Το βασικό ερώτημα για τους επενδυτές, σύμφωνα με τον οίκο, είναι κατά πόσο οι θετικές τάσεις που έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια θα διατηρηθούν και μετά την εκλογική αναμέτρηση, ειδικά εάν προκύψει ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας.

Το αυξανόμενο βάρος του χρέους στις ανεπτυγμένες οικονομίες

Η ανάλυση της UBS ξεκινά από τη διαπίστωση ότι οι δημοσιονομικές πιέσεις εντείνονται διεθνώς. Το δημόσιο χρέος των ανεπτυγμένων οικονομιών εκτιμάται ότι θα αυξάνεται κατά περίπου δύο ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ ετησίως έως το 2028, χωρίς να διαφαίνεται προς το παρόν κάποια ουσιαστική αντιστροφή αυτής της τάσης.

Με βάση τη στάθμιση ως προς το μέγεθος των οικονομιών, το χρέος των προηγμένων κρατών έχει αυξηθεί κατά περίπου 11 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από το 2019, φθάνοντας πλέον στο 98%. Η εικόνα θα ήταν ακόμη δυσμενέστερη εάν δεν είχε προηγηθεί η έντονη άνοδος του πληθωρισμού μετά την πανδημία. Τα σωρευτικά δημοσιονομικά ελλείμματα της περιόδου ανήλθαν σε περίπου 45 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ωστόσο η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ περιόρισε σημαντικά την επίδρασή τους στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ.

Η νέα πρόκληση αφορά πλέον το κόστος χρηματοδότησης. Για αρκετά χρόνια, τα χαμηλά επιτόκια και τα δάνεια που είχαν εκδοθεί την περίοδο 2010-2020 συγκρατούσαν τις δαπάνες εξυπηρέτησης του χρέους. Παράλληλα, ο υψηλός πληθωρισμός μείωνε το πραγματικό βάρος των υποχρεώσεων. Αυτές οι συνθήκες έχουν πλέον αλλάξει, καθώς οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν επιστρέψει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Για τις περισσότερες κυβερνήσεις, οι πληρωμές τόκων βρίσκονται ήδη στο υψηλότερο σημείο του εύρους που έχει καταγραφεί από το 2015 και μετά. Παρά ταύτα, σε αρκετές περιπτώσεις εξακολουθούν να απέχουν από τα ιστορικά υψηλά που είχαν σημειωθεί μετά το 2000.

Εξαίρεση αποτελούν οι ΗΠΑ, όπου οι δαπάνες για τόκους έχουν φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 26 ετών. Η εξέλιξη συνδέεται τόσο με το αυξημένο δημόσιο χρέος όσο και με τη διάρθρωση των λήξεών του, καθώς η σημαντική συμμετοχή τίτλων μικρότερης διάρκειας επιταχύνει τη μεταφορά των υψηλότερων επιτοκίων στο συνολικό κόστος δανεισμού.

Ποιες οικονομίες χρειάζονται τη μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή

Συγκρίνοντας τη δυναμική του χρέους σε 35 ανεπτυγμένες και αναδυόμενες οικονομίες, η UBS εξετάζει πόσο απέχει κάθε χώρα από το πρωτογενές δημοσιονομικό ισοζύγιο που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του χρέους της.

Η Βραζιλία εμφανίζει τη μεγαλύτερη απόσταση, περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη σημαντικής δημοσιονομικής προσαρμογής. Μια τέτοια προσπάθεια θα μπορούσε, σύμφωνα με την UBS, να περιορίσει και το ιδιαίτερα υψηλό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στο πραγματικό επιτόκιο δανεισμού της χώρας. Η Κίνα ακολουθεί στη δεύτερη θέση, με βάση τα στοιχεία για τη γενική κυβέρνηση.

Στις ΗΠΑ, τη Γερμανία και τη Γαλλία, η απόσταση από το επίπεδο που απαιτείται για τη σταθεροποίηση του χρέους υπολογίζεται περίπου στις τρεις ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Για τις ΗΠΑ, ωστόσο, η UBS εκτιμά ότι το κενό διευρύνεται στις τέσσερις μονάδες εάν συνυπολογιστεί η αυξανόμενη επιβάρυνση από τις πληρωμές τόκων.

