Ο φόβος έχει επιστρέψει στις αγορές

Ο δείκτης Fear & Greed, ο οποίος αποτυπώνει το επενδυτικό συναίσθημα μέσα από μια σειρά χρηματιστηριακών παραμέτρων, υποχώρησε από τις 64 μονάδες στις 31 μονάδες μέσα σε περίπου έναν μήνα.

Η απότομη μεταβολή αποτυπώνει το πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η ψυχολογία των επενδυτών.

Το υψηλότερο κόστος χρήματος, οι πιέσεις από την ενέργεια και οι ανησυχίες για την τεχνολογία δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο οι επενδυτές αναζητούν μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της προσέγγισης Buffett.

Σε άρθρο του στους New York Times το 2008, μέσα στην κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο Buffett υποστήριξε ότι οι επενδυτές δικαιολογημένα πρέπει να είναι προσεκτικοί απέναντι σε υπερχρεωμένες επιχειρήσεις ή εταιρείες με αδύναμη ανταγωνιστική θέση.

Ταυτόχρονα, όμως, θεωρούσε υπερβολικούς τους φόβους για τη μακροπρόθεσμη προοπτική υγιών και ισχυρών επιχειρήσεων.

Η λογική είναι απλή: μια καλή επιχείρηση μπορεί να περάσει δύσκολες χρονιές, αλλά η αξία της δεν κρίνεται από έναν οικονομικό κύκλο.

Η κρίση του 2008 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα

Η άποψη αυτή δοκιμάστηκε στην πράξη.

Το 2008 οι χρηματιστηριακές αγορές κατέρρεαν, η οικονομία βρισκόταν σε βαθιά ύφεση και ο φόβος είχε κυριαρχήσει στις αγορές.

Ωστόσο, οι αμερικανικές επιχειρήσεις που διέθεταν ισχυρούς ισολογισμούς, ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και δυνατότητα δημιουργίας κερδών σε βάθος χρόνου κατάφεραν τελικά να ανακάμψουν.

Ο S&P 500 έχει έκτοτε καταγράψει τεράστια άνοδο, επιβεβαιώνοντας εκ των υστέρων τη βασική ιδέα ότι οι προσωρινές κρίσεις δεν αναιρούν κατ' ανάγκη τη μακροπρόθεσμη αξία των ισχυρών επιχειρήσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μετοχή που υποχωρεί αποτελεί ευκαιρία. Το αντίθετο.

Δεν είναι όλες οι μετοχές ίδιες

Η πιο σημαντική παράμετρος στη σημερινή αγορά είναι η διάκριση μεταξύ ποιοτικών εταιρειών και εταιρειών που εμφανίζουν διαρθρωτικές αδυναμίες.

Μια επιχείρηση με υψηλό δανεισμό, χαμηλή κερδοφορία, περιορισμένο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ή εξάρτηση από συνεχώς ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες όταν τα επιτόκια και οι αποδόσεις των ομολόγων παραμένουν υψηλά.

Αντίθετα, εταιρείες με ισχυρές ταμειακές ροές, υγιή οικονομική θέση, σταθερή διοίκηση και διατηρήσιμο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να απορροφήσουν μια περίοδο υψηλότερου κόστους χρήματος.

Επομένως, η σημερινή διόρθωση δεν αφορά απλώς το ερώτημα εάν «η αγορά θα πέσει ή θα ανέβει».

Αφορά κυρίως το ποιες επιχειρήσεις μπορούν να συνεχίσουν να αυξάνουν τα κέρδη τους μέσα σε ένα δυσκολότερο μακροοικονομικό περιβάλλον.

Το 5% του 10ετούς αλλάζει την εξίσωση

Η επιστροφή της απόδοσης του αμερικανικού 10ετούς πάνω από το 5% αποτελεί σημαντική εξέλιξη για όλες τις αγορές.

Υψηλότερες αποδόσεις σημαίνουν υψηλότερο κόστος κεφαλαίου και αυξάνουν τον ανταγωνισμό που αντιμετωπίζουν οι μετοχές από τα κρατικά ομόλογα.

Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τις μετοχές ανάπτυξης, όπου μεγάλο μέρος της αποτίμησης βασίζεται σε κέρδη που αναμένονται αρκετά χρόνια στο μέλλον.

Όσο αυξάνεται το προεξοφλητικό επιτόκιο, τόσο μεγαλύτερη πίεση δέχονται αυτές οι αποτιμήσεις.

Παράλληλα, όμως, η άνοδος των αποδόσεων δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση. Εάν οι αποδόσεις αυξάνονται επειδή η οικονομική ανάπτυξη παραμένει ισχυρή και οι επενδύσεις είναι υψηλές, οι εταιρείες που διαθέτουν πραγματική τιμολογιακή δύναμη και ισχυρά κέρδη μπορούν να προσαρμοστούν.

Η μεγάλη εικόνα για τον επενδυτή

Η ιστορία των αγορών δείχνει ότι οι μεγάλες διορθώσεις και οι bear markets είναι επαναλαμβανόμενο φαινόμενο. Αυτό που διαφοροποιεί τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις δεν είναι η αποφυγή κάθε πτώσης, αλλά η ικανότητα επιλογής επιχειρήσεων που μπορούν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν μέσα από διαφορετικούς οικονομικούς κύκλους.

Αυτό είναι και το ουσιαστικό μήνυμα από τη φιλοσοφία του Buffett.

Ο φόβος της αγοράς δεν αποτελεί από μόνος του επενδυτικό σήμα. Η ποιότητα της επιχείρησης, η οικονομική της θέση, η κερδοφορία της και η τιμή στην οποία αγοράζεται είναι αυτά που καθορίζουν εάν μια πτώση δημιουργεί πραγματική ευκαιρία ή απλώς αποκαλύπτει ένα πρόβλημα.

Σε ένα περιβάλλον με 10ετές ομόλογο πάνω από 5%, υψηλό πετρέλαιο και αυξημένες ανησυχίες για τις αποτιμήσεις της τεχνολογίας, η διάκριση αυτή γίνεται ακόμη πιο σημαντική.

Η αγορά μπορεί να αλλάζει καθημερινά. Η αξία μιας πραγματικά ισχυρής επιχείρησης, όμως, χτίζεται σε ορίζοντα δεκαετιών.