Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι επιστρέφουν στο προσκήνιο

Η Moody’s υπογραμμίζει ότι η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικούς κινδύνους. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και εμπορευμάτων, δημιουργώντας νέες πιέσεις στον πληθωρισμό.

Παρότι υπήρξαν προσπάθειες αποκλιμάκωσης και επαναλειτουργίας κρίσιμων εμπορικών διαδρομών, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή, καθώς η αποκατάσταση της ομαλής ροής εμπορευμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να είναι σταδιακή και με σημαντικά εμπόδια.

Όπως σημειώνει ο οίκος, ακόμη και αν οι αγορές επιστρέψουν τελικά σε πιο φυσιολογικές συνθήκες, η οικονομική ζημιά έχει ήδη προκληθεί. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας έχουν αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής.

Παράλληλα, οι εμπορικές εντάσεις παραμένουν ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας αβεβαιότητας. Η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ, οι σχέσεις Κίνας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και οι περιορισμοί στις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών, όπως οι σπάνιες γαίες, αυξάνουν τους κινδύνους για την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως «ασπίδα» απέναντι στην επιβράδυνση

Παρά τις πιέσεις, η Moody’s εκτιμά ότι η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης βοήθησε την παγκόσμια οικονομία να αποφύγει μια πιο απότομη επιβράδυνση.

Η συνεχής ανάπτυξη νέων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, εφαρμογών αυτοματοποίησης και εργαλείων παραγωγικότητας έχει οδηγήσει σε τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές πληροφορικής, τσιπ και ενεργειακά συστήματα.

Ωστόσο, η πραγματική επίδραση στο ΑΕΠ είναι δύσκολο να αποτυπωθεί πλήρως. Η Moody’s εξηγεί ότι πολλές χώρες εισάγουν τον εξοπλισμό που απαιτείται για τα κέντρα δεδομένων, γεγονός που περιορίζει το καθαρό όφελος στην εγχώρια παραγωγή.

Η μεγάλη εξαίρεση είναι η περιοχή Ασίας – Ειρηνικού, όπου βρίσκονται οι βασικοί παραγωγοί ημιαγωγών και τεχνολογικού εξοπλισμού.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Ταϊβάν, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας αλυσίδας παραγωγής προηγμένων μικροτσίπ. Η οικονομία της επωφελήθηκε σημαντικά από την τεχνολογική έκρηξη, ενώ η χρηματιστηριακή της αγορά ξεπέρασε σε κεφαλαιοποίηση ακόμη και μεγαλύτερες ανεπτυγμένες αγορές.

Δύσκολη εξίσωση για τις κεντρικές τράπεζες

Η νέα πραγματικότητα δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για τις κεντρικές τράπεζες.

Από τη μία πλευρά, η αναζωπύρωση του πληθωρισμού λόγω ενέργειας και εμπορευμάτων δημιουργεί πιέσεις για διατήρηση ή αύξηση των επιτοκίων.

Από την άλλη, η παγκόσμια ζήτηση εμφανίζεται ήδη πιο αδύναμη σε σχέση με την περίοδο μετά την πανδημία, γεγονός που σημαίνει ότι μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την ανάπτυξη.

Η Moody’s επισημαίνει ότι η σημερινή κατάσταση διαφέρει σημαντικά από το 2022. Τότε οι κεντρικές τράπεζες αντιμετώπιζαν έναν ισχυρό κύκλο ζήτησης και πληθωριστικών πιέσεων. Σήμερα, καλούνται να αντιμετωπίσουν έναν πληθωρισμό που προέρχεται κυρίως από την πλευρά της προσφοράς, κάτι που καθιστά τις αποφάσεις τους πολύ πιο δύσκολες.

Ο οίκος εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Τράπεζα της Ιαπωνίας ενδέχεται να προχωρήσουν σε περιορισμένη επιπλέον σύσφιξη πριν από το τέλος του έτους.

Οι προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη

Με βάση το βασικό της σενάριο, η Moody’s αναμένει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί κατά:

2,5% το 2026

2,8% το 2027

ρυθμοί χαμηλότεροι από το επίπεδο άνω του 3% που θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τις νέες γεωπολιτικές αναταράξεις.

Για τις μεγάλες οικονομίες, οι προβλέψεις διαμορφώνονται ως εξής:

ΗΠΑ: ανάπτυξη περίπου 2% το 2026 και το 2027.

Κίνα: επιβράδυνση στο 4,6% το 2026 και 4,2% το 2027.

Ευρωζώνη: ανάπτυξη μόλις 0,8% το 2026 πριν επιταχυνθεί στο 1,6% το 2027.

Ιαπωνία: ανάπτυξη κάτω από 0,5% κατά μέσο όρο την ίδια περίοδο.

Η Ευρώπη παραμένει η περιοχή με τη μεγαλύτερη αδυναμία, καθώς αντιμετωπίζει υψηλότερο ενεργειακό κόστος, χαμηλή βιομηχανική δραστηριότητα και περιορισμένη δυναμική επενδύσεων.

Αυξημένοι κίνδυνοι για τις αγορές

Η Moody’s προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει μέχρι σήμερα λειτουργήσει ως αντίβαρο στις πιέσεις, όμως παράλληλα έχει αυξήσει τις ευπάθειες των αγορών.

Οι χρηματιστηριακές αποτιμήσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα απαιτητικές, ειδικά σε εταιρείες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι αγορές ομολόγων παραμένουν ευαίσθητες στις αλλαγές των επιτοκιακών προσδοκιών.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος παραμένει μια νέα γεωπολιτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή. Μια παρατεταμένη διαταραχή στις ροές πετρελαίου μέσω του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα άνοδο των τιμών ενέργειας, υψηλότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη πίεση στις κεντρικές τράπεζες.

Συμπέρασμα

Η Moody’s εκτιμά ότι η παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται σε τροχιά εκτροχιασμού, όμως η ισορροπία είναι εύθραυστη. Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί σήμερα ως ένας ισχυρός καταλύτης ανάπτυξης, αλλά δεν μπορεί να εξαλείψει τις επιπτώσεις από γεωπολιτικές συγκρούσεις, εμπορικούς πολέμους και υψηλό κόστος χρήματος.

Η επόμενη φάση της παγκόσμιας οικονομίας θα χαρακτηρίζεται πιθανότατα από μεγαλύτερη διαφοροποίηση: οι οικονομίες που βρίσκονται κοντά στην τεχνολογική επανάσταση θα συνεχίσουν να κερδίζουν έδαφος, ενώ όσες εξαρτώνται περισσότερο από την παραδοσιακή βιομηχανία και την κατανάλωση θα αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις.