης με τον IMEC και, σε αυτό το πλαίσιο, ο GSI δεν αποτελεί απλώς ένα ενεργειακό έργο, αλλά υποδομή με ευρύτερη στρατηγική σημασία.

Κατά την άποψή τους, η περιοχή μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη προς τον οικονομικό διάδρομο που συνδέει την Ινδία και τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για εμπορικές, ενεργειακές και επενδυτικές ροές.

Ενεργειακός άξονας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ

Ο Great Sea Interconnector προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρικής σύνδεσης μεταξύ των δικτύων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, δημιουργώντας έναν νέο ενεργειακό διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Για την Ουάσιγκτον, μια τέτοια υποδομή μπορεί να εξυπηρετήσει πολλαπλούς στόχους. Η διαφοροποίηση των ενεργειακών διαδρομών, η ενίσχυση των ενεργειακών δικτύων συμμάχων και η μεγαλύτερη διασύνδεση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να περιορίσουν την εξάρτηση από υποδομές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο ή την επιρροή ανταγωνιστικών δυνάμεων.

Οι Αμερικανοί βουλευτές θεωρούν ότι ο GSI μπορεί να δημιουργήσει έναν ενεργειακό άξονα μεταξύ τριών σημαντικών εταίρων των ΗΠΑ στην περιοχή.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην Κύπρο, η οποία παραμένει απομονωμένη από το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο. Η διασύνδεση θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την ενεργειακή απομόνωση, ενώ ταυτόχρονα θα ενίσχυε την ασφάλεια εφοδιασμού του Ισραήλ και θα δημιουργούσε δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.

Έτσι, ο GSI αποκτά μια διάσταση που υπερβαίνει την απλή κατασκευή ενός υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια διαμόρφωσης νέων ενεργειακών διαδρομών στην περιοχή.

Ο GSI ως τμήμα του IMEC

Η σύνδεση του έργου με τον IMEC είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της αμερικανικής πρωτοβουλίας.

Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης αποτελεί ένα ευρύτερο σχέδιο υποδομών που αποσκοπεί στη δημιουργία νέων εμπορικών και οικονομικών διασυνδέσεων μεταξύ Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.

Μέσα σε αυτή την αρχιτεκτονική, η ενέργεια αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Η δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ διαφορετικών αγορών μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις εμπορικές και μεταφορικές υποδομές του IMEC.

Οι Αμερικανοί νομοθέτες υποστηρίζουν επομένως ότι η ανάπτυξη του GSI εξυπηρετεί ευρύτερα αμερικανικά συμφέροντα, καθώς ενισχύει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον, διευκολύνει τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και δημιουργεί υποδομές που μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας εναλλακτικής περιφερειακής αρχιτεκτονικής.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι στο επίκεντρο

Παράλληλα, η επιστολή αποκαλύπτει ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχει επίγνωση των σημαντικών γεωπολιτικών προκλήσεων που συνοδεύουν το έργο.

Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί περιοχή με έντονες αντιπαραθέσεις, ενώ η ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αγγίζει ζητήματα που υπερβαίνουν την οικονομική σκοπιμότητα μιας επένδυσης.

Για τον λόγο αυτό οι Αμερικανοί βουλευτές ζητούν από την κυβέρνηση να τους παράσχει διαβαθμισμένη ενημέρωση σχετικά με τις γεωπολιτικές προκλήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υλοποίηση του GSI.

Η συγκεκριμένη αναφορά είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς δείχνει ότι το έργο αντιμετωπίζεται πλέον ως υποδομή με πιθανές επιπτώσεις στην περιφερειακή ασφάλεια και όχι αποκλειστικά ως επένδυση στον ενεργειακό τομέα.

Το Eastern Mediterranean Gateway Act

Η αμερικανική πρωτοβουλία συνδέεται επίσης με το Eastern Mediterranean Gateway Act, ένα διακομματικό νομοθετικό σχέδιο που είχαν παρουσιάσει οι Σνάιντερ και Μπιλιράκης τον Μάιο του 2025.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αντιμετωπίζει την Ανατολική Μεσόγειο ως στρατηγική πύλη για τον IMEC και αναφέρεται στον Great Sea Interconnector μεταξύ των ενεργειακών υποδομών που θα μπορούσαν να στηρίξουν τη σύνδεση της Ινδίας και του Κόλπου με την Ευρώπη.

Το νομοσχέδιο έχει ήδη περάσει από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ αντίστοιχη πρόοδος έχει καταγραφεί και στη Γερουσία. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει το μήνυμα ότι η μεγαλύτερη αμερικανική εμπλοκή στην Ανατολική Μεσόγειο διαθέτει ευρύτερη διακομματική βάση.

Από ενεργειακό έργο σε στρατηγική υποδομή

Η αμερικανική παρέμβαση αλλάζει ουσιαστικά το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξετάζεται ο Great Sea Interconnector.

Ένα έργο που αρχικά παρουσιάστηκε κυρίως ως ηλεκτρική διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και το Ισραήλ αποκτά πλέον ευρύτερο γεωοικονομικό και γεωπολιτικό περιεχόμενο.

Για την Ελλάδα, αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα βρίσκεται στο δυτικό άκρο της διασύνδεσης και ταυτόχρονα σε κομβικό σημείο μεταξύ Ευρώπης, Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής. Εφόσον ο GSI προχωρήσει, η Ελλάδα θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της ως ενεργειακός και υποδομικός κόμβος της περιοχής.

Το γεγονός ότι Αμερικανοί νομοθέτες ζητούν πλέον να ενταχθεί ο GSI στην ευρύτερη στρατηγική της Ουάσιγκτον για την Ανατολική Μεσόγειο δείχνει ότι η σημασία του έργου διευρύνεται.

Ο Great Sea Interconnector βρίσκεται έτσι στο σημείο όπου συναντώνται η ενεργειακή ασφάλεια, η γεωπολιτική, ο IMEC και ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο των κρίσιμων υποδομών της Ανατολικής Μεσογείου.