Αλλάζει το τοπίο στην ελληνική αγορά εργασίας – Η υποχώρηση του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού δημιουργεί νέες προκλήσεις

Σημαντικές αλλαγές στη δομή της ελληνικής αγοράς εργασίας καταγράφει νέα μελέτη για τις πρόσφατες εξελίξεις σε απασχόληση, ανεργία και εργατικό δυναμικό.

Το 2025 η εικόνα παρέμεινε συνολικά θετική, καθώς η απασχόληση συνέχισε να αυξάνεται, ενώ η ανεργία υποχώρησε περαιτέρω. Η βελτίωση αυτή αποτυπώθηκε και στην ενίσχυση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, με αρκετούς βασικούς δείκτες να παρουσιάζουν βελτίωση.

Ωστόσο, πίσω από τη θετική γενική εικόνα αναδεικνύονται σημαντικές μεταβολές στη σύνθεση της αγοράς εργασίας. Όπως επισημαίνει η μελέτη του ΚΕΠΕ και του Ιωάννη Χολέζα, η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται σε φάση μετασχηματισμού, καθώς το μοντέλο που βασίστηκε για περίπου δύο δεκαετίες σε μια μεγάλη δεξαμενή αλλοδαπού εργατικού δυναμικού φαίνεται να υποχωρεί.

Παράλληλα, οι διαφοροποιήσεις μεταξύ πληθυσμιακών ομάδων και κλάδων εντείνονται, ενώ η εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν τις ευκαιρίες απασχόλησης.

Η μεγάλη υποχώρηση του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού

Για πολλά χρόνια, η παρουσία των αλλοδαπών εργαζομένων είχε καθοριστική συμβολή στην ελληνική οικονομία. Το 2008, πριν από την έναρξη της μεγάλης οικονομικής κρίσης, οι αλλοδαποί αντιπροσώπευαν περίπου το 6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας και το 8,2% τόσο του εργατικού δυναμικού όσο και των απασχολουμένων.

Η εικόνα αυτή έχει αλλάξει σημαντικά. Μέχρι το 2025, τα αντίστοιχα ποσοστά είχαν περιοριστεί στο 2,2% για τον πληθυσμό, στο 2,9% για το εργατικό δυναμικό και στο 2,8% για την απασχόληση.

Συνολικά, ο αριθμός των αλλοδαπών που ζουν στη χώρα έχει μειωθεί περισσότερο από 65% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση. Μάλιστα, η μεγαλύτερη υποχώρηση καταγράφηκε το τελευταίο έτος, όταν εκτιμάται ότι αποχώρησαν περίπου 133 χιλιάδες άτομα.

Η μείωση δεν ήταν ομοιόμορφη ανά φύλο. Η υποχώρηση ήταν εντονότερη στις αλλοδαπές γυναίκες, ο αριθμός των οποίων μειώθηκε περίπου κατά 55%, ενώ στους άνδρες η μείωση διαμορφώθηκε στο 46,5%.

Αντίθετα, ο ημεδαπός πληθυσμός κινήθηκε ανοδικά, με τους Έλληνες άνδρες να αυξάνονται κατά 1,2% και τις Ελληνίδες γυναίκες κατά 1,7%. Παρά την αύξηση αυτή, όμως, δεν ήταν αρκετή για να αντισταθμίσει πλήρως τη σημαντική απώλεια του αλλοδαπού πληθυσμού, με αποτέλεσμα ο συνολικός πληθυσμός της χώρας να μειωθεί κατά περίπου 12,7 χιλιάδες άτομα μέσα σε ένα έτος.

Η άνοδος του εργατικού δυναμικού παρά τη δημογραφική πίεση

Παρά τη μείωση του συνολικού πληθυσμού, το εργατικό δυναμικό της χώρας αυξήθηκε κατά περίπου 19,5 χιλιάδες άτομα. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται κυρίως στην αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στην αγορά εργασίας, δηλαδή στην είσοδο περισσότερων οικονομικά ανενεργών ατόμων στην αναζήτηση ή την άσκηση εργασίας.

Η εικόνα όμως διαφοροποιείται έντονα ανάμεσα σε Έλληνες και αλλοδαπούς.

Το εργατικό δυναμικό των αλλοδαπών περιορίστηκε στα 97,5 χιλιάδες άτομα, ενώ αντίθετα οι ημεδαπές γυναίκες ενίσχυσαν σημαντικά τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας, αυξανόμενες κατά περισσότερα από 60 χιλιάδες άτομα μέσα σε ένα έτος.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι Ελληνίδες εισέρχονται με μεγαλύτερη ένταση στην αγορά εργασίας, καλύπτοντας μέρος των απωλειών από τη συρρίκνωση του αλλοδαπού εργατικού δυναμικού.