Ο οίκος διευκρινίζει ότι οι συγκεκριμένοι υπολογισμοί είναι μηχανικοί και δεν ενσωματώνουν πλήρως τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές πιέσεις από τη γήρανση του πληθυσμού και τα συνταξιοδοτικά συστήματα. Ειδικά για τις ΗΠΑ, η προβλεπόμενη εξάντληση των αποθεματικών του Social Security Trust Fund το 2032 ενδέχεται να απαιτήσει πρόσθετους πόρους που αντιστοιχούν σε περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, εφόσον η κάλυψη του κενού αναληφθεί από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό.

Η Ελλάδα, η Σιγκαπούρη και η Πορτογαλία στην κορυφή

Στον αντίποδα των οικονομιών που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δημοσιονομικές προκλήσεις, η UBS τοποθετεί την Ελλάδα, τη Σιγκαπούρη και την Πορτογαλία, οι οποίες εμφανίζουν την καλύτερη δυναμική χρέους διεθνώς. Μάλιστα, η Ελλάδα καταγράφει τον ταχύτερο ρυθμό αποκλιμάκωσης μεταξύ των χωρών αυτών.

Η Ιαπωνία ακολουθεί από κοντά, παρά το υψηλό ακαθάριστο δημόσιο χρέος της. Το πλεονέκτημά της, σύμφωνα με την ανάλυση, προκύπτει από το ιδιαίτερα χαμηλό καθαρό επιτόκιο, καθώς διαθέτει σημαντικές τοποθετήσεις σε περιουσιακά στοιχεία που αποφέρουν τόκους και αντισταθμίζουν μέρος του κόστους των υποχρεώσεών της.

Για την Ελλάδα, η UBS αναγνωρίζει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέσω της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής και της ταχείας μείωσης του δημόσιου χρέους. Ξεχωρίζει επίσης την αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), καθώς και την υλοποίηση βασικών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Ωστόσο, η διατήρηση αυτής της πορείας δεν θεωρείται δεδομένη. Ο οίκος στρέφει την προσοχή του στις εκλογές του 2027, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να αποτελέσουν το τέλος της μονοκομματικής διακυβέρνησης που χαρακτηρίζει τη χώρα από το 2019.

Το πολιτικό στοίχημα των εκλογών του 2027

Η UBS επισημαίνει ότι το ισχύον εκλογικό σύστημα προβλέπει κλιμακωτό μπόνους από 20 έως 50 έδρες για το πρώτο κόμμα, εφόσον συγκεντρώσει τουλάχιστον 25% των ψήφων. Παρά το γεγονός ότι η Νέα Δημοκρατία διατηρεί την πρώτη θέση στις δημοσκοπήσεις, τα ποσοστά της κινούνται περίπου στο 28%-30%, χαμηλότερα από τις επιδόσεις της στις δύο προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, όταν είχε συγκεντρώσει 40% και 41%.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα ως προς τη δυνατότητα σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης. Ειδικότερα, εάν στις εκλογές του 2027 εισέλθουν στη Βουλή οκτώ κόμματα, η Νέα Δημοκρατία ενδέχεται να χρειαστεί κυβερνητικό εταίρο, εξέλιξη που θα σηματοδοτούσε αλλαγή στο μοντέλο διακυβέρνησης των τελευταίων ετών.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπικές εκτιμήσεις που παραθέτει η UBS, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί σαφές προβάδισμα έναντι των δύο βασικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, με το ΠΑΣΟΚ να κινείται περίπου στο 13% και το άλλο κόμμα που αναφέρεται στην έκθεση να καταγράφει ποσοστό κοντά στο 16%.

Το πολιτικό αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές, καθώς η UBS θεωρεί ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει επιτύχει σημαντική πρόοδο στην απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, στην προώθηση μεταρρυθμίσεων και στη δημοσιονομική εξυγίανση. Το ζητούμενο για τους επενδυτές είναι εάν μια ενδεχόμενη αλλαγή στις πολιτικές ισορροπίες θα επηρεάσει τη συνέχιση αυτής της πορείας.

Η συνολική εικόνα της UBS είναι θετική για την ελληνική οικονομία, με την ανάπτυξη να διατηρείται κοντά στο 2% και τη δυναμική του δημόσιου χρέους να συγκαταλέγεται στις καλύτερες διεθνώς. Ωστόσο, το 2027 δεν θα είναι μόνο μια χρονιά εκλογών, αλλά και μια κρίσιμη δοκιμασία για τη συνέχεια της δημοσιονομικής στρατηγικής που έχει συμβάλει στην αναβάθμιση της αξιοπιστίας της χώρας στις διεθνείς αγορές.