Μεγάλες αποκλίσεις στα ποσοστά συμμετοχής και απασχόλησης

Παρά τη βελτίωση της συμμετοχής των Ελλήνων στην αγορά εργασίας, οι διαφορές μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών παραμένουν σημαντικές.

Στο τέλος του 2025, το ποσοστό συμμετοχής των αλλοδαπών ανδρών άνω των 15 ετών ξεπερνούσε το 88%, ενώ στους Έλληνες άνδρες βρισκόταν κοντά στο 60%.

Αντίστοιχα, στις γυναίκες, οι αλλοδαπές παρουσίαζαν ποσοστό συμμετοχής περίπου 60%, ενώ οι Ελληνίδες παρέμεναν χαμηλότερα, με ποσοστό κάτω από 46%.

Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι αποκλίσεις στο ποσοστό απασχόλησης. Οι αλλοδαποί άνδρες κατέγραφαν ποσοστό απασχόλησης περίπου 84%, έναντι 56% για τους Έλληνες άνδρες. Στις γυναίκες, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφωνόταν στο 53% για τις αλλοδαπές και στο 40,6% για τις Ελληνίδες.

Οι διαφορές αυτές αντανακλούν τόσο τις διαφορετικές ανάγκες ένταξης στην αγορά εργασίας όσο και τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν τις δύο ομάδες.

Η αύξηση της απασχόλησης στηρίχθηκε στους Έλληνες εργαζόμενους

Η συνολική άνοδος των θέσεων εργασίας το 2025 προήλθε αποκλειστικά από την εγχώρια δεξαμενή εργαζομένων.

Οι ημεδαποί απασχολούμενοι αυξήθηκαν κατά 126,6 χιλιάδες άτομα, σημειώνοντας άνοδο περίπου 3%. Αντίθετα, οι αλλοδαποί εργαζόμενοι μειώθηκαν κατά 53 χιλιάδες άτομα, καταγράφοντας πτώση άνω του 37%.

Η αύξηση των Ελλήνων εργαζομένων προήλθε κυρίως από τις γυναίκες, οι οποίες κατέγραψαν μεγαλύτερη άνοδο από τους άνδρες. Από την άλλη πλευρά, η μείωση των αλλοδαπών απασχολουμένων επηρεάστηκε περισσότερο από την υποχώρηση των ανδρών εργαζομένων.

Νέες προκλήσεις για την αγορά εργασίας

Τα πρώτα στοιχεία για το 2026 παραμένουν θετικά, με ενδείξεις περαιτέρω αύξησης της απασχόλησης και της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό.

Ωστόσο, η παράλληλη άνοδος της ανεργίας σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους δείχνει ότι οι εξελίξεις χρειάζονται προσεκτική παρακολούθηση.

Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται πλέον σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, όπου η πρόκληση δεν είναι μόνο η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά και η κάλυψη των αυξανόμενων αναγκών των επιχειρήσεων σε ανθρώπινο δυναμικό.

Η υποχώρηση της παραδοσιακής δεξαμενής αλλοδαπών εργαζομένων καθιστά ακόμη πιο σημαντικές την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών, την αναβάθμιση δεξιοτήτων, την επένδυση στην εκπαίδευση και τη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού.

Gen Z: Η τεχνητή νοημοσύνη και η ευέλικτη εργασία αλλάζουν το μοντέλο καριέρας

Και μια που μιλάμε για αγορά εργασίας. Η τεχνητή νοημοσύνη, η εξάπλωση της ευέλικτης εργασίας και η ανάγκη για μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια διαμορφώνουν ένα νέο πρότυπο επαγγελματικής πορείας για τη νεότερη γενιά εργαζομένων.

Σύμφωνα με νέα έρευνα της International Workplace Group (IWG), περισσότεροι από τους μισούς εργαζομένους της Gen Z (55%) εκτιμούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει καθοριστικά την επαγγελματική τους εξέλιξη, ενώ το 33% δηλώνει ότι ήδη έχει ή εξετάζει το ενδεχόμενο να αναπτύξει μια δεύτερη επαγγελματική δραστηριότητα.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι νεότερες γενιές απομακρύνονται σταδιακά από το παραδοσιακό μοντέλο μιας σταθερής καριέρας σε μία εταιρεία και στρέφονται προς πιο ευέλικτες επαγγελματικές διαδρομές, με πολλαπλές πηγές εισοδήματος, συνεχή εκπαίδευση και συστηματική ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως ένα ακόμη τεχνολογικό εργαλείο, αλλά ως ένας παράγοντας που αλλάζει τις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας, δημιουργεί νέους ρόλους και επιταχύνει την ανάγκη προσαρμογής σε ένα περιβάλλον συνεχών μεταβολών.

Η άνοδος των «portfolio careers»

Η αυξανόμενη επιρροή της AI συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση του μοντέλου των λεγόμενων «portfolio careers». Πρόκειται για μια διαφορετική αντίληψη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, όπου οι εργαζόμενοι δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από μία θέση εργασίας ή έναν εργοδότη, αλλά δημιουργούν ένα συνδυασμό επαγγελματικών δραστηριοτήτων.

Έτσι, πολλοί νέοι επιλέγουν να συνδυάζουν την κύρια απασχόλησή τους με παράλληλες εργασίες, freelance δραστηριότητες, επιχειρηματικές πρωτοβουλίες ή επενδύσεις στην απόκτηση νέων δεξιοτήτων.

Το 33% των εργαζομένων της Gen Z δηλώνει ότι έχει ήδη ή σχεδιάζει να αποκτήσει δεύτερη επαγγελματική δραστηριότητα. Από αυτούς, σχεδόν οι μισοί (48%) αναφέρουν ως βασικό κίνητρο την αύξηση του εισοδήματος και την ενίσχυση της οικονομικής τους ασφάλειας, σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ζωής και μεγαλύτερης αβεβαιότητας.

Οι ανθρώπινες δεξιότητες παραμένουν αναντικατάστατες

Παρά την ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, η έρευνα υπογραμμίζει ότι οι ανθρώπινες δεξιότητες εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο παράγοντα επαγγελματικής επιτυχίας.

Το 90% των στελεχών ανθρώπινου δυναμικού εκτιμά ότι χαρακτηριστικά όπως η δημιουργικότητα, η συνεργασία και η προσαρμοστικότητα παραμένουν απαραίτητα για τη διατήρηση της καινοτομίας. Παράλληλα, το 65% θεωρεί ότι η AI δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη ενσυναίσθηση, ενώ το 53% εκτιμά ότι η ηγεσία θα παραμείνει ένα κατεξοχήν ανθρώπινο χαρακτηριστικό.

Η οικονομική ασφάλεια, πάντως, παραμένει βασικός παράγοντας στις επιλογές της Gen Z. Το 43% των νέων εργαζομένων έχει αλλάξει εργασία δύο ή τρεις φορές μέσα στην τελευταία τριετία, ενώ το 30% αναφέρει ότι κύριο κίνητρο ήταν η αναζήτηση υψηλότερων αποδοχών.

Ωστόσο, η κινητικότητα αυτή δεν αφορά μόνο τη βελτίωση του μισθού. Αντανακλά μια ευρύτερη στρατηγική προσαρμογής, όπου οι νέοι εργαζόμενοι αναζητούν διαφορετικούς ρόλους και εμπειρίες, με στόχο να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους και να διευρύνουν τις επαγγελματικές τους επιλογές.

Η ευέλικτη εργασία ως καταλύτης αλλαγών

Καθοριστικό ρόλο στη νέα αυτή πραγματικότητα διαδραματίζει η εξάπλωση της υβριδικής και ευέλικτης εργασίας.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 65% των εργαζομένων της Gen Z δηλώνει ότι θα ήταν λιγότερο πιθανό να αναπτύξει επιχειρηματική δραστηριότητα ή πρόσθετες πηγές εισοδήματος εάν ήταν υποχρεωμένο να πραγματοποιεί καθημερινές μεγάλες μετακινήσεις.

Η εξοικονόμηση χρόνου από την αποφυγή των καθημερινών μετακινήσεων δημιουργεί νέες δυνατότητες για εκπαίδευση, ανάπτυξη παράλληλων δραστηριοτήτων και δημιουργία επαγγελματικών συνεργασιών.

Ειδικότερα, το 24% αναφέρει ότι η υβριδική εργασία τού επιτρέπει να αξιοποιεί τον χρόνο που εξοικονομεί σε άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες, το 20% ότι μπορεί να δοκιμάζει νέες ευκαιρίες χωρίς να εγκαταλείπει την κύρια εργασία του, ενώ το 21% δηλώνει ότι έχει τη δυνατότητα να διευρύνει το επαγγελματικό του δίκτυο και να συνεργάζεται με ανθρώπους εκτός του βασικού του αντικειμένου.

Ένα νέο μοντέλο εργασίας σε εξέλιξη

Η νέα γενιά εργαζομένων φαίνεται να διαμορφώνει ένα διαφορετικό μοντέλο καριέρας, στο οποίο η σταθερότητα δεν ταυτίζεται πλέον αποκλειστικά με μία μόνιμη θέση εργασίας.

Η προσαρμοστικότητα, η συνεχής εκπαίδευση, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών πηγών εισοδήματος εξελίσσονται σε βασικά στοιχεία της επαγγελματικής στρατηγικής της Gen Z.

Η τεχνητή νοημοσύνη και η ευέλικτη εργασία δεν αντικαθιστούν απλώς παλαιότερες μορφές απασχόλησης, αλλά επιταχύνουν μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι αντιλαμβάνονται την καριέρα, την παραγωγικότητα και την επαγγελματική ασφάλεια.

Ο υπερτουρισμός και η πίεση στα ενοίκια στην Ευρώπη: από βασική ανάγκη σε ακριβό αγαθό

Η στέγη στην Ευρώπη καταγράφει διαρκώς αυξανόμενο κόστος, μετατρέποντας για μεγάλο μέρος του πληθυσμού την κατοικία από βασική ανάγκη σε ολοένα και πιο δύσκολα προσιτή πολυτέλεια. Πίσω από αυτή την εξέλιξη διαμορφώνεται ένα σύνθετο σύνολο παραγόντων, με τον τουρισμό να αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, κυρίως στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.

Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, τα ενοίκια έχουν σημειώσει σημαντικές αυξήσεις από το 2019 και μετά, με τις μεταβολές να εκτιμώνται σε εκατοντάδες ευρώ ετησίως. Η εξέλιξη αυτή δεν αποδίδεται αποκλειστικά στο κόστος ενέργειας ή στις κατασκευαστικές δαπάνες, αλλά φαίνεται να συνδέεται και με βαθύτερες διαρθρωτικές αλλαγές στην αγορά κατοικίας.

Η Ευρώπη αποτελεί τη μεγαλύτερη τουριστική περιφέρεια παγκοσμίως, απορροφώντας πάνω από το ήμισυ των διεθνών αφίξεων. Η τουριστική δραστηριότητα ενισχύει σημαντικά τα δημόσια έσοδα και την οικονομία, ωστόσο για τα νοικοκυριά που δεν δραστηριοποιούνται στον κλάδο, οι επιπτώσεις είναι συχνά αρνητικές, τόσο σε επίπεδο ποιότητας ζωής όσο και στο κόστος στέγασης.

Η αυξημένη ζήτηση για βραχυχρόνιες μισθώσεις και τουριστική εκμετάλλευση ακινήτων έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, ενισχύοντας τις πιέσεις στα ενοίκια, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι επιπτώσεις αυτές εμφανίζονται ιδιαίτερα έντονες. Σύμφωνα με ανάλυση του New Economics Foundation, οι τουριστικές ροές συνδέονται με αύξηση των ενοικίων κατά περίπου 342 ευρώ ετησίως από το 2019. Η εκτίμηση αυτή βασίζεται σε συνδυασμό δεδομένων ενοικίων της Eurostat και στοιχείων από την επιβατική κίνηση αεροδρομίων, επιχειρώντας να αποτυπώσει τη σχέση μεταξύ τουρισμού και κόστους στέγασης.

Ανάλογες πιέσεις καταγράφονται και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Η Ισπανία ακολουθεί με εκτιμώμενη αύξηση περίπου 236 ευρώ, η Πορτογαλία με 220 ευρώ και η Ιταλία με 202 ευρώ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην Ισπανία, πολιτικές ελέγχου ενοικίων φαίνεται να έχουν συγκρατήσει μερικώς την άνοδο, ενώ στην Ιταλία η μεγαλύτερη διαθεσιμότητα κατοικιών έχει λειτουργήσει ως παράγοντας εξισορρόπησης της πίεσης.

Την ίδια στιγμή, η Ιρλανδία εμφανίζεται ως μία από τις χώρες με τις ισχυρότερες αναμενόμενες αυξήσεις ενοικίων, με προβλέψεις για επιπλέον 251 ευρώ ετησίως, ενώ επισημαίνεται ότι η περαιτέρω επέκταση των αεροπορικών υποδομών ενδέχεται να εντείνει τις πιέσεις στην τοπική αγορά κατοικίας.

Σε γενικό επίπεδο, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα ενοίκια θα συνεχίσουν να αυξάνονται υπό την επίδραση του τουρισμού, τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Παράλληλα, συχνά αποδίδεται η άνοδος των ενοικίων στο αυξημένο κόστος κατασκευών, το οποίο στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενισχυθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, σε χώρες με έντονη τουριστική δραστηριότητα όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία, η αύξηση του κόστους κατασκευής δεν φαίνεται να συμβαδίζει με την ένταση της ανόδου των ενοικίων, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η πίεση στην αγορά κατοικίας συνδέεται περισσότερο με τη ζήτηση και λιγότερο με το κόστος παραγωγής.

Στο πλαίσιο αυτό, ο τουρισμός αναδεικνύεται ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των ενοικίων στην Ευρώπη, με τις επιπτώσεις του να γίνονται ιδιαίτερα αισθητές στις χώρες που αποτελούν κορυφαίους παγκόσμιους προορισμούς.